„Vitið þér að Drottinn vor, Jesús Kristur, þjáðist og dó fyrir yður?“, sagði predikarinn.

„Jahérna“, sagði Augusta. „Ég vissi ekki einu sinni að hann hefði verið veikur.“

– Úr Tal till folket eftir Bengt-Emil Johnson.

Jón Örn Loðmfjörð (stafrænuskáld frá Selfossi, fæddur 1983) tekur tryllinginn á Nýhil (listakollektíf, stofnað 2002 í Reykjavík, Berlín, Helsinki og á Ísafirði) á heimasíðu félagsskaparins. Ástæðan er ljóðahátíð Nýhils sem virðist ekki hafa staðið undir rómantískum vonum Jóns um ljóðapartí. Það er, það var of mikið af ljóðum og of lítið partí. Þetta kallar Jón ódýra auglýsingamennsku.

Sem má vera rétt.

MARKAÐSSETNING VÖRUMERKISINS NÝHIL INTERNATIONAL

Frá ljóðahátíð Nýhils 2005. Á myndinni (f.v.) má sjá Christian Bök, Lone Hørslev, Catarinu Gripenberg og Davíð Stefánsson, skömmu áður en hann fór úr að ofan.

Ljóðapartíin hétu í upphafi bara Nýhilkvöld/Neuhilabend og voru haldin á litlum lókal á hliðargötu af Prenzlauer Allée í Berlín. Lókallinn var leigður út til listrænt þenkjandi fólks fyrir alls kyns menningarviðburði. Ég fór aldrei á neitt nema Nýhilkvöld en Haukur Már minnir mig leit við á tangókvöldi, að minnsta kosti einu sinni. Á staðnum var bar sem við fengum afnot af – að loknum viðburði voru flöskurnar taldar og leigan dregin frá og við fengum að halda gróðanum. Sem var stundum einhver (allt að átta keböb) og stundum enginn (þá greiddum við leiguna – sem var einmitt líka sirkabát átta keböb – úr eigin vasa).

Á kvöldin mættu aðallega Íslendingar á milli tvítugs og þrítugs. Eitthvað fólk úr MH, heimspekinemar, listnemar, ambíent rokkstjörnur og þar fram eftir götunum. Og svo Íslandsvinir og afleiður Íslandsvina, vinir Íslendinga og Íslandsvina.

Stemningin var þessi: Hér erum við með hús til að skemmta okkur í. Hér getum við farið á svið og gert músík, flutt ræðu, ljóð, smásögu, mætt með sjónvarp og sýnt stuttmyndir – og á meðan enginn er að gera neitt erum við með DJ sem tekur sér pásu þegar okkur dettur í hug að fíflast. Þetta var eins óformlegt og hugsast getur.

Meðal þeirra sem tóku þátt í þessum mánaðarlegu viðburðum, veturinn 2002-2003, var Grímur Hákonarson, kvikmyndagerðarmaður, sem annars bjó í Prag þennan vetur. Grímur var í Berlín í kringum jól og fékk þá hugdettu að taka þessi Nýhilkvöld og fara með þau á sveitaballarúnt. Fyrir því mætti fá styrk einhvers staðar (fáir þurfa að vera jafn meðvitaðir um styrkmöguleika og kvikmyndagerðarmenn).

Ungt fólk, menning, hresst, endurnýjun = styrkjafé.

Líklega var það um þetta leyti sem hugtakið „ljóðapartí“ varð til. Altso til að setja í umsóknir. Sem auglýsingamennska – og sem eitthvað lýsandi fyrir það sem við vildum og það sem fólk (m)átti (að) búast við. Ekkert okkar hafði eytt miklum tíma á ljóðakvöldum á Íslandi, einfaldlega vegna þess að þau fóru fram utan við lífheim okkar – þau voru einhvern veginn alltaf á bókasöfnum í Kópavogi og tekin alvarlegar en okkur þótti skemmtilegt. Ljóðið var viðkvæmt og leiðinlegt. Ljóðið var hættulaust, sorglegt, þögult, feimið, bælt. Og ljóðakvöldið var skilgetið afsprengi þessa kátínulausa meinleysis. Það skorti allt rokk&ról, einfaldlega, og það virtist vera meiningin. Ætlunin. Ljóðinu var stefnt gegn afþreyingarmenningu, samtíma, gargi og látum með því að vera hægt og þögult. Þögn þess átti að nísta í gegn. Þögn þess átti að vera gildi í sjálfu sér. Allir aðrir bjóða þér upp á hávaða, við bjóðum upp á þögn á bókasafni í Kópavogi.

Nema okkur langaði í ljóð en ekki þögn. Kannski upplifðum við innihaldsleysi bæði í þögn ljóðakvöldanna og hávaða útvarpsstöðvanna. Kannski er það eftiráskýring. Kannski hugsuðum við ekkert sérstakt. Kannski langaði okkur bara að detta í það og hitta vini okkar.

Allavega: Í Berlín skemmtum við okkur einsog kóngar og drottningar – Berlín var annar heimur, eins og útlönd eru yfirleitt, en við sáum ekki hvernig það ætti að hindra okkur í að flytja inn stemninguna. Og því var farið í ljóðapartítúr. Tæplega tíu stopp, minnir mig, hringinn í kring. Fyrir styrkjafé sem fékkst út á róttæka endurnýjun á stemningu. Sem var einmitt það sem við vildum.

En við gátum ekki auglýst þetta sem ljóðakvöld, eða Nýhilkvöld. Ef við ætluðum að hafa bar. Ef við ætluðum að hafa fyllerí og hedónisma. Því á ljóðakvöld hefði bara mætt fólkið af bókasafninu í Kópavogi. Og þá myndi stemningin glatast. Nýhilkvöldin snerust ekki síst um áhorfendur – það skipti máli að áhorfendur væru hressir, dónalegir og já hreinlega drukknir. Því drukknari því betra. Helst að þeir vildu komast upp á svið líka. Troðast upp á svið ef þeir fengu ekki leyfi.

Og þá þýðir ekki að segjast ætla að halda ljóðapartí. Í Reykjavík hefði það kannski gengið, ef maður hefði valið einhvern sæmilega subbulegan stað undir fyrirbærið. En á Sauðárkróki gerist allt á sama staðnum – bæði settlegt, beysið og sæðisstorkið.

