Tveir þriðju milljarðamæringa hófu leik með tvær tómar

31/05/2011 20:25

Bankaauglýsing sem ég sá á Gatwick á dögunum. Ekki gleyma að bankanum þínum þykir geðveikt vænt um þig. Sérstaklega ef þú ert fátæk stúlka í þriðja heiminum sem lærir heima á meðan hún byggir viðskiptaveldi sitt frá grunni með því að selja drasl úti á götu.

Gestur og gangandi

31/05/2011 19:25
Þolinmæði mín gagnvart Reykjavíkurborg verður skammærri með hverri heimsókninni. Því betur sem ég þekki hana, þeim mun síður verð ég var við breytingar á henni, því statískari virðist hún, því líkari verður Reykjavíkurborg-núna Reykjavíkurborg-síðast. Þetta er í sjálfu sér ekki vandamál. Nýjar byggingar og nýtt fólk virðist eingöngu undirstrika einhvern skort á raunverulegri kviku – eða sjáanlegri, upplifanlegri kviku. Þetta virðist ekki vera vandamál fyrir neinn annan; líklega er þetta öðruvísi ef maður býr hérna, er ekki gestur og gangandi. Þá verður hver breyting fögnuður en ekki sjálfgefin eða jafnvel gamlar fréttir. Hér er líka bara ein miðja – stærstu breytingarnar á Berlín síðustu árin sýndust mér felast í tilfærslum á miðjum borgarinnar, hvernig Kreuzberg var orðið að því sem Prenzlauer Berg hafði verið, sem hafði áður verið einsog Kreuzberg, og nýtt Kreuzberg var sprottið upp í Neukölln sem var einskismannsland þegar ég bjó þar 1999. Þetta veldur meiri dýnamík. Í Helsinki hefur verið hægt að fylgjast með gentríferingu Kalliohverfisins smám saman – og þótt sú þróun sé eilítið rokkandi er hverfið allt annað nú en fyrir 20 árum. Og þetta eru samt miðjur – ekki úthverfi, ekki einskismannslönd. Mér þótti miklu áhugaverðara að heyra af pylsugerðarmanni í Laugardal en tónlistarhúsi í Reykjavík – sem þrátt fyrir stærð sína er einhvern veginn félagslega fyrirsjáanleg á máta sem pylsugerðarmaðurinn er ekki. Hún tilheyrir því sem maður átti von á. Annars er Reykjavík bara einsog digitally remastered útgáfa af sjálfri sér. Í hægri endursýningu.

30. maí, 2011

Cory Doctorow um þjófnað

30/05/2011 23:55

25. maí, 2011

Sigmundur Davíð og stóru orðin

25/05/2011 14:49

Ég held að það sé misráðið, ef ekki beinlínis heimskulegt, að ætla að hengja Sigmund Davíð fyrir það eitt að brydda upp á umræðunni – það á að líta á þessa fyrirspurn sem tækifæri til þess að útrýma þeim fordómum sem eru til staðar, leiðrétta ranghugmyndir, öðlast vitneskju og tala upphátt. Það er hætt við að harkalegum viðbrögðum við fyrirspurnum af þessu tagi verði tekið sem svo að nú eigi að „breiða yfir staðreyndir málsins“ og „fela sannleikann“ til þess að hlaða undir rassinn á hippakellingum í batíkmussum og atvinnufjölmenningarsinnum. Sem er búllsjitt – í vitrænni samræðu tala staðreyndirnar máli mannúðarinnar og í heimskulegri samræðu gera þær það ekki. Okkar er að leggja rækt við samræðuna, ekki að láta einsog staðreyndirnar séu hættulegar.

Ég skrifaði grein um það hvers vegna þið megið ekki vera vond við Sigmund Davíð bara af því hann er nasisti en ekki þið. Smellið á hlekkinn!

23. maí, 2011

Í dagsins plebbi – dagur 4

23/05/2011 20:39
Ég var rétt að ljúka við það plebbalegasta (hingað til) í dag: í stað þess að lesa hefðbundna barnabók með syni mínum fyrir háttinn (sem hefði í sjálfu sér þótt nógu plebbalegt á sumum bæjum) lásum við sem sagt auglýsingabækling fyrir leikföng. Disney. Bratz. Monster Trucks úr plasti (olíu) vöktu mesta kátínu.

Það róttækasta sem ég gerði í dag var að skrifa pistil í „blað norskra marx-lenínista“ Klassekampen um stóra Koddu/Flora-málið. Á barbarískri sænsku (sem verður þýdd yfir á siðaðra manna norsku – eða jafnvel hugsanlega á nýnorsku, sem myndi reyndar gera þetta róttæka innlegg dagsins svolítið búralegt).

Róttækir kratar og róttækir fasistar (nýyrði)

23/05/2011 16:49

Kratikal*: Sá sem að einhverju leyti er ósáttur við óréttlæti heimsins, veit að hann er meðvitaðri um það en frjálshyggjumenn og íhaldsmenn, en trúir samt í raun ekki á neinar breytingar. Hittist oft í hóp til þess að ræða misskiptingu og kapítalisma. Sjá einnig: Helgarpönkari og sófakommi.

Fasistikal: Manneskja sem er í senn róttæk og svo sannfærð um eigin réttlætiskennd að hún telur sér fært að segja öllum öðrum grensulaust fyrir verkum. Dugar ekki að sleppa öllum dýraafurðum, heldur öðlast ekki fullnægju nema hún sulli líka niður mjólkinni og brjóti eggin fyrir sessunautum sínum.

_{* Hugtakið er komið frá Jóni Erni Loðmfjörð og skilgreiningin var sett saman með hans fulltingi.}

Umboðsmaðurinn við Umberto Eco

23/05/2011 12:48

„Umberto, svona er bara nútíminn. Það þýðir ekkert að vera með neina vitleysu. Þú verður að fá þér Twittersíðu, það er ekkert sem heitir, annars færðu enga nýja lesendur. Unga fólkið er allt á Twitter og bíður þess að fá notið vísdóms þíns.“

Ómannúðlegar tilraunir á dýrum

23/05/2011 11:08
Vísindamenn tóku tvo simpansa og settu í sitthvort búrið. Annað búrið var tómt en í hinu búrinu voru tveir takkar. Ef simpansinn ýtti á takkann vinstra megin fékk hann banana. Ef hann ýtti á takkann hægra megin fékk hann nýjustu útgáfu af iPhone (og nýja útgáfu fyrir hvert skipti sem hann ýtti á takkann).

Simpansinn með takkana dó úr hungri á tíu dögum.

Hinn lifði í nærri þrjár vikur.

Gos í gulu pressunni

23/05/2011 09:32

Með þeim fyrirvara að það er vafasamt að treysta finnskukunnáttu minni (þótt hún njóti aðstoðar internetsins) þá eru fyrirsagnirnar þessar:

Meiri aska! Gæti komið til Finnlands.

og

Glundroðinn ógnar.

22. maí, 2011

Í dagsins plebbi – dagur 3

22/05/2011 20:42

Það plebbalegasta sem ég gerði í dag var að dagdreyma um stærri íbúð, eða nánar tiltekið stærra eldhús í svipuðu skipulagi og sjá má á myndinni hér fyrir ofan – af mestum krafti leyfði ég mér að dreyma um svona borð til að hakka grænmetið á og geyma allar sojasósurnar mínar, sjerríið og edikin. Ég leyfði mér meira að segja að ímynda mér heim þar sem borð af þessari tegund væru ekki reist í kvenhæð heldur bærilegri hæð fyrir tveggja metra stútungskarla einsog sjálfan mig (mér er alltaf illt í bakinu). Ég nefndi ekki þessa dagdrauma mína við nokkurn mann, enda í hæsta máti skammarlegt að láta sig dreyma um nýtt eldhús – jafnvel þótt maður sé karl (kerlingum í mínum kreðsum væri það dauðasök að dreyma slíka drauma, þær gætu allt eins beðið um að láta hlekkja sig ófrískar við eldavélina).

Það róttækasta sem ég gerði var að fara með son minn, 20 mánaða, bleyjulausan út að leika. Þetta var að vísu ekki í fyrsta sinn sem hann fór bleyjulaus út. Hann hefur farið tvisvar-þrisvar án bleyju með mömmu sinni. En hún er líka byltingarsinnaður dólgamarxisti. Ég get ekkert keppt við það.

21. maí, 2011

Malcolm X og Tom Waits í samstæðum jogginggöllum

21/05/2011 20:59
Þegar ég segi plebbi meina ég þriggjabarna foreldrar í samstæðum frottébaðsloppum sem keyra hvort sinn bílinn, hvort í sitt brauðstritið þar sem þau þræla frá morgni til kvölds í þindarlausu stresskasti (yfir vinnu, nærfjölskyldu, stórfjölskyldu, fríum, hamingju, reikningum, innkaupum, bensínverðinu o.s.frv.) án þess að finna nokkurn tíma langþráða hvíld, langþráða fró eða fá nokkuð að launum annað en skítkast. Þau eru líka vinir mínir, þau eru líka öreigar.

Þegar ég segi róttæklingur/töffari meina ég eitthvað á bilinu Malcolm X til Tom Waits, eitthvað sem gengur með sixpensara eða hroðalokka og veit hvað klukkan slær, eitthvað í eðli sínu barnlaust eða a.m.k. ábyrgðarlaust, eitthvað sem hefur ekki bara tíma og andrúm til að fínstilla eigin lífstíl (sem heitir yfirleitt ekki lífstíll, lífstíll er fyrir plebba, heitir innra eðli, sannleikur, lífsýn eða hugsjón) heldur líka umframtíma og umframandrúm til þess að finna að lífstíl annarra. Þau eru líka vinir mínir, þau eru líka öreigar.

Að vera manneskja er að vera margt og meðal annars þetta tvennt (þrennt).

Í dagsins plebbi – dagur 2

21/05/2011 18:09
Það plebbalegasta sem ég gerði í dag var að býsnast við konuna mína yfir amerískri kellingarálft sem í stað þess að aðstoða mig við að koma barnavagninum upp fyrir tvöfaldan kaffihúsaþröskuldinn ýtti okkur syni mínum „kurteislega“ úr gættinni með orðunum „would you let me out?“ (nú skrifa ég spurningarmerkið sem hún bar raunar ekki fram).

Það róttækasta (eða segir maður töffaðasta?) sem ég gerði var að lesa kafla í bókinni It takes a nation of millions to hold us back (sem ég reyndar keypti en stal ekki) um tilurð og samsetningu þessa lags hérna að neðan (og raunar myndbandsins líka) – þess lags af samnefndri plötu Public Enemy (samnefndri bókinni sem ég er að lesa, ekki laginu) sem inniheldur flest sömpl. 22 stykki hafa verið greind, en þau gætu auðvitað verið miklu fleiri – svona lag myndi aldrei, aldrei, aldrei bera sig í dag – kostnaðurinn við afspilunarleyfi myndi sprengja alla skala. Mjög töff (róttækt) lag; mjög töff (róttæk) bók; mjög töff (róttækt) myndband:

Eign er uppfinning (patentið er þjófnaður)

21/05/2011 12:39
Fyrir börnum er eignarhugtakið einfalt: allir eiga allt og enginn neitt. Þetta er auðvitað mótsögn sem skapar ákveðna óþægindatilfinningu. Til dæmis þegar einhver mætir með nýtt leikfang í sandkassann (að ég tali nú ekki um „að“ sandkassanum en ekki ofan í sjálft sósíalíska drullukarið). Börnin sem „eiga ekki“ leikfangið, segjum þríhjólið, horfa á það skamma hríð, bíða þess að einhver geri nýtt tilkall til þess áður en þau prófa sjálf (þetta er auðvitað mismunandi eftir persónuleikum – sum börn rjúka sjálfsagt beint af stað og hrifsa hjólið áður en „eigandinn“ er stiginn af baki og önnur börn myndu ekki þora að nálgast það þótt þeim væri ýtt af stað – en ég varð sem sagt vitni að svona samfélagslegu hóphiki í morgun gagnvart nýju þríhjóli).

Fullorðinsárin fara svo í að regúlera þessa ónotatilfinningu, skipta niður í sósíalíska hólfið (allir eiga allt og mega leika með það sem pabbi og mamma leyfa) og kapítalíska hólfið (sumir eiga, aðrir ekki, og allir mega leika með það sem eigandinn leyfir). Anarkíska hólfið er hólfið óregúlerað – þú leikur þér bara ef enginn stoppar þig (og það hvort einhver má stoppa þig og hvernig er þá kannski það sem skilur að hægri og vinstri anarkisma).

Einhvern veginn erum við samt alltaf í sama sandkassanum. Sem er auðvitað voðalegur bömmer.

20. maí, 2011

John Lithgow flytur ljóð Newts Gingrich í Colbert Report

20/05/2011 21:19

Lesturinn byrjar á fjórðu mínútu (3.20).

Þetta er klárlega sæmdarréttarbrot. Hvar er Kristján Bje?

Í dagsins plebbi – dagur 1

20/05/2011 20:19

Það plebbalegasta sem ég gerði í dag var að hlusta á þetta lag.

Blogg fyrir engar sakir

20/05/2011 14:39
Biðröðin á þessu kaffihúsi er of löng. Það er að verða of algengt að bókmenntahátíðir (og bókmenntasjóðir) láti mann leggja út fyrir flugmiðum til að fá þá endurgreidda eftir dúk og disk og eftirgrennslan, á meðan þeir safna vöxtum og sektum hjá Intrum og Modus og hvað þetta heitir allt saman. Tónlistin hérna inni er ekki heldur mjög skemmtileg. Ég sé ekki til sólar en hér er þó þráðlaust internet. Ég man ekki betur en dagblöð hafi farið á hausinn á fimmtán mínútna fresti löngu fyrir tilkomu internetsins. Ég skil ekki hvað þið eruð að væla.

ps. Mikið held ég að það verði skrítið að vera á íslenskum tíma í sumar. Þremur tímum seinna að öllu.

Komið í verk

20/05/2011 07:49
Það er svo undarlegt með afköstin í þessari vinnu. Suma daga gerist bara ekki neitt, dag eftir dag eftir dag, gerist bókstaflega ekkert – í besta falli eitt og eitt orð, hripuð niður hugmynd í ólæsilega setningu. Meiripartur dags fer í að taka til í höfðinu á sér, strjúka slikjuna frá augunum, stilla áttavitann, stilla loftvogina, draga andann og horfa á grasið (sem grænkar; jesús hvað það er orðið grænt). Suma daga er hér ekki vinnufriður fyrir sjálfum mér. Í dag verð ég samt að einbeita mér.

19. maí, 2011

Leiðarvísir fyrir pönkara

19/05/2011 20:49

Via Boing Boing.

sjálfsmynd/nauðgun/sjálfsmynd

19/05/2011 15:36
Einsog oft hefur verið bent á getur verið erfitt að sanna nauðganir og einmitt þess vegna segir birtingarmynd þeirra í „umræðunni“ og fjölmiðlum okkur svo margt um okkur sjálf: það hvort við tökum afstöðu með fórnarlambinu eða hinum ákærða er val sem byggir að öðru jöfnu (held ég) á sjálfsmynd okkar. Við vitum yfirleitt ekki hvað átti sér stað – yfirleitt stöndum við hreinlega víðs fjarri, fáum brotakenndar upplýsingar úr mistraustverðum fjölmiðlum, en það stöðvar okkur ekki vitundarögn í sleggjudómum hægri vinstri, stelpan er mella sem lýgur upp á saklausan mann, handbendi auðvaldsins, kommúnista og frímúrara, og maðurinn er skepna og nauðgari sem hefur reynt að halda niðri konum með ofbeldi í fleiri árþúsund. En bæði eru þau alltof gott fólk til þess að hugsast gæti að þau myndu segja ósatt.

Klisjan er auðvitað smábæjarsamfélagið sem hafnar nauðgunarfórnarlambinu sem bar upp (sannar/lognar) sakir á „góðan dreng“ – þetta hefur gerst ítrekað, í misalvarlegum myndum – og ég held það sé alveg óhætt að ætla að fólk hafi líka hrakist úr smábæjum vegna loginna saka (smábæir geta verið viðkvæmar lífheildir – þótt þeir séu í heildina heilnæmari og nánari samfélög, að mínu persónulega mati, minni persónulegu sjálfsmynd).

Það fer sem sagt allt eftir því hvort að drengurinn var álitinn góður fyrir eða ekki, hvort stúlkan var álitin góð fyrir eða ekki – en hefur ekki endilega með það að gera hvort einhverjum hafi tekist að sanna eða afsanna nokkurn skapaðan hlut.

Af þessum sökum, meðal annars, er áhugavert að fylgjast með þegar frægir menn eru ásakaðir um nauðgun. Þegar Julian Assange var ákærður skiptist vinstri vængurinn alveg í tvennt – helmingurinn hélt því fram að hér væri um pólitískar ofsóknir að ræða (enda Wikileaks augljóslega skotmark valdamikilla manna) en hinn helmingurinn var svo gott sem sannfærður um að hann væri sekur. Vissar kreðsur álykta svo gott sem alltaf um sekt á meðan vissar kreðsur álykta svo gott sem alltaf um sakleysi. Hvorug kreðsan viðurkennir að hafa ályktað neitt, þótt það sé augljóst af tendensum umræðunnar – orðavalinu, því hvert hugsunin leitar – hvort hugurinn vill sakfella eða sýkna.

Þegar Strauss-Kahn er ákærður er miklu minni ambivalens í vinstrinu (þótt Strauss-Kahn eigi sér efalítið alveg jafn valdamikla óvini og Assange) – það hljómar í takt við alltaðþví póetískar langanir okkar að hann sé sekur, því einsog Jónas Kristjánsson orðaði það, sýnir það okkur að hann vill fara eins með fátækt fólk og hann fer með fátæk lönd (og við getum þar með gefið okkur að það sem hann vilji fátækum löndum sé að koma fram vilja sínum, við gerum honum upp illa fyrirætlan frekar en heiðarlega hugmyndafræði, við reiknum með að hann viti betur en honum sé svo gott sem ósjálfrátt, við hættum að sjá hann sem mann og förum að upplifa hann sem eins konar svarthöfða eða síkópata, hvítliða úr teiknimyndabók – einhvern sem er handan hluttekningar okkar, einsog Hitler (og nú er einmitt búið að „banna“ Von Trier á Cannes fyrir að hafa gefið í skyn að hann hefði minnstu hluttekningu með mannverunni Hitler … en það er önnur saga og bíður betri tíma).

Ekki þar fyrir að Strauss-Kahn á svo sannarlega vini, þótt hann eigi þá ekki marga í eiginlegum vinstrikreðsum einsog Assange. Hann á meira að segja alveg áreiðanlega miklu valdameiri vini en Assange – en hann á sér líka alveg jafn valdamikla óvini, sem væru alveg jafn líklegir til að ljúga upp á hann. Assange og Strauss-Kahn eru áreiðanlega báðir dólgar í samskiptum við konur; og vilji maður ljúga upp á þannig menn er best að byrja á einhverju sennilegu einsog kynferðisbrotum. Ég kann ekki að leggja mat á sekt þeirra og veit ekki einu sinni hvort hún kemur mér við – mér finnst þetta svo langt í burtu, sjálfir glæpirnir, sjálf sektin eða sakleysið.

En í einhverjum skilningi sýna viðbrögð okkar við fréttum af þessu tagi hver sjálfsmynd okkar er – hvað það er við sjálfsmynd okkar sem við viljum styrkja (þessi viðbrögð meðtalin).

Eitthvað svona: segðu mér hvern þú telur sekan og hvern þú telur saklausan, og ég skal segja þér hver þú ert.