Hið sama gildir í dag. Ef maður ætlar að halda ljóðakvöld auglýsir maður það þannig, en annars sem partí. En það er ekki endilega partíhaldara að kenna þó stemningin sé önnur og dannaðri, ef partíhaldari leggur upp með partí.

ÞÁ: LJÓÐAPARTÍ, PARTÍ, PARTÍ

Það kemur sjálfsagt rómantíkerum á óvart en ljóðapartíin voru ekki alltaf skemmtileg. Þau gengu ekki alltaf upp og stundum hundleiddist manni. Í Berlín var einhvers konar óskrifuð og ósýnileg og ónefnd regla um að mæta ekki með endurtekið efni á sviðið. En þegar við fórum hringinn var það auðvitað ekki hægt og á Nýhilkvöldum í Reykjavík veturinn eftir og þaráeftir var endalaust verið að lesa sömu ljóðin. Ég skammaðist yfir þessu af vitlausu tilefni – eftir útgáfupartí Þórdísar Björnsdóttur og Vals Brynjars Antonssonar, þau tóku það til sín án þess að eiga það skilið – fékk bágt fyrir og eftir það fækkaði Nýhilkvöldum til muna. Það er auðvitað engin stemning fyrir að halda partí ef maður fær ekkert nema skammir að launum. Ef gestirnir röfla bara um að maður sé ekki nógu töff.

Á Höfn í Hornafirði lásum við upp á einhverju náttúrugripasafni. Fyrir fjóra eða fimm gesti. Um miðjan dag. Við vorum þunn og flest eitthvað hálf úrill, minnir mig. Við lásum upp fyrir tóman sal í Ljósafossvirkjun og fengum greitt frá Landsvirkjun. Um miðjan dag. Í Berlín 2004 ætluðum við að endurvekja gamla stemningu (sýra, nostalgía, geng ég þér á hönd) og héldum ömurlegan listviðburð í Tuntenhaus. Útgáfupartý Norrænna Bókmennta var haldið í Þjóðmenningarhúsinu og kynnir var Þór Tulinius í Laxnessgervi (Óttar var reyndar púaður niður, en það var líka það eina spennandi sem gerðist). Tvisvar voru frekar glötuð ljóðakvöld haldin á Nellýs. Og þetta var allt í gamla daga, þegar allt var rómantískt og fallegt, skáldin ung, falleg og drykkfelld – og alltaf lofuðum við fylleríi (það er bara Jón Örn sem hefur auglýst róttækni í tengslum við upplestur). Við lögðum einfaldlega tröllatrú á brennivín og uppskárum alveg ágætlega.

En einsog gengur endaði auðvitað helmingur hersveitarinnar á snúrunni.

Ljóðapartí er einfaldlega ekki auðveld kúnst.

NEI! ÞETTA ER EKKI PARTÍ ÞÓ ÞÚ SEGIR ÞAÐ

Það hefur farið umtalsvert minna fyrir partítali síðustu misserin. Og minna fyrir greddutali. Leifarnar af partítalinu má sjá í nafninu – ljóðapartí – en það er rétt hjá Jóni Erni að þetta er ekki partí í sömu merkingu og var. Sjálfur hef ég stundum saknað þess partís sem var, og kvabbað undan settlegheitum:

Loks fannst mér yndislegt á ljóðahátíð Nýhils – þó sálarlaus salurinn hafi verið þungur og leiðinlegur, náði hann ekki að sjúga úr gestum og upptroðendum („skáldum“ & „fólki“) lífskraftinn. Sumum fannst víst raunar ágætt að lesa fyrir kaptífa áhorfendur, sem sátu fastir ekki síst vegna þess að það væri svo vandræðalegt að ganga út á ískrandi gólfinu í þessari höfugu þögn. Og ekki fannst mér vont að lesa. En ég vona þessi salur verði aldrei notaður undir annað en leiklist í framtíðinni. Og ég vona að Nýhil auglýsi aldrei aftur ljóðakvöld af þessari tegund undir heitinu ljóðapartí – sem var upphaflega stefnt gegn þeirri hugmynd að maður vildi láta læsa sig inni í heilagleika ljóðrýmis þar sem varla mætti sussa á sjálfan sig án þess að móðga alla í salnum með látunum í sér. Rýmið var fasískt og borgaralegt.

Hér fyrir ári síðan.

En ég hef ekki orðið var við það lengi að neinn tali um partí af fullri alvöru. Eða fyllerí. Eða frammíköll. Greddu. Vessapóesíu. Ekki í viðtölum, bloggfærslum, greinum eða neins staðar annars staðar. Kannski seint á kvöldin á börum, eða úti í reykingapásu. Ég man ekki til þess að neinn hafi lofað raunverulegu partíi, undirstrikuðu og/eða feitletruðu, fyrir síðustu ljóðahátíð eða þarsíðustu. Kannski er eitthvað af orðræðunni eftir, en ég verð lítið var við hana. Jú, þetta heitir partí en það er einmitt meira í merkingunni „veisla fyrir ljóðvini“ en hedónískt haugafyllerí. Hefur einhver í Nýhil sagt „frammíkall“ síðan 2005?

Einu lætin sem hafa verið boðuð síðustu misserin voru herköll Jóns Arnar (og náhirðar hans) í kringum búsáhaldabyltinguna. Þau voru rétt og tímabær og í meiri flúxus við veröldina en fylleríisköll hefðu verið á sama tíma.

En Nýhil var líka lausara við siðferði í gamla daga. Pólitíkin hefur sannarlega alltaf verið til staðar en hún var kannski bundnari sjálfum verkunum. Verkin kölluðu á pólitík en leyfðu ekki pólitíkinni að kalla á sig. Heyrðu ekki undir hana. En veröldin hefur líka breyst. Hefur einhver hneykslast á Nýhil síðan 2004? Það transgressívasta sem Nýhil hefur gert síðan þá var líklega Landsbankasamningurinn. Hann er kannski það eina sem hefur ruglað í veruleika fólks. Hann á í það minnsta metið í rugli.

Hafi einhver lofað partíi í ár var það líklega Jón sjálfur. Enginn þeirra sem voru í Berlín eða á ljóðapartítúrnum hafði nokkuð með „markaðssetningu“ ljóðahátíðar í ár að gera, svo ég viti – en Jón sat alla fundi allra reykfylltra bakherbergja. Jón er þannig líklega að skamma sjálfan sig, sem er gott og blessað en kannski dálítið lúþerskt og fullmikið í „anda samtímans“, í anda Icesave og ábyrgðar og realpolitik. Að skammast sín. Skamma sig.