Andrúm

19/05/2011 13:16
Stundum held ég að það sé hreinlega ekkert mikilvægara en tóm til að hugsa. Frí fyrir vaðli, slagorðum, kerfishugsun. Þá íhuga ég að gerast fiðrildaskáld, ganga til skógar (eða bara halda mig hér í finnska úthverfinu, þetta er líka hálfgerður skógur), iðka lækjarsprænur og yrkja skordýrunum hamingju. Ég hugsa að það væri þó kannski til einhvers; þegar manni sýnist svo gott sem allt annað vera hégómi. Þetta er auðvitað tegund mannhaturs, eða í öllu falli mannóþols, og á því biðst ég velvirðingar.

En hér er þögn og fyrir það er ég þakklátur.

12. maí, 2011

Plöggið er þjófnaður

12/04/2011 13:13

Þegar maður er búinn að skrifa bók, búa hana til prentunar og senda hana út í heiminn er eftir að fá einhvern til að lesa hana. Ég man ekki hvað ég hef gefið út margar bækur sjálfur – undir merkjum Nýhils, fyrst og fremst, en líka undir eigin merkjum, merkjum SLIS, Traktors og Tíu þúsund Tregawatta – eða hvað ég hef staðið fyrir mörgum viðburðum sem þurfti að kynna en ég á enn eftir að átta mig á því hvað vekur athygli og hvað ekki. Líklega skiptir tímasetningin mestu, að fréttatilkynningin lendi inn í logni, svo hún skjóti rótum – en hverfi ekki í havaríið af öðrum viðburðum (það gefur engin út bók sama dag og kosið er um Icesave, nema bókin fjalli beinlínis um Icesave).

Ég veit ekki hvernig þetta virkar.

En næst þegar ég gef út bók (halló Ást er þjófnaður!) ætla ég samt að leigja Smáralindina undir útgáfupartíið, með fríu brennivíni fyrir hippsteraslektið, og fimmtán fimleikagellur til að dansa við mig í sjónvarpsauglýsingum á öllum stöðvum nonstop. Á meðan ég ríf símaskrána hans Gillz í tætlur (ömurleg símaskrá). Það myndi kannski ekki svara kostnaði, en það myndi þó sýna svart á hvítu hvers lags traust ég hefði á verkefninu. En á meðan maður er að spara fyrir Smáralindinni er líklega ekki um annað að ræða en að sprikla einsog bavíani og vona að einhver spyrji sig hver djöfullinn gangi eiginlega á.

Eldri færslur

–> MARS, 2011

–> MARS, 2011

–> FEBRÚAR, 2011

–> JANÚAR, 2011

–> DESEMBER, 2010

–> NÓVEMBER, 2010

–> OKTÓBER, 2010

–> SEPTEMBER, 2010

–> ÁGÚST, 2010

–> JÚLÍ, 2010

–> JÚNÍ, 2010

–> MAÍ, 2010

….

Allur lestur er þjófnaður.

Öll hlustun er þjófnaður.

Allt áhorf er þjófnaður.

Útgáfufélagið og bónusklúbburinn Perspired by Iceland kynnir – í samstarfi við SLIS, Sumarbúðir listhneigðra sósíalista – sína fyrstu prentuðu afurð:

Ást er þjófnaður eftir Eirík Örn Norðdahl er ritgerðasafn um höfundarétt, þjófnað og framtíðina í ótal örlitlum hlutum, bók sem sett var saman einn helvítis mánuð 2011; ort, umbrotin, prentuð og dreift á þrjátíu dögunum (enda veröldin á undanhaldi og hver að verða síðastur).

Fyrstu orðin voru sett á blað 11. apríl, opinber útgáfudagur er 11. maí.

Ást er þjófnaður fæst á www.perspiredbyiceland.com og www.norddahl.org – sem rafbók eða pöntuð sem prentuð bók í fallegu vasabroti, einum 156 síðum. Rafbókin kostar á bilinu 5-15 evrur (eftir efnum og hentugleikum) en prentuð kostar bókin 17 evrur auk sendingarkostnaðar (ekki ber að taka verðlagningu sem afstöðu til Evrópusambandsins, alþjóðakapítalismans eða arabískra fræða, heldur sem hreinni og tilviljunarkenndri hentistefnu).

Eiríkur Örn Norðdahl er. Enn sem komið er og það sem eftir er. Hann hefur skrifað þrjár skáldsögur og sjö ljóðabækur, býr yfirleitt í Finnlandi en verður á Íslandi frá mánaðamótum og fram til haustskipa. Hann er ínáanlegastur á kolbrunarskald@norddahl.org

Perspired by Iceland er miðill um merkingu, helgimyndaspjöll, þjófnað og pólitískan rétttrúnað. www.perspiredbyiceland.com

Sumarbúðir listhneigðra sósíalista eru óárviss viðburður á Vestfjörðum, sem síðast var fagnað korteri í hrun, en næst verður fagnað á sumri komanda. Boðið verður upp á tófupylsur, heita bakstra og Müllersæfingar. Að venju verður kynjaskipt á daginn en blandað í svartan dauðann á kvöldin. Skráning fer fram í síma.

Hér er hægt að kaupa bókina (og lesa formálann).

Runukrossar – restin – VARÚÐ SPOILERAR

01/01/2011 14:23

VARÚÐ: HÉR AÐ NEÐAN KOMA FRAM UPPLÝSINGAR SEM MUNU EYÐILEGGJA FYRIR ÞÉR BÓKINA HAFIRÐU EKKI LESIÐ HANA.

Jæja. Runukrossar tekur nokkur hressileg heljarstökk á síðustu 50 blaðsíðunum – frekar tilkomumikil meira að segja. Rétt eftir að ég hafði sagt Umar og Rahman aldrei rífast – að Rahman bara kinkaði kolli – kom í ljós að Rahman er jafnvel ofsatrúaðri en Umar, sannkallaður stríðsmaður trúarinnar (eða flugumaður, útsendari, neðanjarðarleyniþjónustumaður („sleeper agent“)) og þegar því hefur verið komið á hreint lætur hann sér ekki duga að rífast við Umar, heldur hreinlega drepur hann. Hér verður auðvitað feykilegt rof, þar sem sjónarhorn frásagnarinnar (þrátt fyrir að vera í 3. persónu) hefur takmarkast við það sem Umar upplifir.

Næst komumst við að því að heimurinn er að farast. Skjölin sem allir voru að eltast við (og voru valdur að ofbeldisverkum sögunnar) sanna þetta – ægileg halastjarna mun klessukeyra jörðina innan mánaðar og þurrka út allt líf í fleiri þúsund ár. Þetta vissi Rahman en verður hissa að sjá í skjölunum að ástæðan fyrir breyttri stefnu halastjörnunnar er tilraunajónusprenging – sem kostar mannkyn lífið. Rahman er miður sín að hafa drepið trúbróður fyrir sviksemi tæknifiktandi yfirvalda og skýtur sig í hausinn.

Ég skil gagnrýnanda Morgunblaðsins mun betur hafandi lesið bókina til enda – þótt hann hafi komið máli sínu illa frá sér (enda mátti hann ekki nefna endalokin, það er alveg bannað) og flækt þetta óþarflega með því að draga inn í það ásakanir um kukl. Því þótt sé kannski langsótt að tala um almenna tæknifóbíu í bókinni þá er gegnumgangandi þema hversu illa getur farið ef maður fer ekki varlega. Tæknin hefur bjargað manninum, hjálpað honum, en hún drepur hann líka – og að því marki er Runukrossar kannski póstmódernísk skáldsaga, í því að hún tekur upp seinniheimsstyrjaldarþemun frá Vonnegut og fleirum: hið algera gjaldþrot módernismans, sem færði manninum ekkert nema hamslaust stríð og morð og viðbjóð (hún hafði áður minnt mig á Adorno – vísanir til Vatnsstyrjaldanna minna á heimstyrjaldirnar). Í bókinni hefur mannkyn leitað skjóls í trúarbrögðunum, sem reynast ekki sérlega skjólgóð né veita þau nema falska vissu (og hvetja til óhóflegrar fórnfýsi) og fela í sér afturhaldssama hugsun sem er jafn mannvond og köld tæknihyggjan (hér vísa ég m.a. í hómófóbíu Umars og ofbeldi Rahmans).

Ef við tækjum ævisögulegu aðferðina á þetta – höfundur ku vera menntaskólakennari – mætti kannski líta á Runukrossa sem innlegg í kaffistofubaráttu raunvísindakennara og kennara í húmanískum fögum. Nei, djók!

En hvað um Islamófóbíuna – sem var nú það sem vakti áhuga minn í fyrstu? Ég held að það fari fyrst og fremst eftir lesandanum – það er ýmislegt í bókinni sem má (með vilja) túlka sem neikvætt í garð múslima, en í sjálfu sér væri óeðlilegt ef svo væri ekki (að gefnum þessum forsendum, íslömsku dystópíunni). Væri ég pípandi íslamófób myndi bókin líklega styrkja sjálfsmynd mína, þótt mér þætti hún áreiðanlega ekki taka nógu djúpt í árinni. Sama ef ég væri „evrópuandstæðingur“ – en umhverfisverndarinn ætti að fá fullan dystópíuskammt og tæknifóbinn gæti hreinlega komið út úr þessu öllu saman með hnefann á lofti, logandi sverð og dúndrandi standpínu.

Síðan má líka (með vilja) skilja hana, einsog ég hef nefnt, sem vörn fyrir trúarbrögðin. Engu að síður er hún ekki beinlínis mótsagnakennd, til þess tekur hún ekki nógu kröftuga afstöðu með og á móti, spennir ekki bogann nógu mikið – Islamsdystópían hverfur líka að nokkru leyti á bakvið umhverfisdystópíuna, tæknidystópíuna, sakamálasöguna og heimsbókmenntablætið. Eigi ég að fella gildisdóm (sem ég á auðvitað ekki að gera) myndi ég snúa gagnrýnendamöntrunni á haus og segja að þessi bók sé alltof stutt til þess að bera allt sem henni er gert að bera. Þyrfti helst að vera að minnsta kosti helmingi lengri.

Ég er hins vegar hrifinn af hinum umdeildu endalokum og þá sérílagi dauða Umars – ekki svo að skilja að mér hafi verið svo illa við hann að ég óskaði honum dauða, hann var alveg sympatískur þótt hann væri óþolandi besserwisser og trúarlegt merkikerti, heldur veldur þetta sjokki, maður á aldrei von á því að hetjan deyi og svo sannarlega ekki fyrren bókin er alveg búin. Í lokin á ’78 af stöðinni (sem ég hef ekki lesið) deyr víst fyrstu persónu sögumaður og frásögnin færist yfir í þriðju persónu, en annars man ég engin dæmi um þetta í svipinn (þótt þau reynist sjálfsagt mýmörg, fari maður á stúfana, bókmenntasagan er hvorki stutt né blæbrigðalaus). En ég fíla að láta sparka svolítið í mig – maður vaknar við það.

Ég man ekki hvar ég las það á dögunum að bókum bæri ekki endilega að svara öllum sínum spurningum, en spurningarnar þyrftu samt að vera skýrar – en ég man að ég var ósammála því. Samt lýsir það að töluverðu leyti því sem truflar mig við Runukrossa. Ég vil kannski ekki að spurningin sé skýrari, en ég kysi að hún yrði dregin sterkari dráttum – það er eitthvað mjög ófullnægjandi við bókina sem hugsun (þótt sakamálasagan þyki mér ganga upp og klárast vel). Kannski hefur það að gera með fordóma mína fyrirfram – sem voru þónokkrir, einsog ég tíundaði í upphafi – það er ekki óhugsandi. En það breytir því ekki að ég er litlu nær – það er eitthvað sem vantar. Ekki svar, heldur stefnu, slagkraft, merkingarleit.

31. janúar, 2011

Trúfífl skopstælt

31/01/2011 18:23

Rahman hallaði höfði að lyftuveggnum og brosti góðlátlega. „Ertu nú hrokkinn í heimspekilega gírinn aftur, Umar ibn-Yusef? Fæ ég enn einn heimspekifyrirlesturinn?“
….„Til eru þau mál sem manninum er ekki ætlað að þekkja. Þess vegna varðveitti Allah eitt nafn fyrir sig. Mennirnir mega þekkja hin 99 nöfn hans, en ekki þetta eina, þá tortímast þeir.
….„Eins og ég átti von á,“ sagði lögreglufulltrúinn brosandi.
….„Þetta endurspeglast í þeim fjölmörgu bókmenntadæmum sem fjalla um hættulega þekkingaröflun mannsins, út fyrir þau mörk sem hið æðra setur. Af þessum toga er saga kristinna um Adam og Evu sem er bannað að eta af skilningstrénu og síðan refsað fyrir það. Líka hin fræga sjóferð Odysseifs og félaga í Divina Commedia sem leiðir til þess að skipið ferst með manni og mús þegar þeir komast í augsýn við fjall hreinsunareldsins. Einnig Fást sem selur sál sína af óslökkvandi þekkingarþorsta.“
….„Fást eftir Marlowe eða Goethe?“ spurði Rahman og brosti íbygginn eins og til að sýna að hann væri efninu ekki ókunnugur. „Annar þeirra verður logum vítis að bráð og hinn ekki.“
….„Bókmenntaprófessorinn útlægi?“
….Rahman glotti. „Hann hafði sérstakan áhuga á fordæmdum. Og endaði sjálfur að sumu leyti í þeirra sporum fyrir það að vilja auka þekkinguna.“
….Þeir komu upp á efstu hæðina, bjalla glumdi, lyftuhurðin opnaðist og Rahman stóð við dyrnar og hélt þeim opnum.
…. „Það var trúin á þrotlausar framfarir sem lék mannkynið svo illa á síðustu öld. Menn trúðu því að vísindamennirnir þekktu siðamörk og að þeir fylgdu þeim. Að mannkyninu stafaði ekki hætta af þróun vísinda. Eins og allir vita, þá ól skefjalaus þekkingarleit af sér alls kyns hrylling – kjarnorkuvígbúnað, erfðaverkfræði, gegndarlausan ágang á auðlindirnar, hvort sem það var olía, vatn eða skógur. Þá er betra að hafa það eins og nú á dögum þar sem hverjum jarðarbúa eru frá fæðingu úthlutuð ákveðin náttúrugæði sem eiga að endast honum til æviloka. Skipulag og samvinnubúskapur eru eina lífsvon mannkynsins. Svo má ekki gleyma hinni stjórnlausu sjálfvirkni flókinna tölva sem komin var á og enginn maður hafði yfirsýn yfir. Þú manst hvernig kjarnorkuverið í Kúrsk rústaði borginni út af smávægilegum mistökum í tölvuforritun. Sú stefna entist engan veginn. Ekki var sjálfgefið að þeir sem fremstir færu í vísindum væru vitrir og ábyrgir brautryðjendur, og jafnvel þótt svo væri reyndist alltaf einhver reiðubúinn til að misnota þekkinguna, og aukinn aðgangur að þekkingu gerði undirróðursmönnum auðveldara. Þess vegna var horfið frá opnum aðgangi að þekkingu löngu fyrir síðustu aldamót. Það sem meira var um vert, þá var samstaða og lýðræðislegur meirihluti um að hemja aðgang að þekkingunni vegna alls þess illa sem hún ól af sér. Mannskepnan kaus að takmarka þekkingu sína áður en hún tortímdi sjálfum [svo] sér í þekkingarleitinni eins og Odysseifur og Fást. Á daginn kom að gömul trúargildi, sem fólu í sér að rétt væri að hafa sumt hulið mönnum, reyndust hjálpræði mannkynsins.“

Það er mikilvægt að rugla ekki skoðunum sögupersóna saman við skoðanir höfundar, en í vissum tilvikum má þó líta á skoðanir sögupersóna sem speglun á heimspeki frásagnarinnar. Í tilviki Runukrossa er Umar eini þrívíði karakterinn – Rahman nær varla flugi úr þessu – og stundum brestur á með svona ræðum („Fæ ég enn einn heimspekifyrirlesturinn“) – og Rahman svarar þeim litlu sem engu. Í þessu tilviki svarar hann ræðu Umars einfaldlega með orðinu „merkilegt“ og snýr sér síðan aftur að rannsókn sakamálsins. Sem mótvægi við heimspeki Umars finnur maður varla fyrir honum, og þótt nokkrum sinnum komi fram að hann sé ívið frjálslyndari en trúmaðurinn væri orðum aukið að segja þá félagana rífast (a.m.k. fyrstu 200 blaðsíðurnar).

Hins vegar er ekki hægt að setja einfalt samasemmerki á milli skoðana Umars og heimspeki Runukrossa, enda þyrfti þá ekki að skrifa skáldsögu heldur ritgerð. Ég upplifi Umar oft(ast) sem hálfgerða skopstælingu á bókstafstrúuðum trúmanni – svona fýlukalli á borð við Jón Val, sem einmitt merkilegt nokk er allt í senn fræðigrúskari, bókmenntamaður, evrópuandstæðingur, trúfífl (af þónokkrum ofsa) og íslamófób par excellence. Nema hvað Jón Valur og skoðanabræður hans eru eiginlega hálfgerðar skopstælingar sjálfir.

Svo er áhugavert að bera afstöðuna hér að ofan við afstöðu Fareeds (dulnefni) í ritgerðinni sem ég vísaði á í gær um Íslendinga sem hafa snúið til Islam:

Fareed sem hafði lært heimspeki við háskóla á Norðurlöndum sagði að það hafi komið að því að honum fór að vera illa við allt afstæðið „[…] það væri aldrei neinn haldbær sannleikur“. Hann fór að lesa íslamska heimspeki og hreifst að þeirri hugmynd að Guð væri einn. Hann laðaðist að þeim þekkingarþorsta sem honum fannst vera í íslömskum fræðum enda segir í Kóraninum að eitt mikilvægasta sé að menn leiti þekkingar. Arabíska orðið ilm (þekking) er næst algengasta orð í Kóraninum og þetta heillaði Fareed, „[…] þessi ást á þekkingu…þetta svona opnaði dyrnar fyrir mér“.

Ég tek fram að eitt útilokar ekki hitt, ég á ekki við að Fareed „viti betur“ en Umar (eða Helgi), heldur að upplifun þeirra Fareeds og Umars á þekkingarboðskap Islam sé ólík.

Hins vegar má í sjálfu sér einnig efast um að Umar tali frá hjartanu – það er erfitt að ímynda sér að hann standi ekki líka með bókmenntaprófessornum sem kenndi Rahman þegar hann var ungur (en prófessorinn missti stöðu sína og var færður á meinlausari stað í kerfinu eftir að hafa kennt einhvern smávægilegan óskunda, sem samræmdist ekki Islam – gott ef hann nefndi ekki við nemendur sína að Múhameð kæmi fyrir í Gleðileiknum guðdómlega, sem gestur helvítis), því Umar er þrátt fyrir allt linnulaus grúskari og bókmenntapervert – reyndar eru vísanir í og umræður um klassísk bókmenntaverk á því sem næst hverri síðu bókarinnar, og m.a.s. Rahman veit sitt lítið af hverju um það sem fæstir vita í dag – og það er alveg á mörkunum að sagan kikni undan allri þessari fræðslu. Textinn sem er vitnað til hérna uppi er sem dæmi ekki góður (þótt hugsunin í honum sé áhugaverð) því það er svo erfitt að trúa því að Umar tali svona við Rahman, sem hefur sýnt og sannað að hann er alls óvitlaus og þarf ekki á kennslustundum í mannkynssögu að halda. En gefi maður sér einfaldlega að hlutirnir gerist bara, þetta sé bara svona, er ljóst að Umar er algert besserwisseragerpi – sem aftur ýtir stoðum undir skopstælinguna.