Nema auðvitað hann sé að skamma meðreiðarsveina sína. Hitt fólkið í reykfylltu bakherbergjunum. Ef svo er finnst manni einfaldlega dálítið seint í rassinn gripið að byrja að mögla þegar allt er yfirstaðið. Þá væri líklega betra að bæta einfaldlega ráð sitt, djöflast og andskotast sjálfur frekar en að djöflast og andskotast í öðrum fyrir að djöflast ekki og andskotast nóg.

UPPSKRIFT AÐ LJÓÐAPARTÍI

Hafi einhver áhuga á að halda ljóðapartí skal öldungurinn láta af hendi uppskriftina, veita ríflega úr hyldjúpum reynslubrunni sínum af annálaðu örlæti. Uppskriftinni skal maður ekki taka alvarlega heldur snúa út úr henni.

1. Lókall: Bar.

Ekki leikhús, fyrrverandi höfuðstöðvar stjórnmálaflokks eða annað, heldur bar. Rýmið á að vera kassalaga, þar á að vera svið og helst sem fæstir afkimar. Þeir sem eru með eru með og þeir sem eru ekki með eru annars staðar á öðrum börum. Í dag má víst hvergi reykja en það er samt gott að fólk þurfi ekki að fara út. Það er alger killer. Kannski er eina lausnin ólögleg og utan barsamfélags.

2. Veigar.

Á barnum á að vera tilboð. Ódýr bjór á afslætti.

3. Skáld.

Bjóða sem flestum að vera með. Sviðið er alltaf opið. Öllum. Ná í skemmtilegt fólk og henda því upp á svið.

4. Skemmtiatriði.

Nýhilkvöld voru ekki alltaf bara ljóðagigg. Listamenn, fjöllistamenn, fálistamenn, örlistamenn og aflistamenn voru líka á sviðinu. Og auðvitað tónlistarmenn.

5. Tími.

Byrja snemma og hætta seint. Miða við 7 tíma, ef það er með nokkru móti hægt.

6. Tónlist.

Ekki gleyma DJ. Ekki gleyma að þetta er líka bar og fólk á líka að geta talað saman. Annars er hætt við að fólk festist í hinni þöglu stemningu. Það gerist ekki á tónleikum vegna þess að músíkin er svo hátt stillt. Ég hef aldrei prófað að stilla ljóðin í botn en ég efast um að það virki eins.

7. Gestir.

Bjóða öllum. Lofa að það verði æðislegt. Biðja fólk að kalla fram í og drekka bjór á tilboði. Segja fólki að taka með sér ljóðið sitt og mandolínið og húlahringinn. Segja partí og tala í hýperbólum, ýkjum og ofhvörfum.

8. Tíðni.

Einu sinni í mánuði. Annars er hætt við að þetta verði of mikill viðburður. Of mikil útskrift. Þegar ljóðapartí eru haldin sjaldan og ljóðahátíð einu sinni á ári verður þetta augljóslega að viðburði.

DJÖFULL VARSTU GÓÐUR Í MORFÍS

Ljóðahátíð/ljóðapartí er ekki á ábyrgð annarra en þeirra sem halda hana/það. Og það geta allir borið ábyrgð í Nýhil ef þeir nenna því. Að einhverjir séu haldnir fortíðarórum er ekkert nýtt. Árið 2005 var áreiðanlega talað um Ljóðskáldin vondu í Háskólabíói eða Medúsu. Eða eitthvað annað. 6 Gallery og bítskáld. Mig minnir að Hallgrímur (en ekki Egill) Helgason hafi skemmt sér illa og gengið út og allir verið eitthvað fúlir. Hvers vegna gekk Hallgrímur út? Djöfuls snobb (ha ha!)

Öll grasrót sækist líka í að vera afl. Nýhil vildi (og vill) geta gefið út bækur án þess að höfundar þyrftu að leggja út fyrir þeim. Vildi (og vill) fá innslag í Kiljunni og umfjöllun í Lesbók. En samt vera grasrót. Samt vera fyllerí.

Og þetta er allt í boði. En það er ekki auðsótt og ekki víst að maður geti verið bæði í einu – það þarf kannski að vera til skiptis.

Texta Jóns Arnar er auðvelt að vísa á bug, hafna, sem nöldri. Ef þú ert svona óánægður, Jón, hvers vegna gerirðu þá ekki eitthvað sjálfur? (Eins og ég geri hér að ofan). En það er eiginlega of auðvelt, því hvað sem öðru líður þá fjallar hann um raunverulegt vandamál (ég var ekki staddur á ljóðahátíð í ár og hef engar forsendur til að segja neitt um hana – annað en að ég efast um að lýsingin á feimna ljóðskáldinu sem rígheldur í púltið og hvíslar eigi við um UKON, Mette Moestrup, Jón sjálfan, Bryndísi, Val Brynjar, Hauk Má, Ingó, Hildi, Kristínu Svövu o.s.frv. – maður spyr sig, við hvern á Jón við og hvers vegna nefnir hann ekki einfaldlega nöfn? Ljóðskáldin (líkt og annað fólk) heita jú einmitt nöfnum meðal annars svo hægt sé að greina þau í sundur).

Hið raunverulega vandamál er þá þetta: Munu ljóðapartí breytast, eða hafa þau breyst í sunnudagasamkomur? Eða hafa þau kannski alltaf verið sunnudagasamkomur?

Ég man eftir því að hafa þreyst á fylleríinu. Man eftir því að vilja halda ljóðakvöld í sundhöll á sunnudagsmorgni. Að halda dinnerljóðakvöld þar sem allt væri settlegt. Af því fylleríið er að lokum alveg jafn þreytandi og bókasafnið í Kópavogi (og því kannski einmitt ástæða til að nota uppskriftina hér að ofan sem eitthvað til að forðast).

Og ég veit ekki hvort fortíðarþrá Jóns er raunveruleg – hvort hann er raunverulega vonsvikinn að ljóðahátíð 2009 var ekki eins og ljóðahátíð 2005 (sem hann missti af). Ég efast um það.