Ég klára bókina líklega í kvöld, nema ég verði þeim mun þreytari þegar ég fer í rúmið. Næst er það líklega Brandarinn eftir Kundera.

Svo má einhver annar en höfundurinn fara að kommenta hérna. Ég fæ innilokunarkennd af þessu. Litla Ísland! Hjálp!

31. janúar, 2011

Ginningarmúslimar

31/01/2011 09:33

Al Qaeda Populating U.S. With Peaceful ‘Decoy Muslims’

30. janúar, 2011

Læmingjafaraldurinn

30/01/2011 12:03

„Og þú telur,“ sagði lögreglufulltrúinn heldur vandræðalega, „alveg útilokað að hann hafi, þú veist, fallið fyrir eigin hendi?“
„Ibrahim var sanntrúaður. Trúaðir svipta sig ekki lífi.“
„Þess þekkjast nú dæmi. Jafnvel í stórum stíl.“
„Ertu að tala um Læmingjafaraldurinn.“
Rahman kinkaði kolli hikandi, þó ekki ákveðið. „Já, eða eitthvað svipað.“ Læmingjafaraldurinn var órökræn sjálfsmorðsalda, sem gekk yfir á millistríðsárunum, milli Vatnsstyrjaldanna miklu, þegar fólk um allan heim svipti sig lífi unnvörpum, óháð kyni, þjóðerni, aldri eða trúarbrögðum, svo milljónum skipti, án nokkurrar annarrar sýnilegrar ástæðu en að það sá ekki neina framtíð fyrir sér eða mannkyninu. „Það fékkst aldrei nein viðhlítandi skýring á honum.“
„En fólk lærði að láta trúna fylla tómið.“

Ég hef á tilfinningunni að þetta sé ekki eini staðurinn í Runukrossum þar sem getið er um hvers vegna svo stór hluti heimsins hefur tekið Islamstrú – ríflega þriðjungur er strangtrúaður, ef taka má mannskapinn að Langasjávirkjun sem úrtak, tæplega tíundipartur kristinn sýnist mér og restin mistrúlaus – en þetta er sá sem ég staðnæmdist við og eina útskýringin sem ég man, sem festist.

Svo virðist sem íbúar jarðarinnar hafi gengið í gegnum miklar hörmungar – stórveldastríð, kjarnorkustyrjöld – og fyllst ríflegu helfararvonleysi. Eftirá bauð þeim ekki bara við tilhugsuninni um að ljóða, einsog Adorno, heldur bauð þeim hreinlega við tilhugsuninni um að lifa. Ólíkt því sem gerðist eftir helförina, Hiroshima og Nagasaki, þegar ungmenni heimsins ákváðu að fjölga sér og uppfylla jörðina (og gátu þar með ’68 kynslóðina), ákveður heimsbyggðin að deyja í Saramagoískum harmleik. Í Runukrossum leiddi þetta sem sagt til þess að heimsbyggðin sneri sér til Allah – og er aftur áhugavert í íslamófóbíska samanburðinum, að hér er ekki um „demógrafískt þjóðarmorð“ að ræða, því þótt nokkuð virðist vera um innflytjendur á Íslandi (sumsé, það eru ekki allir hvítir, en þeir heita kannski ekki allir innflytjendur eftir 140 ár), passa útlitslýsingar vel flestar við norrænt fólk, germanskt og keltneskt, frekar en araba, persa, afríkubúa eða asíubúa. Það er hugmyndin, menningin og trúin sem nær tökum á fólki – þörfin fyrir rót í níhilísku hafi – og passar í raun ágætlega við það hvers vegna fólk leitar almennt í trú (hér er rétt að vísa til áhugaverðrar ritgerðar Kristjáns Þórs Sigurðssonar „Yfir á beinu brautina: Íslendingar sem taka Íslam). Að svo miklu leyti sem þetta eru aðvörunarorð, í dystópískum stíl, er hættan sem sagt ekki fólk (múslimar) heldur hugmyndir (Islam). Hið sama gildir ef maður sér þetta sem meðmæli – sér trúarbrögðin sem lausn við tóminu.

Hin islamska veröld Runukrossa er ekki „Islamófasísk“ eða „Islamísk“ – hún er hins vegar afar íhaldssöm og gamaldags (þótt örli á umburðarlyndi er ekki að sjá að það sé neins staðar ráðandi faktor, heldur er trúin og hin Islamska menning allsráðandi – ef að kristnir þurfa að borga í sund en ekki múslimar, kæmi mér ekkert á óvart þótt hommar þyrftu að borga tvöfalt), maður fær það á tilfinningunni að þetta sé einfaldlega fútúristískt kalífadæmi, horfinn 13. aldar heimur endurreistur með nýjum og flottari græjum, einsog heimspeki og viðhorf Sturlunga næðu nýrri fótfestu í Marokkó framtíðarinnar; mikil sagnfræðigymnastík, raunar.

–

Nokkrir punktar:

Málverndarsinnar þurfa ekki að hafa áhyggjur af hnignun íslenskunnar – svo virðist af talmáli sem ný gullöld flúrmáls sé í aðsigi árið 2141, nema henni sé rétt lokið. Sérílagi ef gert er ráð fyrir að hinn ósýnilegi sögumaður sé samtíða sögu sinni:

Þegar svefni er lyft varpast mjúklega af möskvar myrkurs og sálin flýtur upp á yfirborð raunverunnar. En þegar menn ranka úr roti er vitundinni svipt snögglega inn í þennan heim, án tímaskyns líkt og slegið sé á rafmagnsrofa til að tendra ljós.

Þetta er eiginlega dálítið of.

Tækniframfarir verða mjög litlar á næstu 13 áratugum, ef undanskilin er uppfinning lágspennuraftækja. iPadinn mun sækja í sig veðrið, undir heitinu „tölvusíða“, og hann verður gerður úr sveigjanlegu efni (en slíkir skjáir eru þegar til). Þá verða almenningssamgöngur mun betur skipulagðar, með einmenningsferðum.

Sem sakamálasaga gengur bókin ennþá upp. Hver atburður rekur annan sem rekur næsta, og allt drífur frásögnina nær lausn og höktir ekki sérstaklega, þykir mér. Ég geri mér grein fyrir því, af dómalestri, að endalokin eru umdeild – en fyrstu tveir þriðjungarnir fúnka ágætlega.

29. janúar, 2011

Áhugaverð mannlýsing í Runukrossum (og fleira)

29/01/2011 18:13

.
Rahman lögreglufulltrúi brosti og hallaði sér út í hlið farartækisins til þess að láta sólina verma sig í gegnum rúðuna. Hann var karlmannlega myndarlegur, en ekki beinlínis fríður: Með sterklega kjálka, munnvíður nokkuð og augnsmár. Sveipur í dökkbrúnu hárinu léði honum drengjalegt útlit, en í sterkri birtunni stafaði rauðslegnum bjarma frá stökum hárum og sama eirrauða lit var að sjá á börtunum.

Bls. 76.

Hér er annars viðtal við höfundinn þar sem hann segist fyrst og síðast hafa skrifað sakamálasögu – þar er líka tónaður niður bakgrunnurinn, einsog hann „sé bara þarna“, hálf merkingarlaus.

Í raun skoða ég bara hvað er öflugasta afl heimsins í dag. Síðustu 200 árin hefur það verið baráttan fyrir lýðræði, sem nú eru sjálfgefin gildi. Á sama hátt er mjög öflugt trúboð í dag fyrir islömskum gildum. Ég geng út frá þessu sem orðinni staðreynd.

Hann virðist hins vegar hafa verið spurður, sem er vel. Blaðamenn eru kannski betri blaðamenn en bókagagnrýnendur. Ég fékk dóminn úr Morgunblaðinu sendan og hann er arfaslæmur – þar er lagt mat á gæði bókarinnar sem vísindaskáldsögu út frá því hversu líkleg vísindin í henni eru til að standast, sem væri í sjálfu sér alltílagi, ef vísindaskáldsögur gengju út á sannanleg vísindi – flestar standa sterkari fótum í félagsvísindum og húmanískum fræðum en í náttúruvísindum og eðlisfræði (þótt ýmis fetish fyrir slíku megi finna hjá mörgum höfundum).

Boðskapur bókarinnar er augljóslega sá að vísindi og þekkingarleit eru af hinu illa – að minnsta kosti ef þau eru ekki heft og helt af yfirvaldi af einhverju tagi. Ekki batnar ástandið þegar skoðaðar eru þær framfarir sem höfundur ímyndar sér að hafi orðið á þeim 130 árum sem liðin eru. Bráðnun jökla leiðir til þess að Reykjavík hverfur í jarðskjálftum og „vísindalega sannað“ er að best er að sofa norður-suður, því annars meiðir maður sig á segulsviði jarðarinnar! Þetta er kukl, en ekki vísindi. Í annars konar bók hefði maður látið þetta kyrrt liggja en gera verður meiri kröfur til umfjöllunar um vísindaleg málefni í vísindaskáldsögu.

Ég held í fyrsta lagi að boðskapur bókarinnar sé ekki augljóslega einn eða neinn – og þrátt fyrir að sýn hennar sé að miklu leyti íhaldssöm og jafnvel hreinlega gamaldags, þá er töluvert um „jákvæðar“ tækniframfarir í bókinni – það er tæknin sem hefur bjargað manninum frá útdauða, að minnsta kosti á norðurhveli, gert mönnum kleyft að sleppa hendinni af eldsneyti og snúa sér að raforku (mig minnir að einhvers staðar segi að lágspennuraftæki hafi verið byltingarkenndasta uppfinning síðustu áratuga) – og í öðru lagi tekur maður vísindum vísindaskáldsagna ekki bókstaflega, vísindaskáldsögur eru ekki spárit, heldur metafórur, og könnun á möguleikum á borð við „ef að X þá Y“, en til þess þarf maður að hoppa yfir hinar vísindalegu kröfur og hreinlega gefa sér X.

Altso, ef það stendur í bókinni að það sé hollara að sofa norður-suður, þá er hægt að túlka það sem ályktun um „óhefðbundin vísindi“, að þau reynist stundum hafa á réttu að standa þegar til lengri tíma er litið – sem er svo aftur skoðun sem má debatera fram og aftur – eða hægt að sjá það sem samræmingu veruleika, þar sem allir borgarar heimsins haga sér eins í takti við tilmæli óskeikuls yfirvalds (sem er klassískt dystópíuþema) – það má skoða það með tilliti til afstöðu trúarbragða til höfuðátta (kirkjuturnar, mekka o.s.frv.) – en það er fullkomlega út í hött að taka því bókstaflega sem samtímaspeki einsog Helgi Ingólfsson hafi verið að segja viðskiptablaðamanninum Bjarna Ólafssyni að í framtíðinni muni afkomendur hans sofa í norður-suður, því það sé svo hollt og þá verði það vísindalega sannað. Auk þess er þessu hent saman með jöklabráðnunarkenningunni, einsog hún sé líka kukl (sem er ekki jafn óumdeilanlegt og þetta með segulsviðið og svefnáttirnar, þótt blaðamaður kannski vildi það).

–

Ég færist annars nær og nær þeirri skoðun að grundvallarhugsun bókarinnar, að svo miklu leyti sem hún er pólitísk (og þessir lestrar mínir ganga jú út á pólitískan lestur á pólitískum skáldsögum), sé íhaldshugsun – ekki lúdditísk, heldur klassísk, miðaldra alltaðþví brezk (með zetu) conservative pólitík. Ég myndi segja framsóknarskáldsaga, ef það væri ekki fjárhúsafnykur af orðinu. Þar mætist sú hugmynd að Islam muni taka yfir heiminn, að trúarbrögð veiti lífsfró og visku, bókmálsstíll (í samræðum jafnt sem lýsingum) – og sameinast virðing fyrir klassískri byggingu og formúlubókmenntum (andspænis „gáfumannabókmenntum“ sem séu ætlaðar fáum – benda má á skáldsögur Glenns Beck í þessu sambandi).

–

Ps. Ég fékk ábendingu um að það sem ég kallaði af fávisku kóransítöt í síðustu færslu sé alls ekki úr kóraninum – en ég veit enn ekki hvaðan þau koma. Kannski þau séu heimatilbúin, þótt þau lykti gömul.

28. janúar, 2011

Rýni Runukrossa

28/01/2011 11:03
Ég er að furða mig á að enginn gagnrýnenda Runukrossa skuli hafa rætt mögulega íslamófóbíu bókarinnar (eða evrópuandúð og umhverfishyggju) – sá vinkill liggur svo beint við, í ljósi þess hvaða samræðu hún tekur þátt í með því að gera (skáldskapar-) raunveruleika úr helsta ótta íslamófóba: heimsyfirráðum Islam. Nú er reyndar ljóst af bókinni að höfundur ber nokkra virðingu fyrir Islam og trúarbrögðum almennt – með þeim fyrirvara að ég er enn að lesa bókina og enn rými til þess að afbyggja margt. Sítötin í kóraninn eru falleg og retóríkin á ekkert sameiginlegt með Skúla Skúlasyni og félögum. Hins vegar fær maður líka á tilfinninguna að sjónarhorn Umars ibn-Yusef – aðalsöguhetjunnar – sé að nokkru leyti skakkt. Hann er sjálfur mikill trúmaður sem hefur múrað sig inni í fræðamennsku – og það er ekki bara að honum finnist ekkert bogið við að fá sjálfur fram fyrir biðröð heldur sér hann heldur ekkert bogið við að lögreglan geti fundið hann eftir hentugleikum – dystópían í hans eigin veruleika virðist að mestu fara framhjá honum, hann er sáttur í sínu og kvartar lítið.

Ég hef að vísu ekki lesið dóminn í Mogganum („Runukrossar valda vonbrigðum“ – ef einhver er með moggaaðgang má hann gjarna senda mér hann). Nú eru skáldsögur ekki einvíðar, þær má túlka út og suður, lesa með ýmsum glerjum og komast að mögulegustu og ómögulegustu niðurstöðum – Runukrossa má líka (hingað til a.m.k.) lesa sem málsvörn fyrir Islam annars vegar og trúarbrögð hins vegar – en ég átta mig ekki á því hvort pólitík er blindur blettur hjá bókmenntagagnrýnendum, hvort hún telst til óþægilegri vinkla (og jafnvel stigmatíseraðra), eða hvort þetta er bara smábæjarsamfélagið þar sem allir eru frændur og vinir úti á götu og ómögulegt, óhuggulegt og beinlínis ókurteist að lesa eitthvað óþægilegt út úr skrifum nærstaddra (ég fæ sjálfur regluleg svitaköst yfir því að höfundurinn fari kannski að kommenta og þrái að lesa bara útlenskar bækur). Svona einsog maður getur neitað fyrir að afi manns hafi verið rasisti af því hann var svo góður kall (og ég er nota bene, bara svo það fari ekki neitt á milli mála, svo sannarlega ekki að halda því fram að Helgi Ingólfsson sé rasisti). Svona einsog maður vill að Tíu litlir negrastrákar sé bara falleg barnabók – og neitar þar með að setja hana í stærra samhengi.

En það verður varla skautað framhjá því að bakgrunnur bókarinnar – hversu mikið sem svo er gert með hann – er sá að Islam hefur lagt undir sig heiminn, eftirlætis noja evrópskra öfgahægrimanna, og sá bakgrunnur hlýtur að hafa einhverja merkingu, metafóríska, pólitíska og félagslega. Eða hvað? Það er nú samt skautað og skautað – ef undanskilin er ein spurning í Fréttablaðsviðtalinu sem ég henti inn í gær, sem Helgi svarar því miður ekki nógu vel, hefur lítið verið staldrað við sjálfan söguheiminn, dystópíuna eða framtíðarsamfélagið sem slíkt og spurt sig hvaða meiningar höfundur vilji koma á framfæri um umhverfisvernd, menningarvernd, trúarvernd, þjóðarvernd eða önnur pólitísk þemu bókarinnar – hvort bókin sé í eina röndina áfellisdómur yfir umhverfissóðaskap, alþjóðahyggju, evrópuhyggju, umburðarlyndi eða umburðarleysi, tæknihyggju … nú eða meðmæli með þessu öllu saman.

Ég á ekki við að þessi skáldsaga – eða skáldsögur almennt – sé flutningstæki fyrir skoðanir höfundar, eins konar löng kjallaragrein með skáldpersónum, eða pólitískt manifestó. Meiningar í skáldsögum eru (yfirleitt) mótsagnakenndari en svo. En það þýðir ekki að þær séu ekki til staðar, að það sé ekki til neins að ræða þær, og þær beinlínis æpi ekki stundum á að um þær sé rætt. Í tilviki Runukrossa finnst mér reyndar þessar hugmyndir svo krassandi að mér er fyrirmunað að skilja hvers vegna a) gagnrýnendur gerðu ekki meira úr þeim og b) bókin vakti ekki meiri athygli. Mér finnst það eiginlega afsanna allar kenningar um að pólitísk réttsýni (eða pólitísk þröngsýni) stýri heiminum – og vera vatn á myllu þeirra kenninga sem segja að fyrst og síðast sé okkur kannski bara skítsama um allt milli himins og jarðar, nema raskatið undir sjálfum okkur.

27. janúar, 2011

Islam í Runukrossum

27/01/2011 11:43
Ég á af ótal ástæðum erfitt með að gera upp við mig hvort að Runukrossar sé xenófóbísk og/eða íslamófóbísk bók, en mér finnst forsenda hennar krefjast þess af mér að ég svari þeirri spurningu. Sem framtíðarsýn sprettur þessi hugmynd nefnilega ekki út úr tóminu – ef maður gúgglar Islam takes over the world eða slær því inn á Youtube – já eða rennir við á heimasíðu Skúla Skúlasonar – verður manni fljótt ljóst að þetta er ofsóknarbrjáluð hugsun sem hefur gagntekið marga Evrópubúa.

Svona hljómar þessi vitleysa (og já þetta er botnlaus þvæla) í flutningi eigin spámanna:

Ein allra helsta (ef ekki hreinlega sú helsta) xenófóbíska firra sem plagar fullorðna vestur-evrópubúa gengur út á að a) múslimar ætli að sprengja okkur í tætlur og b) þeir ætli að fremja á okkur „demógrafískt þjóðarmorð“ – með því að eignast fleiri börn og trúskipta restinni.

Það er seinni útgáfan sem hefur orðið ofan á hjá Helga. Stríð og ofbeldi eru hjá honum fyrst og fremst í umsjón stórveldanna. Svona útskýrir hann bókina sjálfur í Fréttablaðsviðtali:

Í fyrsta lagi held ég að það sé rangt hjá Helga að Islam sé í sérstaklega miklum uppgangi – að Islam sé dýnamísk menning. Að vísu er töluvert um trúskiptinga í Islam en ég held það hafi meira að gera með pólemík en dýnamík – þar sem múslimum er ýtt út í horn og þeir eiga undir högg að sækja. Þar skapast meðal annars rými fyrir alls lags fasísk, agressíf afbrigði af trúarbrögðunum, og fasíska, agressífa andstöðu við trúarbrögðin – og er það að mínu mati til marks um úrkynjun frekar en framgang. Hin dómínerandi, dýnamíska menning er fjölmenningin – ekki Islam. Það er samt hægt að rífast fram á dauðadægur um uppgang eða niðursveiflu Islam – og það gera margir – ég læt það vera héðan af, enda hætt við að það verði endaleysa, einn af þessum útúrdúrum sem neitar að hætta. Ég er enn sem fyrr að skrifa um pólitískar bókmenntir.