En punkturinn er ennþá þessi: Þetta er alltsaman hægt. En til þess verður að vera vilji, stemning – og þá skiptir engu þó mér eða Jóni Erni finnist ljóðahátíð ekki eiga heima á bókasafni í Kópavogi, ef hvorki er vilji né stemning fyrir því að halda hana annars staðar. Maður hellir ekki brennivíni ofan í annað fólk. En maður getur byrjað á því að hella brennivíni ofan í sjálfan sig og beðið til Brahma að aðrir fylgi í kjölfarið. Partíglaðasti maður sem ég þekki er Hálfdán Bjarki, tröllvaxni bassaleikarinn í 9/11′s, og hann hefur gjarnan haft á orði að partí sé bara fólkið sem er í því. Það er einfaldlega voðalega fátt öðrum að kenna. Þetta er allt manni sjálfum að kenna.

Það er kannski ekki leiðinlegt nema maður sjálfur sé leiðinlegur.

Forsíða Af steypu.

Bókstafir skríða í felur fyrir komandi fyrirsát, ljóðlistin tekur jóðsótt og fæðir nýja bók: Af steypu, fimmta vers í afbókaflokki Nýhils!

Af steypu meðhöndlar sjálfa meðhöndlun tungumálsins, setur efnið í fyrirrúm og spyr sig: Hvað á þetta allt saman eiginlega að þýða? Hvað er hægt að gera með ljóðlistinni? Myndljóð, konkretljóð, endurvinnsla, hömlur, konseptljóðlist – möguleikarnir virðast óþrjótandi. Bókin er svo stútfull af ljóðverkum og ritgerðum, bæði frumsömdum og þýddum, að bókahillur hreinlega svigna og fílefldir burðarþrælar Nýhils eru við það að kikna í hnjáliðum. Fullvíst má telja að svo veglegt rit um ljóðlist hafi ekki komið út á Íslandi í langan tíma.

Ritstjórar Af steypu eru Eiríkur Örn Norðdahl og Kári Páll Óskarsson, en meðal höfunda efnis eru Gertrude Stein, Guillaume Apollinaire, Charles Bernstein, Inger Christensen, Gyrðir Elíasson, Óskar Árni Óskarsson, Sjón og margir, margir fleiri. Leiðbeinandi verð bókarinnar er kr. 3990 og er hún til sölu í öllum betri bókaverslunum. Hún er í kiljuformi og 284 síður að lengd.

Svör við öllum spurningum veita ritstjórar:

Eiríkur: kolbrunarskald@gmail.com
Kári: kari@kommunan.is

Valur Brynjar Antonsson les á ljóðahátíð 2009. Myndina teiknaði Tómas Ponzi - tap.blogspot.com.

Á dögunum missti ég af ljóðahátíð Nýhils. Sem var leiðinlegt á alla mögulega kanta, þó ég hefði raunar hvergi viljað vera nema einmitt hér var það ekki vegna þess að ég vildi missa af ljóðahátíð. En ljóðahátíð er löngu orðin fullorðin og spjarar sig ágætlega án mín. Ég hef þó í huga að missa ekki af henni mikið oftar.

Ég hugga mig við að fyrir utan tvö skáldanna, Vivek Narayanan og Pelle Sigsgaard, hef ég séð allt þetta fólk troða upp. UKON kom fram á Oslo Poesifestival ásamt hinum æðislegu Njurmännen, og ég hef meira að segja gert útvarpsinnslag um hann. Ciu Rinne hef ég lesið með í Helsinki og Malmö, Dmitry Golynko las ég með í Helsinki, Angela Rawlings hefur áður verið á ljóðahátíð og ég hef hitt hana í Kanada og í Brussel, Morten Søndergaard var á Oslo Poesifestival og ég las með Mette Moestrup í Ulvik í Noregi. Það var helst ég saknaði þess að sjá Anton Helga ekki lesa upp.

Ljóðaþýðingar og ljóð á íslensku má m.a. lesa í nýju Tregawöttunum, sem Haukur Már ritstýrði. Auk þýðinganna sem má finna í Tregawöttunum eru nokkrar sem finna má á þessari síðu. Ást og stærðfræði eftir Mette Moestrup og Án titils eftir UKON. Auk þess brot úr Víður lúr fyrir fiðrildafræðinga eftir Angelu Rawlings. Þetta og margt fleira má finna með því að smella á ljóð/ljóðaþýðingar hér efst á síðunni.

Meðal viðburða á hátíðinni var myndbandsljóðasýning sem ég fékk að stýra. Fæst verkanna er hægt að horfa á á netinu en hér eru samt nokkur:

Tyger eftir William Blake.

The Death of William S. Burroughs eftir John Giorno og Antonella Faretta.

Just say no to Family Values eftir John Giorno og Antonella Faretta.

1. des ávarp forsetans eftir Jón Örn Loðmfjörð.

Margræðni málsins eftir Jón Örn Loðmfjörð.

Og síðast en ekki síst, Höpöhöpö Böks eftir sjálfan mig:

Loks vil ég benda á teikningar Tómasar Ponzi frá hátíðinni.

Ég hata alla! eftir Bryndísi Björgvinsdóttur.

Sú fyrstnefnda er í anda Reykvísks Eðalefnis, sem Bryndís gaf út hér um árið – var það 2007? (Ég meina bara ártalið, ekki „hugarástandið“). Eins konar sambræðingur úr fjölmiðlamáli, neti og prenti, í bland við hysteríska lýrík:

Hópur rasista
býr allsber niðri í fjöru
og lifir á Gunnarsmajónesi,
Maríu-kexi og malti
Hann hleypur undan öldunum
því þær koma frá útlöndum

Annað ljóð er útlegging á sögunni um Litlu gulu hænuna, sem hefur verið frjálshyggjumönnum notadrjúg í gegnum tíðina. Ljóðið er sett upp eins og viðskiptafrétt með fyrirsögnina: „Litla gula hænan tekur skortstöðu í brauði“. Fréttin sjálf er síðan keðja af lánalýsingum sem er álíka auðvelt að skilja og viðskiptafréttirnar sjálfar, en þó að minnsta kosti hálfu skemmtilegri. Fréttinni fylgir mynd af hænunni sem breiðir vængin yfir brauð sitt. Myndatextinn er: „Litla gula hænan varnaði fréttamönnum aðgangi að brauðinu.“

Hnotskurn: Ég hata alla! virðist eiginlega meira elska alla. Nema auðvitað þá sem hata alla. Hún hatar þá sem hata alla.

Sjálf kvíslast ég eftir Hildi Lilliendahl

Bók 2 í Bútgáfuflokkinum er Sjálf kvíslast ég eftir Hildi Lilliendahl. Hún er skrifuð í ansi ólíkum stíl en Ég hata alla! – langt í frá hysterísk, án upphrópunarmerkja, einhvern veginn yfirvegað ringluð/ringlandi (ég meina það í jákvæðum skilningi). Á meðan Ég hata alla! er fyrst og síðast pólitísk er Sjálf kvíslast ég kannski fyrst og síðast feminísk. Ekki að það sé nein sérstök ástæða til að bera þessar tvær bækur saman.

Barátta karlsins væri auðvitað löngu töpuð ef ekki væri fyrir ofurlitla tilhneigingu mína til að halda með honum.

Ljóðmælandi kvíslast í karl og konu sem búa í brjóstum hans (þ.e.a.s hennar, ljóðmælandi er hún). Karlinn er dálítill vælukjói, tilfinningasamur og jafnvel íhaldssamur. Konan er villtari, frekari, aðgangsharðari. Auk þess ber ljóðmælandi „leyndarmál“ í legi sínu sem hann/hún á erfitt með að taka afstöðu til og leyfir kynjunum í brjósti sínu að berjast um í sinn stað. Því lýkur með fóstureyðingu/fósturmissi en í kjölfar þess birtist átján mánaða strákur sem togar í typpið á sér og dreymir um „konu á stærð við frystitogara“.

Bók Hildar er að því leytinu öðruvísi en hinar bækurnar í bútgáfuflokknum að hún leggur sig minna eftir tungumálinu og meira eftir spekinni og myndmálinu – þrátt fyrir að hefjast á orðaleiknum að vera með „varúðarráðstafanir / á vörunum“.

Hnotskurn: Sjálf kvíslast ég er allt í senn feminísk bók, feminín og maskúlín, skrifuð með estrógeni í innilegu testósterón-rúsi. Svör hennar eru loðin og óljós en þeim fylgja konkret og ljósar niðurstöður/afleiðingar.

Það sem mér finnst helst að heiminum eftir Ingólf Gíslason.

Ingólfur Gíslason skrifar sig lengra frá ljóðrænunni í Það sem mér finnst helst að heiminum… Strax á fyrstu síðu kemur upptalning á orsökum barnadauða í þriðjaheiminum sem lýkur með orðunum: „Hér vil ég ekki vera ljóðrænn. Þetta eru bara einföld skilaboð.“

En þetta er auðvitað tvíbent. Hvernig getur ljóð verið „óljóðrænt“ og Ingólfur ber ítrekað á borð eigið óþol fyrir ljóðlínum – „flúra við fornan kveðskap“:

fegurðarkúrinn

.

smjörsteiktir fiðrildafætur

með flugugalli

innbakað músarmilta

og magi úr lús

Bókin samanstendur af sjálfstæðum setningum/sögum/lýsingum um kapítalismann. Eða réttara sagt gegn kapítalismanum með innskotum um (mögulegt?) gagnsleysi ljóða. Brotin eru stundum stakar málsgreinar, stundum blaðsíða, og tengjast saman á viðfangsefninu og afstöðu til þess.

Eini vandi neyslusamfélagsins er einfaldlega sá að það fá ekki allir að taka þátt í því.

Bókin er auk þess stráð tilvitnunum í alla frá Degi Sigurðarsyni til Hómers til Vilborgar Dagbjarts og Wittgenstein. Hún er samanhnýtt hugsun höfundar og annarra (höfundur bæði skrifar og les, endurtekur, undirstrikar) – tilraun til að kortleggja (kannski?) í von um niðurstöðu eða vegvísi („Ég held ekki þræði heldur hugsa ég brot“ eru lokaorð bókarinnar).

Sumarið sem ég kom til Auschwitz stóðu yfir mestu fjöldamorð sögunnar, eftir seinni heimstyrjöld, í Rúanda. Á meðan ég velti fyrir mér stöðluðum skilaboðum (aldrei aftur) voru manneskjur að brytja niður aðrar manneskjur, nágranna sína, í Afríku.

Hnotskurn: Þetta er pólitísk vandlæting. Á köflum. Í eigin garð og annarra. Að baki hennar liggur heift og réttvísi. Hún rambar á barmi þess að vera hallærisleg, grunar mig, enda ekki beinlínis töff að vera alltaf með svöngu börnin í Afríku á heilanum. En samtímis bæði gáfuð og skemmtileg.

Usli: Kennslubók eftir Dr. Usla.

Síðasta bókin í flokknum er Usli: Kennslubók eftir hinn dularfulla Dr. Usla. Hún er (líkt og Ég hata alla) skrifuð í „flippstíl“ – það er, hún virðist ekki „taka sig sérlega alvarlega“ en fjallar þó (líkt og hinar bækurnar) um „alvarleg málefni“. Nánar tiltekið um kyn og kynusla. Bókin er skrifuð einsog kennslubók/sjálfshjálparbók í kynjafræðum og þræðir hverja klisjuna á fætur annarri í útúrsnúningum, afturbeygingum og heljarstökkum.

Yfirskrift einnar síðu er „Kynin má helst þekkja á ólíkri líkamstjáningu og skartgripum“. Þar er mynd af tveimur kynlausum verum. Önnur segir: „Ég væri til í að mæta þessum karlkellingum og ræða við þær; mæta þeim skartklædd og hakka þær í mig glitrandi.“ Hin segir: „Það á ekki að veita konunni nein réttindi. Að leggja kvaðir á konuna er að svipta hana öllu frjóu valdi hennar.“

Undir þessu er úrklippa úr blaði (?) sem á stendur: „í auglýsingar“

Bókin er annars að mestu samansett úr fundnum textum og myndum sem er skeytt saman. Í stað þess að fella textana saman í eina heild eru þeir jafnan birtir eins og úrklippur – það er að segja, yfirleitt er hægt að skilja á milli hvar ein úrklippa byrjar og hvar næsta byrjar. Ekki að það sé gefið að uppsetningin sé „sönn“ – skilin milli úrklippna eru kannski login og það sem virðist fundinn texti er kannski frumskrifaður. En það er ástæða til að undirstrika að þetta hlýtur að vera val á tölvuöld þar sem auðvelt er að bræða texta og myndir saman í eina heild. En þetta er líka kannski pönkhefð – bókin minnir þannig kannski á sér eldri bækur í sömu línu frá því áður en mynd og textavinnsla varð jafn sjálfsagður hæfileiki og í dag.