Það Islam sem hefur „sigrað“ í Runukrossum er hins vegar ekki ofbeldisfullt í þessum skilningi, þar ríkir duldari kúgun – sem er raunar oft skyldari klassískum dystópíum en hugmyndum um kúgandi Islam. Þetta er tölvustýrt eftirlitsríki, flest allt í höndum ríkisins, en á fortíðarvísu ganga múslimar fyrir í biðröðum, fá frítt í sund og greiða lægri skatta. Þrátt fyrir alla „vestrænu“ – sem lýsir sér kannski helst í vinalegu viðhorfi fólks hvers til annars (eða svona afslöppuðu mentalíteti, sem ég veit ekki hvort er vestrænt, per se, en nær hápunkti a.m.k. í vestrænum fjölmiðlum) – hefur gildum á borð við jafnan rétt gagnvart lögunum verið kastað fyrir róða (og já ég veit að þeim rétti er ekki alltaf framfylgt í raun – sbr. hversu erfiðlega múslimum hefur gengið að fá lóð undir mosku í Reykjavík).

Islam í Runukrossum er líka að nokkru leyti bara bakgrunnur – einsog hvaða bakgrunnur sem er. Svona orðaði Gauti Kristmanns það í Víðsjá:

Ísland er orðið hluti af stærri heild í sögunni og einhverra hluta vegna hefur islam náð öllum völdum á því svæði eins og reyndar öðrum og virtist mér á stundum erindi höfundar miklu fremur vera við trúarbrögðin og trúhneigðina en eitthvað annað. Og þó. Á endanum fannst mér trúarbrögðin aðeins þjóna sögusviði og persónusköpun þótt rannsókn hans á Kóraninum og Múhameðstrú sé vönduð og kunnáttusamlega ofin inn í söguþráðinn.

Það problematískasta við að kalla bókina xenófóbíska er að ætlun höfundarins virðist vera allt önnur – að minnsta kosti fer hann afar fínt með það, ef í honum er að finna agressífa xenófóbíu. Hins vegar má kannski kenna bókina við latent xenófóbíu – því það er líka erfitt að horfa framhjá því að hún spilar inn í ákveðna frásögn sem tilheyrir heiminum utan bókarinnar, hún er innlegg í tiltekin heim og tiltekna (afar viðkvæma) samræðu um framtíð Evrópu, heimsins og Islam, og sem slík elur sjálf hugmyndin á hysteríu.

Að því sögðu grunar mig að ætlun bókarinnar sé ekki xenófóbísk heldur sensasjónalísk – að hún sjái þarna tækifæri til þess að fá athygli. Og ég tek til baka allt sem ég sagði um mögulegt mannhatur – það er einfaldlega röng greining. Latent og lítt meðvituð þátttaka í xenófóbískum kúltúr: já líklega – mannhatur: nei alls ekki. Þetta er meiri Dan Brown en Leni Riefenstahl – nema (töluvert) betur skrifaður og (töluvert) betur glósaður.

Nú megið þið gjarnan rífast við mig.

26. janúar, 2011

Svo segir fólk að ég sé neikvæður

26/01/2011 18:37

“How sweet it would be to forget the monster that saps our brief lives as cement for its vain monuments. How sweet it would be to forget History!” (Life Is Elsewhere) If history is going to end (though I cannot imagine in concrete terms that “end” the philosophers love to talk about), then let it happen fast! But applied to art, that same phrase, “the end of history,” strikes me with terror; that end I can imagine only too well, for most novels produced today stand outside the history of the novel: novelized confessions, novelized journalism, novelized score-settling, novelized autobiographies, novelized indiscretions, novelized denunciations, novelized political arguments, novelized deaths of husbands, novelized deaths of fathers, novelized deaths of mothers, novelized deflowerings, novelized child-births–novels ad infinitum, to the end of time, that say nothing new, have no aesthetic ambition, bring no change to our understanding of man or to novelistic form, are each one like the next, are completely consumable in the morning and completely discardable in the afternoon.

Milan Kundera – Testaments Betrayed.

Runukrossar eftir Helga Ingólfsson

26/01/2011 12:47

Í gærkvöldi las ég fyrstu síðurnar í Runukrossum Helga Ingólfssonar – ég hef hugsað mér að treina mér hana svolítið og endurles meðfram henni Testaments Betrayed eftir Kundera og Fjarri hlýju hjónasængur eftir Ingu Huld Hákonar.

Þeir sem þekkja mig vita að ég er með íslamófóbíufóbíu – ég altso haaaaaata fólk sem hatar múslima. Ég á það hreinlega til að froðufella þegar ég hugsa um sívaxandi múslimahatur. Og ég fékk vægast sagt dálítið íslamófóbíufóbíukast þegar ég frétti af því að á Íslandi hefði verið skrifuð dystópíusaga þar sem Islam hefur sigrað heiminn. Það leið yfir mig, ég grét og gubbaði og hnúarnir á mér hvítnuðu, háræðarnar sprungu allar í senn og það blæddi út um eyrun á mér. Bara svona svo þið vitið hver afstaða mín er til bókarinnar fyrir fram.

Umar lyfti blaði úr ljósprentuðum bunka arabísks handrits frá 10. öld (samkvæmt nýja stíl) og bar saman við gulnuð blöð íslenska doðrantsins annars vegar og viðurkenndu útgáfuna frá MM hins vegar. Þetta var atvinna hans sem opinbers starfsmanns: menningarvörður á vegum EMIR. Hann hefði getað verið óheppnari með verkefni, eins og félagi hans Bilal, sem fékkst við að færa íslenskar þjóðsögur til samræmis við hina sigursælu trú, en það fólst mestmegnis í því að skjóta inn viðeigandi orðalagi á réttum stöðum.
.
„Í nafni Allah hins líknsama og miskunnsama, baulaðu nú, Búkolla mín, ef þú ert einhvers staðar á lífi,“ hafði Bilal þulið upp í innantómum tóni til að sýna hversu tilbreytingarlaus vinna hans var. „Í nafni Allah, hins líknsama og náðarfulla, renni renni rekkjan mín, hvert á land sem er. Heldurðu að þetta sé upplífgandi? Hvergi svigrúm til sköpunar.“
.
„Það er ekki ætlast til þess að þú skapir,“ hafði Umar svarað glottandi. „Þú manst hvað segir í reglugerðinni: Að tryggja varðveislu fornra íslenskra menningarverðmæta, hreinsa úr þeim ósiðsemi og færa í stíl, sem hæfir trú spámannsins. Tilvitnunin var ekki kórrétt, en þetta var inntakið.

Frumforsenda (nær) allra dystópíubókmennta er aðvörunin: svona fer ef þið passið ykkur ekki. Í The Dispossessed eru tvær dystópíur – stjórnleysan Anarres, sem hefur breyst í kúgandi félagslegan strúktúr, og allsnægtarkapitalíska þjóðfélagið Urras, þar sem allt er smættað niður í peningagildi. Í 1984 er það alræðisþjóðfélagið – svona fer ef ríkinu er leyft að fylgjast með öllu, handstýra öllu – og í The Handmaid’s Tale eru það rök íhaldsfemínista og kristilega hægrisins, sem eru þreytt að niðurstöðu þar sem konur eru kynlausar útungarvélar (staðgöngumæður) í gleðisnauðu samfélagi.

Runukrossar er staðsett nákvæmlega á stað og tíma, annað en margar dystópíur – á fimmta áratug 22. aldar. Það eru þrjú höfuðatriði sem einkenna aðvörun Helga Ingólfssonar – þrískipt þróun sem okkur nútímafólkinu er sagt að varast (að því manni virðist í upphafi – ekki er víst að óttinn verði ekki afbyggður).

1) Evrópusambandið. Þjóðernishyggjan – Íslandshyggjan – virðist ætla að verða rauður þráður í bókinni. Löndum heims hefur verið fækkað og Ísland, einsog flest lönd Evrópu, eru hálfgerð fylki, frekar en sjálfstæðar þjóðir. Stór hluti Íslendinga flúði til Evrópu eftir ægilega jarðskjálfta á 21. öldinni – svonefndir „austur-Íslendingar“ – og stór hluti lést einfaldlega. 40 þúsund Íslendingar búa undir einhvers konar lofthjúpi á Heklu – eða Hekluborg, einsog hún heitir. Ísland einsog við þekkjum það í dag er að hverfa – einungis örlítil ummerki enn sjáanleg.

2) Náttúrueyðilegging. Forfeður fólksins í Runukrossum sinntu ekki náttúrunni sem skyldi, menguðu of mikið og eyðilögðu allt. Stórir hlutar heimsins – sérstaklega á norðurhveli – eru óbyggilegir.

3) Múslimar. Islam hefur „unnið“ – heimurinn skiptist að mestu í íslömsk ríkjasambönd. Evrópusambandið er orðið að EMIR – Evrópskt menningarsamband islamskra ríkja – en auk þess má nefna ALSÍR (Afríkusamtök lýðræðissinnaðra sjiíta-islamskra ríkja og IMAN (Islamsríki Mið-Austurlanda nær). Þá eru a.m.k. Kína og Japan sameinuð í Kínapan.

Það er hætt við að þeir sem samþykkja ekki að Evrópuvá, múslimavá eða náttúruvá séu til staðar (eða akút), muni ekki ná góðum kontakt við pólitík bókarinnar – því það er ekki sérstaklega líklegt, þykir mér, að það verði færð góð rök fyrir neinu af þessu – pólitískar bækur einkennast yfirleitt af því að vera skrifaðar fyrir kórinn og birtist einhver rök eru þau jafnan tilfinningalegs eðlis. Höfundur bókar er drottnari heimsins – hann lætur bara það gerast sem honum sýnist. Og ef ég hata svertingja og skrifa bók þar sem þeir nauðga hvítum konum í stórum hópum og skera þær síðan á hol – þá sannar það ekki neitt annað en að ég hafi ímyndunarafl til þess að gera það (og segir eitthvað um skefjalausa fordóma mína gagnvart blökkumönnum).

Annað sem vekur athygli mína – og er tæknilegri galli – er frásagnarhátturinn. Vandamálið við allar framtíðarbókmenntir er hið sama: hvernig kemur maður breytingunum til skila. Það er nefnilega ekki eðlilegt í frásögn að vera stöðugt að upplýsa lesandann um hvernig eðlilegustu hlutir virka. Oft er þetta leyst með trixi – til dæmis með því að búa til viðmælanda. Bókin er þá frásögn einnar manneskju, t.d. í dagbók eða bréfi, og manneskjan útskýrir allt sem viðtakandinn ekki veit. Í Við Samjatíns er skrifað bréf til ímyndaðs framtíðarmanns úti í geimnum – í The Handmaid’s Tale les þernan sögu sína inn á teip við óþekktar aðstæður, en þær birtast í endursögn vísindamanna. Í The Dispossessed eru farin „gestaleiðin“ – allt á Urras er ókunnuglegt fyrir Shevek, og hann útskýrir margt á Anarres fyrir Urrasbúum. Gestaleiðin er raunar mjög vinsæl – og það meðal annars þess vegna sem tímaflakk er svona algengt í framtíðarsögum.

Runukrossar skortir þetta trix – bókin er í þriðju persónu en með takmarkað sjónarhorn við Umar ibn-Yusef (Ómar Jósefsson) og inngrip með útskýringum á því sem ætti að vera honum fullkomlega sjálfsagðir hlutir eru truflandi fyrir frásögnina. Þetta er reyndar ekki alveg einhlítt – stundum tekst Helga að smeygja inn upplýsingum án þess að brjóta á frásögninni, á misþokkafullan hátt – en vegna þess að það vantar einhverja heildstæða umgjörð til upplýsingagjafar bregst þetta nógu oft til að verða vandræðalegt, maður finnur beinlínis fyrir því hvernig höfundurinn vandræðast með upplýsingarnar. Þær vantar einfaldlega gott farartæki – en fyrir því hefði þurft að hugsa í upphafi, því það er erfitt að skrifa slíkt inn eftirá (eða a.m.k. mjög mikil vinna).

Mér finnst eiginlega ekki fara fjarri að boðskapur þessarar bókar, sem birtist manni nú reyndar í mjög vinalegu gervi (stíll og andi bókarinnar er ansi fjarri Eyjukommentarastemningunni og hugsast getur), sé xenófóbískt mannhatur. En það segi ég auðvitað bara rétt byrjaður á henni – og byggi á konseptinu og bragðprufu, frekar en gegnheilu mati.

25. janúar, 2011

Undirskriftalisti vegna Madinu Salamovu

25/01/2011 20:37

Opið bréf til norskra þingmanna og embættismanna vegna brottvikningar Madinu Salamovu, öðru nafni Maria Amelie, frá Noregi.

Við undirrituð, íslenskir rithöfundar, lýsum yfir stuðningi við starfssystur okkar, Madinu Salamovu, sem notar höfundanafnið Mariu Amelie. Við fordæmum aðgerðir norsku Útlendingastofnunarinnar (Utlendingsdirektoratet) og norsku ríkisstjórnarinnar. Við krefjumst þess að Madinu Salamovu verði veitt dvalarleyfi í Noregi. Ef yfirvöld og málsvarar þeirra bera fyrir sig að hér sé farið að lögum þá segjum við: Ef lagabálkurinn sem farið er eftir er jafn ómannúðlegur og raun ber vitni þá á að breyta honum, en ekki fylgja. Þetta vita starfsmenn og forsvarar ríkisins best sjálfir, því að ef Madina Salamova hefði ekki tjáð sig opinberlega um afleiðingar kerfisins sem norskir þingmenn og embættismenn hafa skapað hefði hún verið látin í friði. Skömm sé þeim sem hafa það í valdi sínu að hindra þessa siðlausu framkvæmd en hafast ekki að. Skömm sé þeim sem geta snúið framvindunni til betri vegar og gera það ekki.

Undirrituð,

Við Kári Tulinius erum að safna undirskriftum (íslenskra rithöfunda) – sendið póst ef þið viljið láta bæta ykkur við á listann (rithöfundar teljast allir þeir sem hafa gefið út bók eða skrifað leikverk sem hefur verið sviðsett eða kvikmyndað). Við sendum þetta í fyrramálið.

ALLIR LITIR REGNBOGANS – MEÐ SPOILERUM!

25/01/2011 16:32

Það er kanski komin borgarastyrjöld, hugsa ég með mér í hálfkæríngi.

Ég lauk við Alla liti regnbogans í gær. Manni verður óhjákvæmilega hugsað til annarrar bókar sem kom út um svipað leyti – Píslarvotta án hæfileika eftir Kára Tulinius, sem fjallar um fimm róttæklinga í Reykjavík á vikunum fyrir og eftir bankahrun. Fimmmenningana hans Kára dreymir um beinar aðgerðir og stofna hryðjuverkaklúbb – fyrir bankahrun, en af persónulegum ástæðum rennur allt út í sandinn eftir bankahrun. Ólíkt fólkinu í Allir litir regnbogans verður aldrei neitt úr aðgerðum fólksins í Píslarvottunum – en persónurnar í þessum tveimur bókum eru um margt svipaðar: einfalt, bláeygt hugsjónafólk sem virðist ekki hafa sérstaklega sterkan grunn fyrir pólitík sinni, sem byggir (finnst manni) meira á yfirgengilegum lífsleiða en raunverulegum pólitískum vilja.

Um Píslarvottana skrifaði ég m.a. (í júní í fyrra):

En í gegnum pólitíska starfsemi fimmmenninganna skín líka eitthvert tilgangsleysi – og sama gildir um listrænt starf þeirra. Byltingin og listin verða umbúðir um líf þeirra, frekar en nokkurt inntak. Byltingin og listin eru þeim hobbí – þau hefðu allt eins getað lent í ballett, grafískri hönnun eða SUS. Þau eru einhvern veginn ekki alveg raunveruleg ennþá, til þess eru þau of ósjálfstæð, of mikil börn (þótt þau séu eitthvað gengin á þrítugsaldurinn – kannski 23-24 ára, án þess að ég hafi reiknað það út).

Hið sama á við um karakterana í Öllum litum regnbogans – að minnsta kosti aðalpersónuna Brynju, en við sjáum alla aðra með hennar augum. Hún er fylgihlutur Nökkva og róttækni hennar er hans – ást hennar á honum er grundvöllur tilveru hennar og að svo miklu leyti sem hún er pólitísk er það hans vegna. Einu sinni tekur hún þátt í „beinni aðgerð“ án Nökkva – og fer með nokkrum öðrum hressum krökkum til að brenna bækistöðvar „íhaldsflokksins“ – en það er auðvitað mjög misheppnað og hún sér afar mikið eftir því.

-Ég sé rosalega eftir þessu núna, þetta gerði bara íllt verra
-Ég hefði varað þig við því að fara í þetta en þú varst bara farin þegar ég frétti af þessu segir Nökkvi
-Já ég veit, þetta er ekki þér að kenna
-Ég veit það en mér finnst eins og ég hefði átt að geta komið í veg fyrir þetta
-Þú getur ekki alltaf verndað mig, ég er sjálfstæð manneskja og ég geri mistök eins og aðrir
-Já, stundum ímynda ég mér bara eitthvað annað

(og nei, það eru aldrei punktar á eftir síðustu setningu hverrar persónu í samtölum).

Róttæknin í þessum tveimur bókum er róttækni sem lífsstíll – að vakna einn daginn og kaupa sér hettupeysu (eða finna hana – ég hef það eftir áreiðanlegum innanbúðarheimildum að maður fái aukastig fyrir að finna fötin sín) og flytja inn í skvott. Að vera heiðarlegur í pólitík er að takast á við hana af öllu afli og það er ekki auðveldlega samrýmanlegt hreinum og tærum hugsjónum – vegna þess að því fylgir stöðugur efi, ekki bara um „hina“ (elítuna, valdið, útlendingana – eftir því hvaða hóp maður talar um) heldur líka um sjálfan sig, samherja sína og hugmyndafræðina. Það gerist auðvitað ekki – eða því sem næst ekki. Og líklega gerist það ekkert frekar í ranni anarkista en hjá Heimdalli, Besta flokknum eða Vinstri Grænum – án þess að ég þekki betur til en hver annar í þessum stofnunum öllum.

Stærsti munurinn á Píslarvottunum og Öllum litum regnbogans (fyrir utan sjálfan textann) er sá að Píslarvottarnir eru fyrst skáldsaga en Allir litir regnbogans er fyrst eins konar áróðursrit – Kári fylgir sínum persónum eftir þrátt fyrir að byltingin sé (svo gott sem) horfin úr lífi þeirra en Vignir skilur ekki við sína fyrren byltingarhetjan er öll og Brynja „fullorðnast“.

Í lok Allra lita regnbogans fellur Nökkvi í orrustu við lögregluna:

Ég stend í miðri þvögunni fyrir framan drekann og nú þegar léttir reyknum sé ég að nokkrir liggja í götunni, blóðugir. Ég byrja á því að kalla á hjálp en þegar ég sé Nökkva liggja byrja ég að öskra. Ég hleyp að honum og kanna lífsmörk. Hann lifir en er illa særður, hann hefur verið skotinn tvisvar í höfuðið og honum blæðir mikið. Ég kalla aftur á hjálp og nú kemur fólk askvaðandi með fyrstu hjálp.
-Ég elska þig, hvísla ég í eyru hans
-Gleymdu því aldrei að elska, segir hann, ég byrja að gráta
-Vertu sæl segir hann og síðan dregur hann síðasta andardráttinn og deyr. Það mikla líf sem var í honum hverfur og yfir mig hellist óendanlegt myrkur og sorg

Þegar Nökkvi er dáinn hverfur byltingin úr frásögninni, sem hverfur svo sjálf – við fáum ekki að vita hvað verður um anarkistaheiminn, hvað verður um fríríkið Stjórnleysu eða aðrar persónur. Brynja reynist ganga með barn Nökkva (auðvitað!) og hún nær aftur sambandi við foreldra sína – fer burt til að ferðast um Ísland og útlönd (sem dedikeraður róttæklingur myndi varla gera í miðri borgarastyrjöld) – en rétt einsog hinn pólitíski veruleiki er ekki til fyrren Brynja kynnist Nökkva er hann ekki til þegar Nökkvi er dáinn. Að því leytinu til er Allir litir regnbogans líklega fyrst og fremst persónuleg ástarsaga – frekar en byltingarskáldsaga – og á það sameiginlegt með hinum kreppubókunum. Í Bankster hverfur búsáhaldabyltingin á bakvið ástarsorg, í Píslarvottum án hæfileika hverfur róttæknin undir persónulegan (en reyndar alþjóðapólitískan) harmleik, í Vormönnum Íslands verður hrunið til uppgjörs – en ekki við útrásarár aðalsöguhetjunnar, heldur við æskutráma.