Hnotskurn: Usli: Kennslubók er tilraun til að snúa á haus grunnhugsaðri pólitískri réttsýni sjálfshjálparbóka og annarra slíkra kerfislægra kennslumeðala, tilraun til að afhjúpa heimskulega orðræðu hins mjúka vinstris um kyn í víðri merkingu, til að finna merkingu.

Ég er auðvitað ekki hæfur til að gefa þessum bókum neinn dóm. Þetta eru allt saman góðvinir mínir sem skrifa – ég skulda þeim bjór og þau skulda mér bjór, við sofum á sófum hvers annars. Eða, það er eiginlega gefið að dómurinn verði jákvæður. Fjórar stjörnur á línuna og takk fyrir mig.

Valerie Solanas bíður betri tíma.

Annars rakst ég á þetta:

Stjórnleysingjarnir [...] láta sér nægja að ráðast á pólitískar, réttarfarslegar og efnahagslegar greinar þjóðfélagstrésins. Við viljum annað og meira; við viljum rífa upp og brenna dýpstu rætur þess: þær sem sitja fastar í sjálfum heila mannsins: skipulagsárátta, löngun eftir lágmarks erfiði, ofstækisfull dýrkun fjölskyldunnar, áhyggjur af svefni og föstum matartíma, heigulsleg værðarhyggja, ást á hinu forna og gamla, á því sem er spillt og sjúkt, andstyggð á því sem nýtt er, fyrirlitning á æskunni og uppreisnarsinnuðum smáhópum, lotning fyrir uppsöfnuðum haugi liðinna ára, fyrir náunum og hinum dauðvona, eðlislæg þörf fyrir reglufestu, fjötra og helsi, andstyggð á ofbeldinu, hinu óþekkta og nýja, ótti við algert frelsi.

F.T. Marinetti

Ekki það ég taki undir eitt eða neitt, frekar en fyrri daginn – ég er nefnilega svo upptekinn af að tryggja frelsi mitt, hlutleysi, sjálfstæði, óhæði og fullveldi! Ha ha!

Ave Nýhil, au revoir
úmpalúmpalúmpa,
danke schön und ha det bra
úmpalúmpalúmpa.

Og þetta tekur fólk alvarlega? Ætli það sé rímið sem valdi? Söngur sérhljóðanna? Er það vísunin í Roald? Eða verða ljóð alvarlegri – raunsannari – fyrir þann fjölda tungumála sem má finna á hverjum fermetra?

Nei – Fjallabaksleiðin gefur ekkert fyrir blaðamennsku – þó hún brjótist inn í póstinn manns – og tekur ekki mark á neinu nema sjálfri sér. Púff! Púff!

Fjórða alþjóðlega Ljóðahátíð Nýhils verður haldin hátíðleg dagana 22.-24. ágúst í Norræna húsinu og á Smíðaverkstæði Þjóðleikhússins. Dagskrá hátíðarinnar er með eindæmum metnaðarfull, en sex erlend skáld koma sérstaklega til landsins í tilefni hennar. Þau munu lesa upp á ljóðapartíum og taka þátt í pallborðsumræðum með íslenskum kollegum sínum.

Um er að ræða einu íslensku hátíðina þar sem ljóð eru í brennidepli, en hún hefur þegar skipað sér sess sem framsækinn listviðburður í íslensku menningarlífi. Frá því fyrsta hátíðin var haldin árið 2005 hefur verið lögð sérstök áhersla á að leiða saman íslenska og erlenda strauma í ljóðlist, auk þess sem frjótt samspil við aðrar listgreinar hefur verið í fyrirrúmi.

Erlendir gestir hátíðarinnar að þessu sinni eru þau Nina Søs Vinther (Danmörk), Ida Börjel (Svíþjóð), Hanno Millesi (Austurríki), Ann Cotten (Þýskaland), Sureyyya Evren (Tyrkland) og Morten Søkilde (Danmörk). Þá munu eftirtalin íslensk skáld koma fram á hátíðinni: Kristín Svava Tómasdóttir, Kári Páll Óskarsson, Ingólfur Gíslason, Eiríkur Örn Norðdahl, Haukur Már Helgason, Kristín Eiríksdóttir, Linda Vilhjálmsdóttir, Jón Örn Loðmfjörð, Örvar Þóreyjarson Smárason, Ófeigur Sigurðsson, Una Björk Sigurðardóttir og Ragnar Ísleifur Bragason.

Glæsilegt rit verður gefið út í tilefni hátíðarinnar með þýðingum á verkum íslenskra og erlendra þátttakenda. Ritinu er ætlað að efla kynningu á skrifum ljóðskáldanna, en í því birtast í fyrsta sinn enskar þýðingar á verkum marga íslenskra ungskálda. Kári Páll Óskarsson, skáld og nemi í þýðingafræði, er ritstjóri þýðinga- og dagskrárritsins. Hönnun þess annast myndlistarkonan Sara Riel, en frágangur bókarinnar verður bæði óhefðbundinn og metnaðarfullur.

Dagskrá hátíðarinnar samanstendur af tveimur ljóðapartíum, föstudags- og laugardagskvöld, sem standa frá 20:00 til 23:00. Bæði fara þau fram á Smíðaverkstæði Þjóðleikhússins, en seinna partíið er hluti af dagskrá Menningarnætur í Reykjavík. Ólöf Arnalds leikur tónlist á föstudagskvöldinu, en útskriftarnemar í „Fræði & framkvæmd“ við Listaháskóla Íslands munu ramma inn dagskránna með óvæntum uppákomum bæði kvöldin.

Ekki síður mikilvægur hluti dagskrárinnar eru pallborðsumræður þar sem landsins rósfingruðustu bókmenntafræðingar, þau Birna Bjarnadóttir og Ármann Jakobsson, mun rekja garnirnar úr ungum rithöfunum um skáldskap þeirra. Umræðurnar fara fram milli 13 og 14:30 á laugardeginum, í Norræna húsinu, og eru einnig hluti af dagskrá menningarnætur. Milli 18 og 19 sama dag verður einnig stuttur upplestur norræna ljóðskálda í Norræna húsinu.

Hátíðinni lýkur sunnudaginn 24. ágúst með málþingi um óháða útgáfustarfsemi og ljóðabókaútgáfu á alþjóðavísu. Þátttakendur í umræðum verða þau Sureyyya Evren og Nina Søs Vinther, en þau hafa bæði komið að útgáfumálum í sínum heimalöndum. Nina hefur gegnt stöðu framkvæmdastjóra rithöfundaforlagsins Arena sem hefur verið leiðandi í ljóðabókaútgáfu í Danmörku, en býr að áratuga hefð sem framsækið bókaforlag undir beinni stjórn starfandi rithöfunda. Staður og nákvæmur tími málþingsins verða auglýst innan skamms.

Listrænn stjórnandi fjórðu alþjóðlegu ljóðahátíðar Nýhils er Kristín Eiríksdóttir, en framkvæmdastjóri er Viðar Þorsteinsson. Hátíðin er haldin í samstarfi við Norræna húsið og Reykjavíkurborg, en nýtur einnig stuðnings frá Clara Lachmanns fond og Prentsmiðjunni Odda.

Um langt árabil, mikið lengur en ég hef verið hérna, hefur verið starfrækt Nýhil-útibú í Helsinki. Útibúið snýst og hrærist í kringum og nærist á Halldóri Arnari Úlfarssyni, myndlistarmanni, nærbuxnaþefara og spíttmaníusjúklingi – sem hefur verið búsettur hér frá árinu 1999 (með stuttum hléum) og tók master frá tveimur listaháskólum hér í bæ. Fyrir fáeinum vikum yfirgaf Halldór mig og Finnland, eftir að hafa gefið út heitsvarna yfirlýsingu þess efnis að hann væri hættur að hugsa, og fór til Íslands að byggja hús.

Í dag sökkti Halldór húsinu sínu í tjörnina í Reykjavík.

Nýja símaskráin, 118 Já símaskráin 2007, er mikil og vegleg bók þar sem saman eru tekin nöfn velflestra Íslendinga og þau pöruð saman við heimasímanúmer viðkomandi, farsímanúmer og heimilisföng. Þá er einnig nokkuð um netföng og vefföng í bókinni. Nokkrar vonir hafa verið bundnar við útgáfu bókarinnar frá því einkarekna fyrirtækið Já tók við útgáfunni af Símanum í fyrra. Er þetta önnur símaskráin sem kemur út frá Já – hún er prentuð í 230 þúsund eintökum, sem þætti heldur fífldjarft upplag hjá öðrum forlögum, en þar sem bókinni er dreift ókeypis er slíkur samanburður augljóslega ómarktækur og ósanngjarn (harðspjaldaútgáfan, sem ætluð er fjármagnstekjuþegum, kostar 650 krónur).

Forlagið sem svo digurbarkalega nefnir sjálft sig einfaldlega Já! segir í auglýsingum og umfjöllun, sem ekki fór lítið fyrir kringum útgáfu ritsins, nokkrar stórar „breytingar“ hafa verið gerðar á bókinni á milli ára. Annars vegar er bókin hálfu kílói léttari en fyrr, þrátt fyrir að vera 96 síðum lengri (sem er raunar óverulegt þegar litið er til þess að heildarlengd verksins er 1584 síður!) og hins vegar fylgir henni stækkunargler fyrir þá sem finnst letrið of lítið. Önnur breytingin svo að segja afnemur hina og eftir stendur ekkert nema sjónhverfingin: Bókin er minnkuð til þess eins að vera stækkuð aftur. Jess!

Þetta er þó langt í frá stærsti löstur þessarar svokölluðu „nýju“ bókar. Gaumgæfi lesandi kunnugur fyrri verkum ritraðarinnar þessa útgáfu, kemst téður lesandi að því að hér er að langstærstum hluta um einfalda og fjarska ófrumlega endurvinnslu á gömlu efni að ræða. Ekki er nóg með að lungi nafnanna í Símaskránni 2007 hafi birst áður í Símaskránni 2006, og raunar símaskránni 1996 ef út í það er farið, heldur er höfuðið bitið af skömminni með því að tengja nöfnin meira og minna sömu símanúmerum og heimilisföngum og áður. Eins og íslenskir bókmenntafræðingar hafa nýverið bent á í öðru samhengi er það sem krýnir sig nýtt ekki endilega neitt nýtt.

Um annað ritmál bókarinnar, þann sem er ekki einfaldlega nafnarunu- og númera kjaftavaðall, má segja það sama. Almannavarnanúmerin eru söm sem fyrr, götur á kortum að mestu leyti óbreytt – nýjungar í litamerkingum korta eru litlar ef nokkrar. Svo mætti lengi telja.

Það virðist vera ríkjandi sjónarmið útgefenda verka af þessum toga að þau sjálf þurfi ekki að vera innblásin, heldur séu þau til þess gerð að blása öðrum, viðtakandanum, lesandanum anda í brjóst. Ábyrgðinni er velt af höfundi yfir á lesanda, og ósjaldan vísað til tilraunastarfs af skyldum toga sem einkenndi vissulega slíka útgáfu um miðbik tuttugustu aldar. Hæglega má þó vísa enn lengra aftur og kenna þessa hugmyndafræði við encyclopædista upplýsingarinnar sem ætluðu verkum sínum fyrst og síðast að kortleggja heiminn, eða í öllu falli þekkingu samtíðarmanna sinna á honum. Vilji maður vera virkilega rætinn er freistandi að vísa allt aftur til forsjálla höfunda Íslendingasagnanna og langdreginna en hámódernískra ættartala þeirra, sem virðast einkum til þess fallnar að torvelda lestur – hver veit nema þar á meðal hafi leynst menn sem hugsuðu með sér: við skulum láta þá hugsa sjálfir! og átt þar við lesendur.