En Allir litir regnbogans er líka skrifuð af þónokkru hugrekki – eða fífldirfsku – og eina bókin sem fjallað hefur um búsáhaldabyltinguna eða mótmælahreyfinguna án þess að snúa sér undan, líkt og gert er í Píslarvottunum, Vormönnum Íslands og Bankster – eða Gæsku. Hún fylgir látunum eftir – í gegnum sögulega viðburði fyrst og síðan enn lengra, út í róttæklingafantasíu þar sem borist er á banaspjótum – einhvers konar Freudískt æði, þar sem maður fær ofbeldi þegar maður vill, ást þegar maður vill, mýkt þegar maður vill, kynlíf þegar maður vill, mat og vín og menningu þegar maður vill – allt er með öðrum orðum fullkomið og þótt maður fái allt sem maður vill er maður ómengaður af græðgi og neysluhyggju; þótt maður berji á löggunni er maður (að mestu) ómengaður af ofbeldi og hatri („þeir byrjuðu!“) og svo framvegis. Allir aðrir eru vondir og maður sjálfur og vinir manns eru réttlátir. Allir litir regnbogans er þannig (að einhverju leyti, í einhverjum skilningi) tilraun til þess að afpróblematísera anarkismann – á sama hátt og The Dispossessed eftir Ursulu K. Le Guin er tilraun til þess að próblematísera hann.

24. janúar, 2011

Allir litir regnbogans eftir Vigni Árnason

24/01/2011 12:02

Allir litir regnbogans er skáldsaga sem tekur á lífi úngs fólks Byltingarkennd ástarsaga í samfélagi okkar á þessum tímum. Hún fjallar um kreppuna, erfiðleika, hústökur og margt fleira án þess að nefna á nafn útrásarvíkínga og kúlulán, nema hérna! Nú með byltíngarkenndri stafsetníngu er komin skáldsaga sem fjallar um byltíngar og ástir og allt þar á milli.

Brynja er 19 ára „Reykjavíkurmær“ sem vinnur í Sælukaupum. Henni leiðist lífið, leiðist vinir sínir, leiðist systkini sín og leiðist foreldrar sínir. „Nútímalíf er lítið annað en vinna, svefn, sjónvarp og að skemmta sér. Skemmtun sem er þá fólgin í áfengisneyslu og ríðingum. Ekki mjög skemmtilegt til lengdar heldur.“ Hún á engin áhugamál og þykir lítið til áhugamála annarra koma – systir hennar er að fara að gifta sig (booooring) og bróðir hennar hefur áhuga á íþróttum (glaaaaaatað). Dag einn fer hún í partí og sér sætan strák sem heitir Nökkvi. Hún spjallar við strákinn en svo er partíið búið. Einhverju síðar birtist hann í Sælukaupum, þar sem hann kaupir sér appelsín og býður henni á fund.

-Mig lángaði að bjóða þér á svona fund ef þú hefur áhuga?
-Hvernig fund?
-Hann er um kapítalisma og svona … anarkisma og ýmislegt fleira ef þú veist hvað það er, ég ætla að tala á fundinum. Það er bara það að mér sýndist þú vera nokkuð gáfuð og opin. Hefurðu áhuga?
-Já, ég er alveg til. Ég hef lesið pínulítið um þetta en lángar að vita meira.

Í kjölfar þessa öðlast líf Brynju tilgang (í gegnum ást sína á karlmanni, að sjálfsögðu). Skömmu síðar falla bankarnir og við tekur róttæklingaparadís með sívaxandi óeirð og óeirðum – fyrst koma laugardagsmótmælin, þá búsáhaldabyltingin, og þaðan er farið lengra – endalaus slagsmál við lögguna, hústökur, anarkistar hertaka lögreglustöðina en missa hana aftur, hertaka svo sjónvarpshúsið í marga daga (og eru með fulla dagskrá):

Við förum inn í stórum hóp á meðan annar hópur bíður fyrir utan. Þetta kemur fólki algjörlega á óvart. Það er nánast eingin öryggisgæsla og flestir fara sjálf-viljugir út, sumir veita mótspyrnu en eru yfirbugaðir strax og eru fluttir út.

Mér varð hugsað til Hauks Ingvars, Jórunnar og Eiríks Guðmundssonar í hnefaslagsmálum við anarkista, til að halda Víðsjá í útsendingu.

Söguþráður bókarinnar er altso dálítið svívirðilegur, en ekki þó svívirðilegri en textinn, sem gæti valdið varanlegri kerfisvillu í heilabúi Eiðs Svanbergs og fullkomnum forsendubresti í heimssýn Njarðar P. Njarðvík – Jónas Hallgrímsson fær heilablóðfall í gröfinni – og það snýst ekki bara um byltingarkennda stafsetningu, einsog það er kallað í káputexta, heldur byltingarkennda málfræði og fullkomlega kaotíska (og anarkíska, kannski) málnotkun, falla- og tíðaflakk, þar sem nástöður reka ameríkanisma og undarlegheit:

Við erum búin að fá viðvörun, við verðum borin út klukkan fjögur í dag ef við verðum ekki búin að fara út þá. Við erum byrjuð að undirbúa okkur undir árásina og byrjuð að birgja húsið. Við ætlum að loka okkur inni og reynja að verja lögruglunni innkomu. Við ætlum að stífla bakinngánginn með húsgögnum og öðru drasli.

En það er ekki bara á því stigi sem textinn er skrítinn, heldur er hugsunin í honum oft ansi stjarnfræðileg líka:

Hún er merkileg þessi óvissa, hún aftrar manni frá því að vita það sem maður vill vita og líka frá því að vita það sem maður vill ekki vita. Nú er ég í óvissu og veit ekki hvort ég vil vita það.

Það er ekki margt „vel gert“ í þessari bók, í hefðbundnum skilningi – hugsun hennar er einn stór flóki (án þess að vera flókin), textinn er oft út í hött, pólitíkin er íhaldssöm og yfirgengilega heterónormatíf (óhommaleg, full af kynjaklisjum) á bakvið allan anarkismann (það eru allir gagnkynhneigðir, einkvænisþenkjandi – aðalsöguhetjurnar eiga það sameiginlegt að hafa ekki verið „með“ neinum í langan tíma þegar þau hittast, þau eru þannig „hrein“ – sem er liggur við ævintýraminni; og viljinn til pólitíkur virðist snúast meira um lífsleiða en annað (enda eru þau alltaf bara eitthvað full – þetta er bara nýtt djamm, alternatíft djamm)) – en að því sögðu er lesturinn heillandi. Allir litir regnbogans er Plan 9 from Outer Space íslenskra bókmennta og Vignir Árnason Ed Wood íslenskra rithöfunda – þetta er instant költ klassík (að svo miklu leyti að minnsta kosti sem ég er sjálfur mitt eigið költ) og eitthvað undarlega frískandi við að fá (fagurbókmennta) texta sem er fullkomlega ósnertur af öllum hugmyndum um gott mál eða frásagnarreglur, myndmál eða lýsingar.

Persónulýsingar, sem dæmi, eru yndislega ólíkar lýsingum „metnaðarfullra“ fagurbókmenntahöfunda, einsog hreinn og tær andvari:

Ásamt þeim sem ég hitti þarna er ég búinn að hitta miklu fleira fólk eins og Sigga, hann er mjög áhugaverður og skemmtilegur. Þið mynduð skilja það sem ég er að segja ef þið mynduð hitta hann. Síðan var þarna einu sinni frekar skrýtinn gaur en samt mjög skemmtilegur, hann talar alltaf öðru hverju á spænsku því hann bjó einu sinni í Suður Ameríku. Ég er líka búin að læra fullt um anarkisma og líka bara lífið sjálft á þessum fundum.

Og:

-Þetta er Brynja, stelpa sem ég hitti um daginn
-Hæ segja þau
-Þetta er Hulda, hún er brjálaður póstfemínisti
-Komdu sæl Brynja og nei ég er ekki brjálaður póstfemínisti
-Ekki láta svona, Hulda, hæ ég er Anja. Ég er pólsk en tala ágæta íslensku
-Ertu þá ekki líka bara Íslendíngur? Ég myndi segja það segir Nökkvi
-Ætli það ekki bara segir Anja
-Og þetta er Bragi, hann er skáldið okkar segir Nökkvi
-Gleður mig að kynnast yður, fagra fljóð. Ég skal glaður kveða fyrir þig eina stemmu ef þér viljið á hlýða segir Bragi
-Æi, ekki láta svona eins og algjört skáldfífl, það er ekki bara þú segir Hulda
-Já það er reyndar rétt, en boðið um ljóð stendur enn. Ég vil nú samt fá að kynnast þér betur áður en ég sem fyrir þig. Ég vil fánga anda fólks skilurðu? spyr Bragi
-Jú, ég skil.

En nú er ég ekki búinn með bókina – klára hana í kvöld. Meira á morgun!

23. janúar, 2011

Hugmyndaskáldsögur

23/01/2011 18:04
Helsti vankantur hugmyndaskáldsagna er að klárast fyrir tímann. Þegar að Dispossessed kláraðist loksins í hádeginu í dag hafði ég beðið þess að hún væri búin í marga daga – öll helstu atriði hennar voru löngu orðin ljós, hún var hætt að gefa mér neitt og einungis eftir að pakka saman söguþræðinum til þess að heita mætti að bókin endaði, væri fullburða útgáfuhæf skáldsaga (lesendur verða æfir þegar vantar endi á bækur – og margræð endalok eru ekkert betur liðin, ég fæ t.d. reglulega á baukinn fyrir Eitur fyrir byrjendur). Að þessu leyti (og einhverjum öðrum) minnir Dispossessed hreinlega á móðuharðindi allra hugmyndaskáldsagna, Atlas Shrugged eftir Ayn Rand, sem var búin á blaðsíðu 5 en hélt áfram í rúmlega þúsund blaðsíður í viðbót að útfæra hugmyndina og undirstrika, áherslutússa og upphrópunarmerkja. Dispossessed er lúmskari en svo og hugmyndirnar í henni eru hvorki jafn einfaldar, áróðurskenndar né heimskulegar og í Atlas Shrugged – en grunnhugmyndin, sem mætti smætta nokkuð niður í „anarkisminn er svo sannarlega ekki fullkominn en hann er þó skárri en (efnislegur og hugarfarslegur) þrældómur kapítalismans“, krefst þess hvergi að bókinni ljúki, söguþráðurinn er þarna fyrst og fremst til þess að bera pælingarnar. Það sem Kundera sagði um 1984, að hún hefði betur verið ritgerð, á enn frekar við Dispossessed.

Það er að vísu misjafnt hversu tolerant menn eru í þessum efnum – ég las hálfa bók þar sem Le Guin, Samjatín og HG Wells eru sögð skrifa skáldsögur með útópískum eða dystópískum hugðarefnum, frekar en dystópíur og/eða útópíur, einmitt vegna þess að þau beiti skáldsagnalistinni til þess að varpa efa á hugmyndir, setja þær inn í lífræna veröld sem lýtur (mótsagnakenndum) lögmálum heimsins frekar en retóríkurinnar (og í einhverjum tilvikum formúlunnar). Kundera dregur línuna nær sjálfum sér – og ég geri það að vissu leyti líka, þótt ég sé ekki alveg tilbúinn til þess að ganga jafn langt. Ég er altso ekki viss um að 1984 hefði orðið betri ritgerð, en hún er önnur tegund af skáldsögu en t.d. Brandarinn – hún er pólitísk hugmyndaskáldsaga (eða jafnvel hugmyndaRskáldsaga) og sem slík hefur hún aðra kosti og galla en hin klassíska evrópska skáldsaga. Kostir hennar eru meðal annars þeir að hún er beinna innlegg í samtíma sinn, hún hefur bæði víðari og kraftmeiri skírskotun og hún er fljótari að komast til skila. Gallar hennar eru meðal annars þessi sem ég nefndi, að hún vill klárast fyrir tímann, svo að segja – söguþráðurinn, eða textinn, þessi leit að lífrænu, átökum, mótsagnakenndum mótsagnakenndum, orðuðum lífsfurðum og afhjúpunum, allt er þetta undirorpið tilteknu lögmáli, tiltekinni grind, tiltekinni hugmynd (og jafnvel frásagnarformúlu). Hið sama gildir um allar genrebókmenntir, held ég hreinlega, og er það sem skilur þær frá öðrum fagurbókmenntum (en gerir þær ekki minna virði – þegar og ef þær eru minna virði er það af öðrum orsökum).

Það er kannski ekki tilviljun, þegar allt kemur til alls, að bestu hugmyndaskáldsögur 20. aldarinnar – Kastalinn og Réttarhöldin eftir Kafka – skuli ekki vera kláraðar. Kláraðar vilja þær verða ýmist lygi eða bara langdregnar – þegar hugmyndin er uppurin verður sögunni að ljúka, jafnt þótt einhverjir þræðir séu eftir.

—

Ég fann annars eina stutta íslenska anarkistaskáldsögu á netinu í morgun og af því að maður vill alltaf leika sér með nýjustu leikföngin sín les ég hana næst. Hún heitir Allir litir regnbogans og er eftir Vigni Árnason – kom út síðasta sumar held ég þegar höfundurinn var 21 árs. Mér sýnist hún ekki vera neitt mikið að flækja hlutina, fullkomlega blatant blátt áfram, rammpólitísk, rammrómantísk og líklega heldur bláeyg, en hún er vonandi (og líklega) áhugaverð.

Ég biðst forláts!

23/01/2011 16:04

Sæll
.
Einhverra hluta vegna get ég ekki kommentað á nýjustu færsluna þína. Vildi hins vegar benda þér á það hefur sannarlega verið fjallað um nútíðartengingar í bók Ófeigs. Bendi t.d. á viðtal sem ég tók við hann og birtist 4. desember:

Þótt hálf þriðja öld sé liðin frá atburðum bókarinnar kallast þeir heilmikið á við samtímann; 11. september er alræmd dagsetning; yfirvaldið, Skúli fógeti, reynir að rétta hagkerfi í lamasessi við með efnahagsaðgerðum í formi Innréttinganna, og eldgos skekur landið og setur strik í reikninginn um gervalla heimsbyggð.
.
„Þetta var meðal annars það sem kveikti í þessari sögu,“ segir Ófeigur. „Þegar ég skoðaði umgjörð hennar, það er að segja átjándu öldina, var þetta svo harkaleg endurspeglun. Átjánda öldin er öfgaöld eins og sú tuttugasta. Á sjötta áratug 18. aldar, voru Eggert Ólafsson og Bjarni Pálsson sendir á flakk um landið því íslensk menning var komin í þrot. Þekkingin var nánast horfin, að stórum hluta vegna Stóru bólu 1708; erlend áhrif voru mikil og erlent eignarhald yfir íslenskum afurðum. Grunnurinn er smám saman að hverfa og þess vegna eru þeir sendir á vettvang til að kortleggja og koma stoðunum aftur undir landið, sem er að vissu leyti það sama og við erum að reyna núna.“

Getur nálgast viðtalið hér.
.
Friðrika Benónýs benti líka á speglun við samtímann í bókinni í ritdómi í Fbl. og ég er nokkuð viss um að hafa séð það gert víðar.
.
Með kveðju
Bergsteinn [Sigurðsson]

Ég hef engu við þetta að bæta. Þetta var einfaldlega bara orðum aukið hjá mér. Við skulum vona að næmi mitt fyrir umræðunni fari vaxandi.

21. janúar, 2011

Nútíðarsviptar fortíðarbækur

21/01/2011 19:14
Það hafa alltaf verið skrifaðar bókmenntir um fortíðina – og það er gott. Svo verður áfram og það er líka gott (segi ég einsog ég sé Drottinn almáttugur).

Ég hef hins vegar verið að velta því fyrir mér hvernig sé hugsað um þessar bækur og mér sýnist furðu lítil áhersla lögð á að sjá eða sýna eða uppgötva hvað þær hafa að segja við eða um samtímann. Þess í stað eru þær lesnar (upphátt, í umræðunni) af svipuðu næmi eða taktík og hvert annað slúður. Bækur á borð við Jón Ófeigs Sigurðssonar eru sagðar bregða nýju ljósi á sögufræga miðaldamenn – en það er lítið lagt upp úr því að hefja samræðu um hvað þessi nýupplýsti maður segir okkur um okkur í dag.

Vandamálið við slúðrið er ekki ónærgætni gagnvart lifendum eða dauðum – heldur þetta endalausa yfirborð, þetta hismi. Gjörðir fólks eru ekki settar í neitt samhengi heldur eru einfaldlega tekin andköf á himinhvolfðum innsogum yfir einhverri krassandi þvælu – en slúður verður ekki að áhugaverðri hugsun fyrir það eitt að vera um áhugavert fólk.

Þetta með fortíðarfangelsi sögulegra bóka (í umfjöllun, frekar en bókunum) er kannski ekki metnaðarleysi heldur hreinlega eftirsögulegur karakterbrestur – í öllum, sem sagt, í heiminum sem slíkum. Að upplifa mannkynssöguna og meðhöndlun hennar einsog hvert annað skraut til að drepa tímann með, hvert annað dundur. Sem er kannski hluti af þeirri hugsun eða tilfinningu, sem veröldin (hérna megin fátæktarlínunnar) virðist stundum gegndrepa af: að allt sé fullkomlega meinlaust, að heimurinn sem við búum í sé innmúrað úthverfi þar sem ekkert slæmt gæti hugsanlega gerst en gerist viðstöðulaust fyrir því, innaní Nikeskónum og Ikea húsgögnunum og draslinu öllu saman, heimurinn allur bólstraður með ógeði. Í svona heimi hlýtur að vera hættulegt að hugsa um bókmenntir – hvort sem að þær fjalla um fortíð eða nútíð eða framtíð eða ótíð. Það hlýtur að vera hættulegt að setja þær í samhengi í samfélagi þar sem jafnvel firringin er notuð til þess að selja gallabuxur saumaðar af barnaþrælum. Ég get ekki ímyndað mér annað.

20. janúar, 2011

Le Guin um anarkisma og skáldskaparlistina

20/01/2011 23:34

Ursula K. Le Guin and Margaret Killjoy – Mythmakers & Lawbreakers: Anarchist Writers On Fiction from pdxjustice Media Productions on Vimeo.

19. janúar, 2011

Bestsellerismi

19/01/2011 14:44
Í nýjasta tölublaði sænska málfræðiritsins Språktidningen er langur listi yfir ný orð í sænsku. Þetta eru orðin sem náðu fótfestu í tungumálinu á árinu sem leið. Kríterían er nokkuð hörð – orðin þurfa að meika sens og þurfa að hafa birst nokkuð oft á prenti, talmál fær ekki inn á listann. En bókmál Svía er hins vegar ekki jafn forpokað og bókmál Íslendinga og því kennir margra grasa, jurta, fleginna dýra og strokkaðra osta. Flest eiga orðin uppruna sinn á Íslandi – ekki þó úr tungumálinu heldur blessuðu eldfjallinu (sjá: stórkostlegasta Eurovisionlag allra tíma). Askstoppad, askänka, asktåg, inaskad og svo framvegis. Ég varð ekki var við nein svona orð á Íslandi – sem kannski segir sína sögu.

En allavega. Eitt af orðunum sem náðu fótfestu á árinu er bästsäljerism – sem mætti kannski útleggja metsöluhyggja. Metsöluhyggjan er notuð til að lýsa æ ríkari áherslu útgefenda á að selja fáa titla í mörgum eintökum. Í orðadæminu sem fylgir kemur fram að 10% þeirra bóka sem gefnar eru út í Svíþjóð skili inn 90% af tekjunum. Í stað þess að fylgja öllum bókum eftir eru gefnar út margar bækur (eru þær ekki flestar per höfðatölu?) og beðið eftir því hvort einhver hitti í mark, einsog heitir, beðið eftir því að einhver slái streng – að máttugur rýnir segi eitthvað yfirnáttúrulega fallegt. Sumar eiga auðvitað sinn stað fremst í biðröðinni – Arnaldur þarf auðvitað ekki 5 stjörnur í Morgunblaðinu til þess að vera prentaður í 20 þúsund eintökum, til þess að sjónvarpsauglýsingarnar séu frágengnar áður en búið er að lesa próförkina.

Þetta er ekki bara svona í Svíþjóð. Svona er þetta líklega einnig heima. Flissið í Kollu selur ekki bókina eitt og sér, en þegar útgefandinn heyrir flissið byrjar að kurra í honum – hann hringir í auglýsingadeildina sem hripar niður flissið snarhasti og byrjar að veggfóðra dagblöðin og internetið með sítatinu:

„Flissaði mig græna og gula!“ – Kolla í Kiljunni.

Flissið eitt og sér væri hins vegar máttlaust ef því fylgdi ekki skilyrðislaus átrúnaður útgefandans.

En í þessum bransa benda auðvitað allir hver á annan. Útgefandinn bendir á höfundana og fjölmiðlana, fjölmiðlarnir á útgefendurna og höfundana, höfundarnir á útgefandann og fjölmiðlana. Og sjálfsagt hafa allir nokkuð til síns máls.

18. janúar, 2011

Myndljóð byggt á upplestri byggðum á notandadómi um tölvuleik

18/01/2011 16:04

Via Facebook/Loðmfjörð.

Rappað á táknmáli

18/01/2011 10:27

Finnski rapparinn Signmark rappar á táknmáli. Það er töff.

17. janúar, 2011

Algjörlega brillíant

17/01/2011 17:57

Samtíminn er brillíant spíttbátur og við lifum á stórveldistíma sjónvarpsins. Þar gerast hlutirnir, hefur einhver sagt, ég veit þó ekki hvað það er sem á að gerast, en þegar nær dregur jólum bjóða vinsælir dægurmálaþættir upp á bókagagnrýni. Fagnaðarefni, sönnun þess að við séum bókamenntaþjóð? Gott ef satt væri, en eitt er þó víst; sjónvarpið er sterkur miðill og gagnrýnandi þar getur haft ótrúleg áhrif. Kolbrún Bergþórsdóttir flissar yfir bók, sagði Guðbergur Bergsson í viðtali, og bókin fer í fyrsta sæti metsölulistans. Það er sannleikur í þessu, bæði hvað varðar þau áhrif sem sjónvarpsgagnrýnandi getur haft, en líka að sjálf gagnrýnin sé ekki málefnalegri en svo að henni megi líkja við fliss. Við skulum segja hlutina eins og þeir eru; við erum bókaþjóð, ekki bókmenntaþjóð

Jón Kalman Stefánsson í Morgunblaðinu fyrir rúmlega átta árum síðan.

The Dispossessed

17/01/2011 15:52

If a book were written all in numbers, it would be true. It would be just. Nothing said in words ever came out quite even. Things in words got twisted and ran together, Instead of staying straight and fitting together. But underneath the words, at the center, like the center of the Square, it all came out even. Everything could change, yet nothing would be lost. If you saw the numbers you could see that, the balance, the pattern. You saw the foundations of the world. And they were solid.

…

Scornful and resentful, he took pleasure only in writing to his friends Tirin and Rovab in a code they had worked out at the Institute, a set of verbal equivalents to the special symbols of temporal physics. Written out, these seemed to make sense as a message, but were in fact nonsense, except for the equation or philosophical formula they masked. Shevek’s and Rovab’s equations were genuine. Tirin’s letters were very funny and would have convinced anyone that they referred to real emotions and events, but the physics in them was dubious. Shevek sent off one of these puzzles often, once he found that he could work them out in his head while he was digging holes in rock with a dull shovel in a dust storm.

Þegar maður fær einhverja dellu – einsog að skrifa eina færslu á dag um bækurnar sem maður les og lesa bara pólitískar skáldsögur í X langan tíma – er æsilega gaman í byrjun en á einhverjum tímapunkti verður leikurinn að kvöð. Ég ætla því að láta vera að skrifa meira um bækurnar sem ég les en mig hreinlega langar til – oft langar mig mikið og fæ málæði, en stundum hef ég bara ekki tíma og þá eykur þetta á stress og taugaveiklun (sem ég er frekar berskjaldaður fyrir, frá náttúrunnar hendi).

The Dispossessed er annars ekki leiðinleg bók og lesturinn er engin kvöð, þótt ég hafi haft minni tíma til að lesa upp á síðkastið (ekki síst vegna þess að ég er að reyna að draga úr eilíflegum setum mínum – og stend til að mynda nú við tölvuna, sem krýnir hér bókabunkapúltið mitt á skrifborðinu: íslensk bókmenntasaga I-V, ljóð Einars Ben, Apakóngur á silkiveginum og þriggja binda útgáfa af Þúsund og einni nótt) – þegar maður stendur meira les maður minna. Ég gríp mig iðulega við að bera hana saman við annars vegar Samjatín og hins vegar Atlas Shrugged. Þau eiga það sameiginlegt þremenningarnir að vera „anti-authoritarian“ – mótfallin yfirvaldi – og hafa öll sterkar skoðanir á lógík. Samjatín bendir á hvernig lógíkin á ekki heima í allri hugsun – heimurinn í Við er bókstaflega að hrynja undan þunga eigin lógíkur – en Rand (hverrar hugmyndir eru vissulega mollukenndari og óljósari) dýrkar lógíkina og sér allt sem er andsnúið siðferðishugmyndum hennar sem hreina rakaleysu. Le Guin hins vegar fetar millistigið – aðalsöguhetjan Shevek er eðlisfræðingur, en eðlisfræði hans er óaðskiljanleg frá pólitík og siðfræði. Lógík Sheveks er þannig óbilgjörn þegar hún þarf að vera það, miskunnarlaus húsbóndi, en getur líka haldið sér til hlés – hún veður ekki yfir siðferðið, hugsjónirnar, gæskuna, heldur þjónar þeim.

Ef við setjum þetta upp í mjög einfaldaða dóma, þá er hugmyndavinnan best hjá Le Guin, textinn bestur hjá Samjatín og allt mistekst endalaust hjá Rand. En hvorki Le Guin eða Samjatín hafa toppað Handmaid’s Tale eftir Margaret Atwood í þessum bransa.

Einsog ég iða í skinninu eftir að lesa Runukrossa er ég samt að spá í að hvíla mig á dystópíum aðeins. JG Ballard næst? Eða bara Kafka? Ekki það þið ráðið neinu – þetta er ekkert lýðræði.

17. janúar, 2011

Um bókmenntir og nekrófílíu

17/01/2011 09:30

Yngsta skáldið á Íslandi er Guðbergur Bergsson, sagði einhver og átti líklega við afstæði aldurs, átti líklega við að Guðbergur væri svo unglegur í hugsun (les. skemmtilega hortugur).
.
Yngsta skáldið á Íslandi er Megas, sagði einhver annar og átti við eitthvað svipað.
.
Báðum rataðist líklega satt á munn. Satt á lyklaborð. Ekki vegna þess að æskan eigi einkarétt á hortugheitum og meinfýsinni fyndni, heldur vegna þess að íslensk bókmenning er fullkomið kitsch. Sem kitsch er hún ófær um að takast á við neitt sem er hversdagslegra en lifandi goðsagnir.

Ég á nýja grein á Smugunni, eftir dálítið jólafrí.

13. janúar, 2011

Gagnrýnibókmenntir II

13/01/2011 16:50

Sá sem ekki reiðist neikvæðri gagnrýni um eigið verk, er líklegri til að verða bitur til lengri tími litið. Pollýönnulunderni er fyrir geðsjúklinga og jafnaðargeð er fyrir geðsjúklinga á sterkum lyfjum.

12. janúar, 2011

Gagnrýnibókmenntir

12/01/2011 15:20
Ókei. Ég skal gangast við því að einhver hluti bókmenntagagnrýni sé neytendaþjónusta – að segja fólki til um hvaða bækur það ætti að lesa og vara við öðrum. Og ég skal gangast við því að þetta sé eðlilegt. Ég skal sömuleiðis gangast við því að gildisdómar – jákvæðir og neikvæðir – eigi fullkomlega rétt á sér og að það þurfi að smíða einhvers konar hírarkíu úr höfundafjöldinni, svo fólk tryllist ekki á úrvalinu. En að svo miklu leyti sem bókmenntagagnrýni er einmitt neytendaþjónusta er mikilvægt að bækur (og jafnvel höfundar) séu kategóríseraðar, þeim sé skipt upp í flokka, og það sé rætt um hvað þær fjalli eiginlega, það séu gerðar tilraunir til að túlka og greiða úr flækjum, rekja upp þræði – en gagnrýnin ekki smættuð niður í uppþumlunga og helþumlunga.

Ég stakk einhvern tíma upp á því (kannski ekki upphátt, man það ekki) að Morgunblaðið legði einfaldlega niður ritdóma í þeirri mynd sem þeir voru í – þá voru þeir held ég komnir niður í 200 orð stykkið – og birti þess í stað bara eina opnu á Þorláksmessu með öllum bókatitlum ársins og stjörnum. Þessa opnu mætti svo bara taka með sér niður í bókaverslun. 200 orða dómur nær nefnilega ekki að segja neitt nema rétt svo hvað bókin heitir og hver skrifaði hana og hvort hún hafi verið góð eða vond. Stjörnugjöfin veitir í það minnsta tækifæri til að lýsa því hvort bókin hafi verið góð eða vond á skalanum 1-5 eða jafnvel skalanum 1-10 ef talið er í hálfum stjörnum.

Kosturinn við stjörnugjöf er reyndar sá að þegar hún er til staðar er hægt að sleppa henni í sjálfum textanum.

Á dögunum gerðist það á Facebook að listamaður einn (ekki ég) fagnaði afar jákvæðum dómi sem hann hafði fengið erlendis og athugasemdill spurði hvort að hann myndi þá ekki taka jafn mikið mark á neikvæðum dómum og jákvæðum. Ég fyrtist við (en ekki hvað, ég fyrtist nú við af hverju sem er, bókstaflega, og því kannski engin tíðindi) – því ég þoli ekki a) þá kröfu að listamenn eigi að láta sig umsagnir engu skipta og b) þá kröfu að listamönnum beri skylda til þess að taka jafn mikið mark á neikvæðum dómum og hrósi.

Hið fyrra viðbragð er algert og þvert yfir línuna – það er aumingjaskapur að láta sig engu varða hvað er sagt um verk, hafi maður á annað borð lagt nokkuð í það. Til eru þeir sem lesa ekki umsagnir – en það er auðvitað allt annað en að láta sig þá engu varða. Það er nokkuð á sig lagt að forðast allar umsagnir um eigin verk – ég tala nú ekki um þegar heilu og hálfu dómarnir birtast í auglýsingum – ásamt allri stjörnugjöfinni.

Hið síðara er nokkru flóknara. Ég geri ráð fyrir að enginn fari af stað með verk sem hann eða hún telur að sé lélegt, leiðinlegt, innantómt og komi engum við. Auðvitað eru til hégómaútgáfur og óskir um úttekt í menningarkapítali og það allt saman – en ég held að meira að segja í allra svæsnustu tilvikum telji höfundur sér trú um að verkið sé gott, skemmtilegt og eigi erindi við fólk. Líka þegar hann gerir sér upp hógværð og lætur sem svo sé ekki, lætur sem hummhumm maður sé nú ekkert skáld enda, hummhumm, bara gefið út eina ljóðabók og hummhumm þetta sé nú svona meira til að hafa gaman af því persónulega hummhumm. Ég bara kaupi það ekki.

En við skulum nú samt undanskilja allra svæsnustu tilvik, enda eru þau á grensunni.

Ef til manns kemur maður og segir að dóttir manns sé fáviti og drusla – þá hefur maður líklega dálitlar áhyggjur af dóttur sinni, maður afskrifar það ekki endilega með öllu að maðurinn hafi á réttu að standa, en maður leitar hins vegar óhjákvæmilega í að standa með dóttur sinni. Maður efast um að maðurinn sé með réttu ráði, það hlýtur eitthvað undarlegt að vaka fyrir honum – hann hlýtur að hafa kynnst dóttur manns við einhverjar mjög óeðlilegar kringumstæður. Þetta getur ekki verið jafn einfalt og það virðist. Ástríðufyllstu foreldrar myndu líklega kýla manninn kaldan og segja honum að halda kjafti og skipta sér ekki af því sem kemur honum ekki við.

Hefði sami maður komið til manns og sagt manni að dóttirin væri gáfuð og yndisleg og proppmettuð innsæi – þá myndi maður einfaldlega bara kinka kolli og segja já, frábært, þetta finnst mér líka. Maðurinn þyrfti að ganga mjög, mjög langt í hóli sínu til þess að maður færi að efast um orð hans.

Þetta heitir að standa með sínum – og það er ekkert eðlilegra í heiminum. Nú er ekki hægt að leggja listaverk og afkvæmi að jöfnu – þau tilheyra í fyrsta lagi ólíkum veröldum og í öðru lagi ber maður einfaldlega ekkert saman við afkvæmi sín. En myndlíkingar þurfa ekki að vera fullkomlega spott-on, í hlutföllunum einn á móti einum, til þess að sjá megi eitthvað í þeim.

En, segið þið jafn „fyrt“ og ég, hvað ef dóttir þín er fábjáni og drusla? Því, svara ég auðmjúkur, megið þið einfaldlega troða upp í rassgatið á ykkur.

Ofangreint byggir eðlilega á þeirri rýnimenningu sem er við lýði – sem gengur út á einfalda gildisdóma á borð við gott og vont, uppþumlunga og helþumlunga. Flóknari dómar – neikvæðar eða jákvæðar túlkanir – lúta svo öðrum lögmálum. Það er ekki ólíklegt að maður bregðist alveg jafn ókvæða við, það er töff sjitt að fá neikvæða dóma og ástæðulaust að gera sér upp einhverja ógurlega tilfinningahörku, en það er að minnsta kosti hægt að gera eitthvað með það. Ritdómar í dagblöðum (á Íslandi og í Skandinavíu, hið minnsta) eru hins vegar meira á planinu „djöfull ertu mikill fáviti“ eða „þú ert frábær gaur“ – og þannig tali tekur maður bara einsog maður myndi gera ef einhver segði það við mann á skólalóðinni.

–

Hemmi Stef kjarnaði annars margt af innsæi um reyfarabókmenntir (og margt má heimfæra á poppbókmenntir og annað upp á genrebókmenntir almennt) – í tveimur færslum hér og hér.

9. janúar, 2011

Eyjabókmenntir

10/01/2011 01:10

View Larger Map

Ég hef setið hérna í tvær vikur núna. Á eyjunni. Og reynt að skrifa einhvers konar bókmenntir. Illsku. En svo er hún bara afskaplega væmin. Bókin. Illska. Maður kemst í svo náið samband við sinn innri mann þegar maður situr allan daginn og starir út á dómkirkjuna og hafið. Þetta er djúpvitur, Bergmannísk stemmning (eða fyrir ykkur sem horfið ekki á Bergman, einsog Brúðguminn eftir Balta). Þetta er túristabær, miðaldabær umkringdur miklum borgarmúr, en það er enginn hérna. Vegna þess að það er vetur. Einsog að vakna í Þyrnirós, vakna Þyrnirós, og átta sig á því að það eru allir farnir í kaffi. Allir sem voru að bíða þess að þú vaknaðir. Og þá starir maður bara á hafið og verður væminn. Skrifar væmnar bókmenntir.

Á morgun fer ég heim. Google Maps segir að það taki sex og hálfan dag að ganga. Með ferjunni, held ég. Ég held ekki að þá sé gert ráð fyrir að maður syndi yfir. Hvorki frá Visby til Stokkhólms eða Stokkhólms til Helsinki. Ég ætla að vísu að fljúga. Visby – Stokkhólmur – Helsinki – Oulu. Það tekur um það bil einn vinnudag, held ég.

Svo byrja ég aftur að lesa The Dispossessed í vikunni. Þegar ég er lentur heima, búinn að ná í pizzasteininn minn, knúsa konuna mína og leika við drenginn minn. Og þá segi ég áreiðanlega eitthvað.

—
ps. Mér finnst fáránleg tilhugsun að Hermann Stefánsson sé ekki með í nýrri bókmenntasögu. Fullkomlega absúrd.

8. janúar, 2011

Agaðar fagurbókmenntir

08/01/2011 23:50
Það erfiðasta við að eiga bágt með bókmenntir sem einfalt skemmtiefni er að ég þoli ekki heldur hugmyndina um bókmenntir sem „sanna list“ – eða hugmyndina um sanna list yfir höfuð. Því hugmyndin um sanna list felur einhvern veginn í sér að hún óhreinkist af öllu hinu – spennu, ást, hversdagsleika, fyndni og svo framvegis. Og ég skil ekki alveg hvernig sönn list getur óhreinkast.

Ég þoli ekki heldur hugmyndina um „tilgerðarlausa“ list – sem felur í sér fordæmingu á stílbrögðum, rembingi, furðulegheitum, agnúum og svo framvegis. Þarna er lífblóðið. Ég geri mér alveg grein fyrir því að sum listaverk fela í sér ægilegt snobb og leiðindi og það getur alveg verið ástæða til þess að finna að öllum þessum stellingum. En tilgerðarleysi er yfirleitt ekkert nema enn önnur stelling. Núllstíll er líka stíll – hann vill bara ekki að þú vitir af því.

Og ég hef litla trú á aga. Öguð listaverk forðast eigin skít (svo ég haldi áfram að kunderast – sjá að neðan). Þau eru kannski hreinlega brimafull af einhverjum hryllingi eða ljótleika, en ljótleikinn er stílíseraður, skíturinn er nuddaður í burtu þar til ekkert er eftir nema sótthreinsunarilmurinn á hrekkjavökugrímu úr plasti. Svona einsog Ronny James Dio er alvöru, en Nightwish er bara drasl. Svona einsog Rage Against the Machine er alvöru, en Crazy Town er bara drasl. Þess vegna þoli ég eiginlega ekki The Road, til dæmis, eftir Cormac McCarthy. Hann er dálítið einsog Nightwish. Nema flatari. Stephen King er miklu betri.

Þessu skylt: Í eldhúsinu í kvöld spurði kona nokkur, librettohöfundur, aðra konu, nýkomna, við hvers lags bókmenntir hún fengist (þetta er fyrsta spurningin sem allir á setrinu fá). Sú svaraði því til að hún væri að skrifa leikrit núna en venjulega fengist hún við fagurbókmenntir. Librettohöfundurinn horfði á hana einsog hún hefði sagst spila báðar tegundir, country og western.