Maður hlýtur ósjálfrátt að velta fyrir sér hver tilgangur þessarar árlegu og undarlegu textaendurvinnslu sé – sérílagi á digital-tímum þar sem upplýsingar af þessu tagi má auðveldlega nálgast á netinu. Sé það einkum ásetningur höfunda að endurskapa anda löngu liðinna tíma, bera fram gamalt vín á nýjum belg, er þó ekki að sjá að það sé ýkja vel heppnað. Leiðinlegt er ekki samheiti við list. Lestur bókarinnar er þar að auki svo yfirgengilega leiðinleg iðja að jafnvel sjálfkrýndur konungur ljóðleiðindanna, Kenneth Goldsmith, á ekkert í þennan botnlausa hyl sem okkur er hrint ofaní ár eftir ár. Goldsmith, sem segir sjálfur að bækur sínar séu svo leiðinlegar að hann lognist iðulega út af við lestur prófarkanna, hefur það að markmiði að geta skrifað á meðan hann horfir á sjónvarpið. Nýjasta bók hans, Traffic, sem kom út fyrir skemmstu er einfaldlega uppskrifaðar útvarpslýsingar á umferðinni í New York. Fyrir honum er tungumálið lifandi hlutur sem hægt að grípa og festa niður á blað, gera úr því ljóðlist sem er allt að því steypu-ljóðlist í ljósi síðufjölda („það má drepa mann með þessu“, sagði bókmenntafræðingur og meinti það á marga vegu). Og ótrúlegt en satt þá er líf í texta Goldsmiths, hann segir okkur eitthvað um tungumálið, á meðan þessi marklausa niðurritun nafna, heimilisfanga og símanúmera – þessi andlausa skráning tungumálsins eftir festum og settum reglum sem aldrei er brugðið út af – er eitthvað allt annað og ófrumlegra. Það liggur við að sjálft tungumálið vanti í textann, ef slíkt er þá á annað borð mögulegt.

Mætum verkinu af góðum vilja, gefum okkur að því sé ætlað að vísa til The Telephone Book sem Ed Friedman gaf út í Bandaríkjunum árið 1979. Bókin, sem samanstóð af uppskrifuðum samtölum með hikum, tafsi, endurtekningum og biðtónum og telst með leiðinlegri, ólesanlegri bókum 20. aldar framúrstefnu, á ekkert, nákvæmlega ekki neitt, í þetta afskræmilega ofvaxna kjaftæði sem Símaskráin 2007 er. „Nýja“ símaskráin hefur engu við þetta verk að bæta, nema magninu, auglýsingunum – og kannski kápunni.

Hin marklausa niðurröðun kunnuglegra nafna, heimilisfanga og símanúmera samkvæmt kerfi sem í höfuðatriðum er 3000 ára gamalt, og aldrei, í öllu ritinu, er brugðið út af, virðist ekki bara ófrumleg heldur unnin án nokkurs sem kalla má listrænan ásetning. Allir Jónarnir virðast búa við Aðalstræti og Hafnarstræti. Allar Guðrúnurnar við Túngötu. Það er enginn fallegur texti í þessari bók. Höfundur setur allt undir í metafiksjónalískum leikjum, raunverulegar manneskjur eru persónur í bókinni, og lesendur geta svo sem dundað sér við að bera saman við það sem þeir vita um fyrirmyndirnar. Til dæmis á Ólafur Jóhann Ólafsson rithöfundur línu í bókinni og líka Hermann Stefánsson. Leikir af þessu tagi (allir vita að Ólafur Jóhann er persóna í bók eftir Hermann) endurspegla einfaldlega 10-15 ára gamla umræðu.

Er veröldin jafn stöðnuð og verkið vill gefa til kynna? Erum við sömu manneskjurnar og í fyrra? Verðum við sama fólkið að ári? Er þetta þá ekki bara búið? spyrja landsmenn sig. Þau okkar sem komin eru yfir miðjan aldur muna öll þá tíð er símaskránni fylgdi eftirvænting – símaskrá sem barst ekki mikið á, þurfti ekki að mikla sig af nýmælum. Yngra fólk man ekki þessa daga. Það bíður ekki lengur. Og skyldi, að ofantöldu, engan undra.

Minnumst þess hve dyggilega og fimlega James Joyce varði verk sitt, Ulysses, á sínum tíma, sem er um margt sambærilegt – en eljan sem hann sýndi við útskýringar og leiðbeiningar lesenda og gagnrýnenda um hvernig bæri að nálgast verkið var, að segja má, nauðsynlegur og jafnvel integral hluti verksins sjálfs. Ekki hefur Já lagt sig minna fram um að koma sínu verki á framfæri, dreifa því og tryggja viðtöku. Hér verður ekki gert lítið úr bókmenntalegu vægi forma á borð við fréttatilkynningar, viðtöl eða auglýsingar – það er fjarri ásetningi höfundar þessarar greinar. En sé þessu kynningarefni fyrirtækisins ætlað ritskýringargildi bera þær vægast sagt vott um, ef ekki blátt áfram vankunnáttu og vangetu, þá sannkallaða dómadagshugsanaleti og heilindaskort. Heilindaskorturinn birtist ef til vill skýrast í undarlegum játningum útgefenda á hversu óáhugavert verk hér um ræðir: í fréttatilkynningum er bent á að umhverfisvæn framleiðsluaðferð við prentun geri fólki kleift að borða bókina án þess að verða meint af. En þessi sjálfsmeðvitund eða sjálfsháð nær ekki að sigrast á verkinu – þvert á móti sekkur ístöðuleysið því aðeins dýpra í hyl vandræðaleikans.

Símaskráin 2007 er alls ekki ritverk heldur einhvers konar uppákoma. einhver einkafyndni sem fer fyrir ofan garð og neðan hjá öllum nema allra húmorslausustu starfsmönnum Já. Það er ekki laust við að lesandi spyrji sig hvort þetta sé ekki bara búið. Við munum þá tíð er landsmenn biðu á hverju ári eftir nýrri símaskrá, hún þótti sjálfsögð á hverju heimili. Núna er svo komið að fátt fólk af yngri kynslóðum leggur sig eftir þessari útgáfu. Og skyldi engan undra. Ekkert gefur til kynna að símaskráin sé hætt að koma út, svo þetta er víst ekki alveg búið. En þetta er kannski um það bil að verða búið.

Símaskránna er hægt að fá afhenta ókeypis á sölustöðum Símans, Vodafone og á afgreiðslustöðum Flytjanda. Þá er hægt að nálgast hana á bensínstöðvum um land allt til 30. júní.

Haukur Már Helgason, Ingólfur Gíslason & Eiríkur Örn Norðdahl

Höfundar þessarar greinar hafa ekki séð símaskrána en hafna fylgispekt við þá 18. aldar heimspeki meintrar upplýsingar að þekking sé æðri fordómum.
[1] Um fyrirtækið Já af heimasíðu þess, www.ja.is.

Birtist í Lesbók Morgunblaðsins í júní 2007 – eins og fram kemur er greinin skrifuð í samstarfi við Ingólf Gíslason og Hauk Má Helgason. Greinin er svar við grein Hermanns Stefánssonar, Eitthvað nýtt!, sem birtist í Lesbók Morgublaðsins 9. júní 2007.