7. janúar, 2011

Skvísubókmenntir

08/01/2011 01:59
Ég hef bara lesið eina skvísubók um ævina, það ég man, og það eru liðin rúmlega ellefu ár síðan. Þá var ég á þvælingi í Evrópu og nauðlenti í Berlín eftir hrakninga, til þess eins að uppgötva að panikkið sem hafði orðið til þess að hrekja mig upp á vinkonu mína sem bjó þarna, var alger óþarfi, ég átti nóg af pening (í bili). Þetta var allt mjög bóhemskt og ég ofsalega mikið bóhem, yfirleitt með viskíflösku fyrir framan mig og sígarettu í munnvikinu.

En ég fór altso með peninginn minn í bókabúð og birgði mig upp af kiljum. Ég man ekki hvað ég keypti margar bækur, þær voru áreiðanlega alltof margar – en ég man eftir þremur. Moby Dick, In Cold Blood eftir Truman Capote og Bridget Jones’ Diary eftir Helen Fielding.

Ég hef mjög fátt um hana að segja. Ég man að mér fannst stundum leiðinlegt að lesa Moby Dick. Hún tapaði mér eiginlega strax í upphafi, þar sem því var haldið fram að íslenska orðið yfir hval væri „whale“. En mér hefur þótt mjög gaman að hafa lesið hana – það hefur verið meira gaman að hugsa um hana síðustu ellefu árin en það var að lesa hana á sínum tíma. Ég þarf eiginlega að fara að lesa hana aftur.

En það kemur víst ekki málinu við.

Tilvist skvísubókmennta byggir á representasjón – þessari hugmynd að bókmenntir eða bókmenntapersónur eigi að vera fulltrúi einhvers hóps í samfélaginu. Einhvern tíma á tíunda áratugnum varð til afslappaða, frjálsa careerkonan – og kom í staðinn fyrir kúguðu careerkonuna, ofurkonuna sem var allt í öllu en undirsáti í vinnu, ást, heimili og móðurhlutverki. Bridget Jones konan – sem á endanum varð Sex and the City konan, einsog Spice Girls urðu Destiny’s Child – átti bara við míkróvandamál að stríða, en engin makróvandamál. Óvinur hennar var ekki feðraveldið heldur hversdagsharkið – að ná sér í kall og standa sig í vinnunni. Hún var ekki fórnarlamb félagslegra aðstæðna, einsog sósíalrealíska konan á áttunda áratugnum, heldur fórnarlamb nútímans (og kannski ómeðvitaður tákngervingur firringar – kvenkyns diet útgáfan af Travis Bickle í Taxi Driver (eða er það kannski svolítið langsótt?)).

Bridget Jones konan vill giftast Nick Hornby kallinum, sem er einsog hún með typpi: óöruggur og klaufalegur, gjarn á að gera mistök, en roooosalega góður innst inni. Þau skötuhjúin eru ekki fórnarlömb annarra en sjálfra sín – og veraldarinnar sem er grimm (og veldur því að maður t.d. situr fastur í umferðinni lengur en þægilegt þykir, frekar en til dæmis helförinni). Það eru engir stórir drættir í skvísubókmenntum (eða gæjabókmenntum) – þegar að Bridget Jones (í bíómynd númer tvö, minnir mig) situr föst í tælensku fangelsi nær hún sambandi við tælensku konurnar á sínu leveli og þær syngja saman eitthvað madonnulag eða hvernig það var. Það eru engir stærri drættir. Bridget Jones lenti bara í fangelsi vegna þess að hún treysti einhverjum karlpungi, sem sveik hana, og hún sleppur aftur út af því að annar karlpungur elskar hana í raun og veru – sem lokar viðburðinn inni í míkróheiminum og slítur hann frá þeirri eymd sem hann tilheyrir í „alvöru heiminum“, á ekki ósvipaðan máta og við lokum augunum fyrir því að fötin sem við göngum í eru saumuð af litlum börnum í þrælabúðum.

Ég ætti auðvitað ekki að draga neinn stórkostlegan lærdóm um skvísubókmenntir af þessari einu bók, sem ég man í einhverri undarlegri móðu sem hefur þar að auki blandast kvikmyndunum (ég er líka að röfla um Hornby út frá kvikmyndunum, ekki bókunum). En mér sýnist þetta vera kannski einhver sjálfsbjargarviðleitni, að afmarka heiminn svona úti í horni, að hugsa ekki út fyrir H&M peysuna sína – og að þessi sjálfsbjargarviðleitni birtist kannski ópróblematíseruð sem skemmtiefni í skvísubókmenntum og öðrum sambærilegum nútímakallaogkellinga neytendaliteratúr.

Sem enn og aftur minnir á það sem Kundera sagði um kitsch og skít – að kitsch sé að geta ekki viðurkennt tilvist skíts. Góðar bókmenntir eru þá (fyrir mér, Kundera flækir þetta áreiðanlega eitthvað meira) bókmenntir sem neita ekki að viðurkenna tilvist skíts. Þær þurfa ekki að velta sér upp úr honum en þær mega ekki horfa framhjá honum.

Eru einhver dæmi um skvísubókmenntir sem viðurkenna tilvist skíts?

6. janúar, 2011

Fyndnibókmenntir

06/01/2011 22:45

Fyndnir höfundar eru oft mjög hörundsárir og telja sig eiga eitthvað sökótt við ófyndna höfunda, sem vilji þeim allt illt. Ófyndnir höfundar – dramatískir, tragískir, alvarlegir, hágrátandi höfundar eru líka oft mjög hörundsárir og telja sig eiga eitthvað sökótt við húmoristana.

Aðspurðir eru alvarlegu höfundarnir hins vegar ekki mótfallnir húmor í bókmenntum – jafnvel blaðskellandi fíflalátum – og benda í alls kyns alvarlegar áttir því til sönnunnar, frá Joyce til Cervantes og bla dí bla. Svipað er upp á teningnum ef fyndnir höfundar eru spurðir hvort að þeir vilji ekkert lesa nema húmor. Af og frá! segja fyndnu höfundarnir. Og bæta síðan einhverju fyndnu við. Einhverju sem hittir beint í mark. Kitlar hláturtaugarnar.

Samt þola fyndnu höfundarnir ekki alvarlegu höfundana og öfugt.

Hóparnir eru hins vegar ekki mótfallnir hvor öðrum á fagurfræðilegum basis heldur af ótta: Fyndnu höfundarnir hafa það út á alvarlegu höfundana að setja að þeir vilji ekki að neinn sé fyndinn – þeir vilji gera út af við þá virðingu sem fyndnu höfundarnir telja sig eiga skilið, og alvarlegu höfundarnir hafa það út á fyndnu höfundana að setja að þeir krefjist þess að allt sé fyndið og þeir ætli að hafa af sér þær litlu vinsældir sem alvarlegu höfundarnir telja sig eiga skilið. Báðir hóparnir óttast sumsé að hinn ætli að svipta þá tilveruréttinum.

Mér finnst húmor mjög skemmtilegur. Bara svona svo það sé á hreinu. Fyndni er æði. En hún er ekki takmark í sjálfu sér og það er ýmislegt gott í veröldinni – jafnvel skemmtilegt – sem ekki er vitund fyndið. Og það er ýmislegt mjög dramatískt, tragískt og ömurlegt, sem er líka sprenghlægilegt. Margt alvarlegt er fyndið og margt fyndið er alvarlegt.

Tilvistaróttann hér að ofan má síðan aftur heimfæra upp á allar mögulegar tegundir rithöfunda, sem telja allar sem ein að hinar rithöfundategundirnar ætli að gera út af við sig.

5. janúar, 2011

Nautnabókmenntir II

06/01/2011 01:03
Örlítil viðbótar hugsun fyrir kvöldlestur. Adorno sagði að kitsch væri skopstæling á kaþarsis. Kundera sagði að kitsch væri að geta ekki með nokkru móti viðurkennt tilvist skíts.

Það er þetta sem mér kemur til hugar þegar fólk talar um „sanna list“ og lætur einsog hún sé ósnert af heiminum frekar en á bólakafi í honum. Það er líka þetta sem mér kemur til hugar þegar bókum er lýst sem unaðslegum. Bókmenntir sem þykjast vera bókmenntir. Innihalda réttu orðin, rétta umfjöllunarefnið, valda einhverri fróun. En eru samt hálf sálarlausar, einhvern veginn. Einsog að fara í sleik við handarbakið á sjálfum sér.

Nautnabókmenntir

05/01/2011 22:59
Stundum er fagurbókmenntum lýst svo að það sé sannkölluð nautn að lesa þær. Eða það er mjög oft inntakið í jákvæðri hugsun um fagurbókmenntir. Því hefur svo brugðið fyrir nokkrum sinnum nýlega – það ég tók eftir, og er kannski ekkert nýtt – að tekið sé fram að þótt bókin sé í raun hryllileg þá fái það ekki á mann. Þetta er yfirleitt orðað á einhvern lævísari máta en mér er fært að endurtaka og ég nenni ekki að fletta upp á stökum dæmum. Inntakið er það að maður geti lesið þessa bók, sem fjallar um svona fullkomlega ömurlega hluti, án þess að líða illa. Svo er því hnýtt við að það sé sannkölluð nautn að lesa textann. Svona er fólki orðið tamt að tala um bækur.

Ég er svo mikill kjáni að þetta finnast mér ekki meðmæli. Þegar ég mæli með bók um hryllilega atburði, segi ég heldur að hún sé svo góð að ég hafi þurft að skrúbba mig með vírbursta á eftir – og hafi samt ekki jafnað mig. Að ég hafi þurft að stinga úr mér augun, en hryllingurinn verði aldrei afmáður úr höfði mér, hjarta mér. En að segja að bók sem gefur sig út fyrir að fjalla um eitthvað skelfilega ægilegt, ægilega skelfilegt, fullkomlega hryllilega ógeðslegt – sendi mann óróalausan í háttinn – það eru bara skemmdarverk.

Raunar finnst mér yfirleitt ekki gaman að lesa bækur sem lýst er með þeim orðum að það sé nautn eða unaður að lesa þær. Þetta var sagt um nokkrar bækur í jólabókaflóðinu og ég missti lystina á þeim öllum. Líka þeim sem voru eftir höfunda sem ég vil annars lesa.

Ég meika hreinlega ekki tilhugsunina um bókmenntir sem eitthvað marsipanfjall. Alveg burtséð frá því hvort að söguefnið er helförin eða hversdagslegri hrakningar.

Skemmtibókmenntir

05/01/2011 16:43
Vinsældir bóka segja ekkert til um gæði þeirra. Það hafa sjálfsagt allir lesið byltingarkennda bók sem enginn kannast við – bók sem breytti lífi þeirra. Þá hafa sjálfsagt allir upplifað að ná engum kontakt við bók sem allir aðrir mæra.

Auk þess eru vinsældir eða virðing bóka ekki endilega neitt sem má auðveldlega flytja á milli þjóða. Sem dæmi má nefna finnska rithöfundinn Arto Paasilinna – höfund Hins guðdómlega fjöldasjálfsmorðs og ótal fleiri bóka. Arto Paasilinna er gríðarvinsæll í vissum löndum, til dæmis í Frakklandi, þar sem bækur hans seljast ekki bara í bílförmum heldur nýtur hann þónokkrar virðingar sem fagurbókmenntahöfundur. Þrjár eða fjórar bækur eftir hann hafa komið út á íslensku og það best ég veit hefur þeim öllum verið fagnað af fagurkerum og finnlandsfetisjistum – en eftir því sem ég kemst næst hafa þær selst lítið sem ekkert. Í Finnlandi er hann hins vegar fyrst og síðast álitinn skemmtihöfundur og þegar ég hef spurt fólk út í hann er yfirleitt frekar fátt og fúlt um svör. Það mætti kannski útskýra með vísan í pirring vegna staðalmyndafylleríisins (pun intended) – þar sem finnskir karlmenn eru þunglyndar og drykkfelldar andhetjur, sjálfstæðar og ekki gefnar fyrir neitt kjaftæði og bla bla bla – en þá þætti mér ekki nema sanngjarnt að Kaurismäki yrði líka fyrir barðinu á sama óþoli. Því fer hins vegar fjarri.

Paasilinna selst auðvitað í bílförmum í Finnlandi, en stór hluti „menningarelítunnar“ þolir hann ekki – eða patróníserar hann sem meinlítinn brandarakall. Viðbrögðin á Íslandi eru alveg öfug – að svo miklu leyti sem ég hef getað hlerað þau.

Sjálfsagt má útskýra þetta að hluta með því að benda á ólíkar þjóðarsálir – en því hefur nú samt verið haldið fram, og ekki alveg að ósekju, að húmor Finna og Íslendinga sé svipaður, þótt kannski sé ívið meiri alvara í Finnum (að svo miklu leyti sem mér þykir tækt að skilgreina heilu þjóðirnar). Ég hallast heldur að því að þetta snúist um taktík í bóksölu – því ég held hreinlega að sú forlagakenning (pun intended) að bók þurfi að vera góð til að seljast, eða muni seljast ef hún er góð, haldi hreinlega ekki vatni. Ég á ekki við að það sé samasemmerki á milli auglýsinga og sölu – og þaðan af síður á milli ritdóma og sölu – en eitthvað er það og mér sýnist það ekki hafa mikið með sjálfar bækurnar að gera.

Inn í þetta má reyndar líka draga ólíka upplifun af kómedíum. Það kæmi mér að minnsta kosti ekki á óvart að kómedíur séu teknar alvarlegar sem bókmenntir í Frakklandi, heimalandi Molières, en í Finnlandi. Þrátt fyrir allan svarta húmorinn, held ég að tragedían standi Finnum miklu nær – að minnsta kosti sem alvarlegt listform.

En hitt er ekki síður áhugavert, hvers vegna sumar bækur njóta virðingar í einni kreðsu, en teljast ýmist hreinasta kits, afþreying eða brandarabókmenntir í annarri. Jafnvel í sama landinu. Jafnvel í sama vinahópnum.

Síðast en ekki síst er áhugavert að velta því fyrir sér hvort að bókmenntir án þessarar hírarkíu og/eða þessa dilkadráttar séu mögulegar eða yfir höfuð æskilegar. Það væri kannski heldur vandratað um bókmenntaheiminn ef allar bækur væru jafnar og engar jafnari en aðrar.

4. janúar, 2011

Reyfarabókmenntir Part II: The Reckoning

04/01/2011 22:59
Það sem ég komst aldrei að með að segja í morgun, og hafði lagt upp með (ég var þreyttur og hafði ekki einu sinni drukkið fyrsta kaffibolla dagsins) – það eina sem ég ætlaði að segja – var þetta: Á maður að lesa reyfara einsog aðrar („alvarlegri“) bækur eða á maður einfaldlega að slaka á og éta þetta einsog hvern annan skyndibita? Á maður að dæma frosnar örbylgjupizzur á sama skala og maður dæmir viðarofnsbakaða klassapizzu á ítölskum veitingastað? Og er ekki hægt að merkja örbylgjureyfarana sér? Og setja á þá mynd af skemmdum lungum, nei ég meina rangeygðum rugludalli, og viðvörun: Óhóflegur lestur á metnaðarlausum bókum getur haft í för með sér alvarlegar heilaskemmdir. Geymist þar sem börn ná ekki til.

Reyfarabókmenntir

04/01/2011 13:29
Þegar ég vinn mikið á ég það til að vilja slökkva á heilanum á mér á kvöldin. Raunar á ég það til að vilja slökkva á mér heilanum flest kvöld. Og þá horfi ég á sjónvarp. Eða, réttara sagt horfi ég á sjónvarpsþætti í tölvunni minni. Oft poppa ég og ef ég er einstaklega vel upplagður – og Aram hefur sofnað snemma – þá kannski horfi ég á heila bíómynd. Nú er ekki þar með sagt að allt sem ég horfi á sé eitthvað drasl – sjónvarp þarf yfirleitt ekki að vera drasl til að ég geti slökkt á heilanum á mér. Stærstur hluti sjónvarpsefnis er, líkt og bókmenntir, misfjarlægar frásagnir – en annað en bókmenntir þá vinna sjónvarpsþættir mikið til vinnuna fyrir mann. Auðvitað er öllu fólki mikilvægt að geta greint það sem það sér – fátt er mikilvægara en myndlæsi og við hjónin reynum yfirleitt að vera metnaðarfull í vali á sjónvarpsseríum, þótt auðvitað dettum við í ruslfæðið líka stundum, einsog flestir. Núna – eða áður en ég fór í útlegð til Gotlands og þegar ég kem aftur heim – erum við að horfa á Twin Peaks, sem hvorugt okkar hafði séð frá því við vorum börn um miðjan tíunda áratuginn.

Fyrir tæplega tveimur árum síðan vantaði okkur nýja seríu og ég stakk upp á því að við myndum athuga með Dexter – söguna af morðingjanum sálarlausa. Þá var konan mín ólétt og hafði ekki sérlega gaman af öllu blóðbaðinu. Þannig er það nú bara og því æxlaðist það svo að þegar ég hef farið í burtu – á bókmenntahátíðir eða annað rithöfundastússerí – hef ég horft á Dexter. Og mér hafa þótt þetta ágætis þættir – engir Twin Peaks, en alveg fínir. Nú á dögunum lauk ég hins vegar við nýjustu seríuna (sem var raunar heldur slök, a.m.k. miðað við þá á undan) og tók þess í stað upp bækurnar. Þær hef ég notað til að slökkva á heilanum á mér núna – og í raun og veru ágætt að lesa í stað þess að horfa á sjónvarpsþætti, enda kemst ég þá í frí frá skjánum líka.

Fyrsta serían var byggð á fyrstu bókinni – nema endirinn var öðruvísi og áhugaverðari fyrir framhaldið, fannst mér (varúð bókaspoiler): Altso, LaGuerta deyr (ég þoli hana ekki), bróðir hans lifir af (áframhaldandi ættarspenna), Doakes afmyndast en lifir af, handa- fóta og tungulaus, og Deborah, systir Dexters, kemst að því hvernig manneskja, eða ekki-manneskja hann er.

Einhverjum smáatriðum hefur verið hnuplað úr næstu sögum en annars skilja þar leiðir með sjónvarpsþáttum og bókum.

Ýmislegt hefur samt truflað mig. Í fyrsta lagi les ég þessar bækur augljóslega ekki einsog ég les aðrar bækur – þær eru mér hvíld, umfram allt annað. Í öðru lagi þá ber ég ekki alveg virðingu fyrir þeim og þá finnst mér ég ekki heldur bera alveg virðingu fyrir sjálfum mér (því lesandi er alltaf þátttakandi í bók). Ég fyrirgef þessum bókum alls kyns mótsagnir og draslaralegheit í söguþræði, texta og ekki síst persónusköpun – því persónuleiki Dexters er miklu meira drasl í 1. persónu frásögn en hann er í sjónvarpsþættinum (sem ég er nota bene ekki að halda því fram að sé eitthvað verðlaunaefni). Frásögnin leysir stanslaust upp forsendur sínar, í fyrsta lagi auðvitað að Dexter sé tilfinningalaust skrímsli – hún vill alltaf geta bæði haldið og sleppt, annars vegar er Dexter sært fórnarlamb tráma í æsku, sem tilfinningalaus breytist í fjöldamorðingja, og hins vegar er hann andsetinn einhverjum forsögulegum djöfli sem gerir þetta allt fyrir hann (þegar djöfullinn yfirgefur hann í þriðju bók, getur hann ekki lengur myrt). Annars vegar hefur hann ekki tilfinningar og hins vegar þykir honum vænt um börn, systur sína, Masuoka, sjálfan sig. Annars vegar er hann bara að þykjast mennskur og hins vegar er hann fullkomlega hégómlegur og sérvitur. Annars vegar elskar hann blóð og hins vegar þolir hann það ekki.

Einhverjar útskýringar eru til á þessu öllu saman, einhverjar eru veittar – en þær standast yfirleitt aldrei nema að litlu leyti.

Nema hvað. Ég ætlaði í sjálfu sér ekkert að fara að röfla um bækurnar, enda hef ég lesið þær á hundavaði. Og skemmt mér ágætlega – þótt þær séu afar misgóðar.

Hins vegar virðist reyfarahöfundum hjá stærstu forlögum í heimi mögulegt að komast upp með ýmsar holur í bókum sínum – jafnvel fullkomnar rökleysur – sem aðrir höfundar kæmust ekki með í gegnum fyrsta lestur. Altso – alls konar misstór mistök, sem yfirleitt eru leiðrétt fljótlega, bara eitthvað – innsláttarvillur í nöfnum frægra manna eða álíka – eru miklu algengari í frægum alþjóðlegum tryllum gefnum út af stærstu forlögum í heimi, en þær eru í bókum frá minnstu forlögum á Íslandi.

Mér sýnist sem sagt að sem bókmenntagrein njóti reyfarinn ekki sérstaklega mikillar virðingar hjá þeim sem gefa hann út. Í vel flestum tilvikum, en ekki öllum, er reyfarinn auðvitað fyrst og fremst skemmtiefni (alveg sama þótt hann sé stundum hryllilegur og/eða sósíal-realískur) en það á ekki að afsaka draslaraleg vinnubrögð – því margt skemmtiefni er í sjálfu sér stórmerkilegt og getur, þegar vel tekst til, náð langt út yfir hversdægrið. En það gerir það ekki þegar metnaðurinn er í lágmarki og af einhverjum orsökum sýnist mér sem það sé auðveldara að komast upp með að skrifa drasl ef maður bara kallar það reyfara. Og það er auðvitað verst fyrir reyfarann sjálfan sem bókmenntagrein og þá sem að vinna við að skrifa þessar bækur (nema það sé ennþá verra fyrir þá sem eru háðir þessu).

Eldri færslur

–> DESEMBER, 2010

–> NÓVEMBER, 2010

–> OKTÓBER, 2010

–> SEPTEMBER, 2010

–> ÁGÚST, 2010

–> JÚLÍ, 2010

–> JÚNÍ, 2010

–> MAÍ, 2010

Eftir tvo og hálfan tíma af Ayn Rand

30/09/2010 23:23
Meðal þess sem Ayn Rand frásagði mér í dag var samtal tveggja bræðra – nýstáljöfursins Reardon og litla bróður hans, sem er hálfgerður ónytjungur sem veit ekkert hvað hann vill og búinn að vera í öllum hugsanlegum húmanískum fögum (á framfæri stóra bróður). Litli bróðir dundar sér við góðgerðastarfsemi – sem stóri bróðir eiginlega fyrirlítur (margt af þessu snýst um einhver klassísk vinstri hobbí) – og vantar tíu þúsund dali til þess að tryggja framgang prógrams þar sem boðið verður upp á fría fyrirlestra í ýmsum fræðum fyrir þá sem annars eiga ekki kost á slíkum lúxus. Hann biður ekki stóra bróður um þá, en stóri bróðir (sem var að selja fyrsta skammtinn af hinum óprófaða málmi sínum sem sérfræðingar efast um) er í góðu skapi og bara gefur honum þá. Þegar litli bróðir spyr hvers vegna, svarar stóri bróðir að hann hafi viljað gleðja litla bróður sinn. En litli bróðir, sem er hommalegur vinstrimaður, hneykslast og segir að hann fái enga persónulega ánægju af þessum viðskiptum – þetta sé allt fyrir smælingjana gert. Þetta finnst stóra bróður aumkunarvert (einsog raunar honum finnst flest við litla bróður aumkunarvert).

Síðan kom samtal milli tveggja kaupsýslumanna – James Taggart og vinar hans – sem eru mjög augljóslega fulltrúar fyrir léleg gildi í viðskiptum. Þeir eru eins konar kolkrabbasósíalistar. Fullir af tali um samstöðu og samfélagslega ábyrgð, en hún snýst auðvitað bara um að þeir geti setið á rassinum og þurfi ekki að hafa áhyggjur – að þeir megi græða peninga og vera ríkir án þess að þurfa að hafa neitt fyrir því. Og þeir hamra sífellt á því að það megi ekki ala á sundrungu í samfélaginu, það megi bara alls ekki ala á sundrungu. Þessa senu hefði George Orwell allt eins getað skrifað – nema í hans tilfelli hefði kaldhæðnin verið önnur. Kaldhæðnin hefði verið að þessir eiginhagsmunaseggir haldi sig vinna að almannaheill með því að moka undir mörbólstrað rassgatið á sjálfum sér. En hjá Rand fær maður á tilfinninguna að þeir séu einlægir í þessu – en það sé í sjálfu sér baráttan fyrir almannaheill sem sé röng. Þeir eru altso naívistar. Vilja vel, meina vel. En kaupsýslur þeirra hljóta að leiða til ánauðar. Enda eftirlætis máltæki hægrimanna að sú leið sé vörðuð góðum fyrirætlunum (og af því leiðir að leiðin til frelsis hlýtur að vera vörðuð hreinræktaðri meinfýsni og vonskupörum – einsog hefur sýnt sig, eigingirnin borgar sig alltaf!).

Ayn Rand er enn ekkert farin að koma á óvart. En það eru tæpir fimmtíu tímar eftir af þessum grímulausa pólitíska áróðri og aldrei að vita nema hún eigi einhvers staðar góða spretti.

Bókmenntafútúrismi

30/09/2010 15:23
Sífellt stærri og veigameiri hluti starfs míns fer fram á netinu – nánar tiltekið á þessari heimasíðu. Hér er ógurlega mikið af efni – nú rétt í þessu var ég að uppfæra ljóðaþýðingahlutana tvo, annars vegar þýðingar mínar á erlendum skáldum yfir á íslensku og hins vegar þýðingar á mínum ljóðum yfir á erlend mál. Hvorutveggja er orðið ansi veglegt. Þá er að finna á síðunni nær allar greinar sem ég hef skrifað fyrir tímarit og bækur – a.m.k. síðustu fimm árin – á íslensku, ensku, þýsku, sænsku og finnsku. Fyrir utan sjálft bloggið.

Ég setti ljóðaþýðingarnar upphaflega á netið til að þakka fyrir ritlaun. Ég var einmitt nýlega að sækja um ritlaun aftur, eftir að hafa fengið núllkall í ár – sem hefur kostað mig nær allt árið í tíma og peningum, án þess að ég vilji meina að neinn skuldi mér neitt (ég ætla samt að verða reiður ef ég fæ ekkert í febrúar). Þetta er auðvitað ekkert ástand, þannig lagað, að lifa við og af (tilviljanakenndum) úrskurði einhverrar þriggjamanna nefndar úti í bæ. En ég ætti auðvitað að passa mig að hallmæla ekki nefndinni svona fyrirfram. Maður vill ekki bíta í höndina sem fóðrar mann. Nema auðvitað hún heykist á að fóðra mann. Uss.

Annars skil ég betur Barnaland þessa dagana, og þá undarlegu grimmd sem grasserar þar inni. Þegar maður er heimavinnandi foreldri kyssandi og kjassandi allan daginn og birtandi myndir af sætu börnunum sínum á netinu og ég veit ekki hvað og hvað – grátbólginn af stolti – þá vex líka með manni einhver undirliggjandi heift. Eða, heiftin sem maður notar ekki safnast upp, og mann fer að langa að segja skelfilega hluti – bara afþvíbara. Í dag langaði mig til dæmis að segja „Haltu kjafti, tík!“ – en það var enginn nærri. Aram Nói var sofandi úti í garði og ég var einn í eldhúsinu að hella upp á kaffi. En þetta spratt bara út, alveg óvart en með fullum vilja.

Ayn Rand – dagur II

29/09/2010 22:43
Ég held áfram að hlusta á Ayn Rand. Atlas yppti öxlum. Í dag fékk ég heilmikinn fyrirlestur. Dagny Taggart vill kaupa ódýrari málm en hið hefðbundna stál – Reardon-málmur, kallast hann – til þess að leggja járnbrautir („reardonmálmbrautir“?). Hún predikaði mikið um að þrátt fyrir að málmspesíalistar væru ekki vissir um öryggi málmsins og enginn hefði notað hann, þá væri nú best að gera þetta svona – aðspurð hvaða álita hún hefði leitað, svaraði hún “einskis”. Þegar á hana var ýtt hvernig hún treysti sér í þetta, sagðist hún hafa tekið eðlisfræði í háskóla og lesið formúlurnar sjálf og farið að eigin dómgreind.

Einhvern veginn hljómar þetta einsog það ætti að fara illa, en gerir það sjálfsagt ekki – ekki fyrst sagan á að vera hægrifantasía um fullnustu áræðis og hinn sterka mann. Þá hlýtur þetta að vera dæmisaga um hina óhræddu konu, sem þorði þar sem aðrir þorðu ekki – og græddi þannig trilljónatugi. Það verða líklega engin hryllileg slys þar sem hundruð óléttra kvenna með sæta kettlinga í fanginu láta lífið.

Raunar truflar eitt mig – ég veit stundum ekki hvort ég á að hlæja. Bókstaflega. Hvort til þess sé ætlast að ég hlæi. Því stundum fæ ég það á tilfinninguna að hún Ayn Rand sé bara einhver hippi að gera gott grín. Á einum stað örlaði á einhvers konar kaldhæðni í garð fátækra barna sem nutu frístunda við að föndra hurðarhúna, fyrir góðgerðir ríkra eldri kvenna með gott hjartalag – konurnar duttu inn í einhvers konar aumingjamengi fyrir að stunda álíka erindisleysu og að dunda með fátækum börnum, fannst mér – en kannski er ég bara haldinn fordómum gagnvart höfundinum. Eða ekkert kannski, ég er haldinn fordómum gagnvart höfundinum. Bullandi fordómum. En það þýðir heldur ekki að hún eigi ekki skilið dóma þótt ég ætti auðvitað að taka henni af opnum huga og ekki dæma hana fyrirfram út frá því að allt fólk sem er sæmilega vel gefið og alltílagi innréttað (ófasískt) virðist hafa sérdeilis mikið óþol fyrir lífsskoðunum hennar (og/eða yfirgengilegum hroka).

Annars er í sjálfu sér merkilegt hvað ég er kominn stutt (einn og hálfan tíma inn í ríflega 50 klukkustunda hljóðbók) og að hversu miklu leyti er þegar búið að leggja fram megintesu bókarinnar, um snillinginn, ofurmennið, og hversu þreytandi hún er orðin. Verður þetta svona í 49 klukkustundir í viðbót? Það örlar enn ekkert á efa – sem í sjálfu sér væri allt í lagi, ef maður ætti von á miklu andlegu hruni. Það væri góð frásagnartaktík ef maður væri að byggja skýjaborgir – en Dagny Taggart er að leggja járnbraut, og það best ég veit (og ég verð að viðurkenna að það er ekkert „mjög best“) er þessi bók dásömun á kapítalismanum en ekki “hrunsbók”. Og ef ekki fer að örla á efa þá skortir hreinlega hugmyndafræðilega tensjón í bókina – sem er slæmt fyrir framhaldið, því slík tensjón er það eina sem réttlætir pólitískar skáldsögur, en í takti við reynslu mína af libertarían-hægrimönnum: þeir eru ekkert voðalega mikið gefnir fyrir að efast. Einsog Hannes Hólmsteinn orðaði það, þá eru það vinstrimenn sem vilja alltaf vera eitthvað að pæla. Hægrimenn vilja bara vera vissir og grilla.

Þetta kemur síðan væntanlega allt í ljós. Kannski verður hryllilegt lestarslys og Dagny Taggart þarf að taka til baka alla áræðnina og viðurkenna að stundum er betra að fara að öllu með gát en að tefla lífum í tvísýnu til þess að bjarga fyrirtækinu sínu.

Ég hef gaman af að hlusta á bókina, en ég veit ekki hvort ég hef bara gaman af henni vegna þess að a) mér finnst hún kjánaleg b) ég er ósammála henni og nýt þess að rífast við hana eða c) vegna þess að hún er í sjálfu sér ánetjandi sápa, full af gegndarlausri tilfinningasemi af Dallas-taginu eða d) all of the above.

Ég held að það sé ágætis hugmynd að halda bara áfram að spökulera þetta hérna, fram og til baka. Að þetta verði endursýndur ritdómur næstu hundrað dagana eða svo, nema ég verði latur og snúi mér í auknum mæli að letruðum bókum eða kindluðum – þá gæti þetta tekið ár. Eða ég hreinlega nenni ekki að spá í henni lengur.

Machinima

29/09/2010 21:23

Machinima heitir sú list að nota senur úr tölvuleikjum til þess að búa til kvikmyndir – með því að breyta samhenginu, endursamhengja, og raddyfra.

Þá er líka hægt að nota karakterana til þess að búa til tónlistarmyndbönd. Þetta er auðvitað allt háólöglegt, músíkin og senurnar eru yfirleitt alltaf notuð án leyfis (enda ekki auðfundin símanúmerin hjá þeim sem ráða – þótt auðvelt sé að finna sálarlausa lögfræðingana þeirra).

Hér er síðan einn sem sýnir fram á að það sem manninum er fært, það er tölvuverunni einnig fært – maður og vél eru jöfn. Eða, réttara sagt, vélin er jafn góð og John Travolta, MC Hammer, Chubby Checker, einhver frönsk kelling, Napoleon Dynamite, hópur af óðum íslamófasistum, Chris Farley, einhver önnur kelling sem vildi að hún væri Britney, teiknimyndafroskur, Riverdansararnir, Michael Jackson og teiknimyndabanani – en þau eru auðvitað betri en við flest. Ef ekki hreinlega öll.

Umhyggja fyrir ritfrelsi

29/09/2010 09:23
Kínversk yfirvöld eru auðvitað ekki alveg annáluð fyrir að styðja ritfrelsi – nú rétt í þessu hafa þau farið fram á það við norsk nóbelsyfirvöld að rithöfundurinn Liu Xiaobo, og fyrrverandi formaður PEN í Kína, fái alls, alls ekki friðarverðlaun Nóbels; en líkt og Íslendingar urðu varir við þegar Jón Gnarr mótmælti fangavist Xiaobos á dögunum, eru hann ekki kínverskum yfirvöldum neitt yfirmáta þóknanlegur. Sem er mjög erfið staða til að vera í, ef maður er svo óheppinn að búa í Kína.

Á sama tíma er haldin kínversk ljóðahátíð í Reykjavík (sem ég held áfram að auglýsa) – og nokkrir íslenskir, skandinavískir og asískir höfundar leggja nafn sitt við hana. Nú mætti auðvitað segja sem svo að hátíðin sé ekki á vegum kínverskra yfirvalda, enda sé það einkaaðili – milljarðamæringurinn Huang Nobu og fyrirtæki hans, Zhongkun Group, sem standi að hátíðinni. En í fyrsta lagi þá er samband einkaaðila og opinberra í Kína ekki svo einfalt – og í öðru lagi sé ég ekki betur en að hátíðin sé unnin í samstarfi við kínverska sendiráðið og þar verði meðal annars einhvers konar hátíðardinner.

(Í þriðja lagi hlýtur náttúrulega að vera ógurleg þráhyggja í mér að nefna þetta mál alveg þrisvar sinnum á rúmum þremur mánuðum).

Hér má svo lesa skjalið sem Liu Xiaobo var fangelsaður fyrir að semja (ásamt öðrum). Ég treysti því að eitthvert skáldanna láti svo lítið að nefna þetta á milli karókílaga.

28. september, 2010

Kínversk ljóðahátíð á Íslandi

28/09/2010 23:03
Á sama tíma og kínversk stjórnvöld reyna að koma í veg fyrir sýningu heimildamyndar um Tíbet á kvikmyndahátíð Reykjavíkur verður haldin kínversk ljóðahátíð í Reykjavík – í samstarfi við norræna húsið á Íslandi og Zhongkun Group, fyrirtæki milljarðamæringsins Huangs Nubo – sem ku einnig fyrrverandi deildarstjóri í áróðursmálaráðuneyti kommúnistaflokks Kína.

Hér má sjá dagskrá hátíðarinnar.

Og hér má lesa um það hvers vegna mér finnst að fólk ætti (eða hefði átt) að hugsa sig vel um áður en það leggur (eða lagði) nafn sitt við þetta (og hvernig það fór með sálarlífið í sjálfum mér að vera mella).

Í jákvæðari ljóðtíðindum þá fékk Þórdís Gísladóttir Tómasinn í dag. Ég hef ekki hugmynd um hvað stendur í bókinni hennar – en ég fagna þessu samt, enda Þórdís skemmtileg kona. Svo kom hún líka í brúðkaupið mitt. Þannig að hún á inni hjá mér að ég fagni henni. (Annars má RÚV alveg laga fyrirsagnastemmarann hjá sér – „Þórdís Gísladóttir hlaut verðlaun“ er ömurleg fyrirsögn, og hefði aldrei fengið Tómasinn, ef hann væri veittur fyrir fyrirsagnir.)

Ayn Rand

28/09/2010 21:03
Vegna þess að ég kann ekki að gefast upp þótt móti blási, þá hef ég nú hafið hlustun á annarri hljóðbók (eftir ríflega áratugshlé). Ég hafði ekki einbeitingu í Vernon God Little, sem er vinalegur stuttur krimmi eftir DBC Pierre, svo nú hef ég ákveðið að hjóla í Atlas Shrugged eftir Ayn Rand – sem er langur, fjandskapandi óður til frjálshyggjunnar og hins sterka manns. Og vegna þess að ég er ofurmenni sem lætur ekki að stjórn stal ég henni fríkeypis á netinu. Hafið það, fasistar!

Ég er búinn með fyrstu 40 mínúturnar af ríflega 50 klukkustundum. Þetta ætti að verða áhugavert. Í dag hlustaði ég á áróður um áræði við rekstur lestarfyrirtækja – og stutta dásamandi ræðu á metafórísku máli um æðislegan kompónista sem samdi „melódíur“ annað en allir hinir kompónistarnir (sem voru væntanlega einhverjir úrkynjaðir og húðlatir experimentalistar á eiturlyfjum með bjúg og botnlangabólgu).

Ég held mér líki hreinlega stundum betur við bækur sem ég veit að ég þoli ekki.

Kafka er hnakki

28/09/2010 10:03

Via Jim Behrle.

27. september, 2010

Vernon God Little eftir DBC Pierre

27/09/2010 20:35
Ég hlustaði á Vernon God Little á hljóðbók. Ég hef ekki hlustað á hljóðbók frá því að ég var í rækjunni í gamla daga, ef frá er talið smá endurminningadaður við Góða dátann Svejk og myndband af mömmu þar sem hún les Sálminn um blómið (fyrir Aram Nóa, ömmubarnið sem situr í fanginu á mér á meðan). Þegar ég var í rækjunni var ég alltaf með hljóðbækur – og það var þegar það var ennþá vesen, þegar maður þurfti að skipta um hlið eða spólu á hálftíma fresti. Nú var ég með þetta á Ipodinum.

Ég er vel að merkja alinn upp í rækjuverksmiðju. Þegar ég segist hafa verið í rækjunni, þá meina ég í nærri því áratug.

Mig minnti ekki að það væri svona erfitt að einbeita sér að hljóðbókum. Mér leið allan tímann einsog ég væri með alvarlegan athyglisbrest og mér fannst óþolandi að geta ekki spólað auðveldlega til baka – eða flett og fundið hvar ég var, hvar ég missti þráðinn. Ég missti þráðinn mjög oft. Í ofanálag þá tekur auðvitað ár og daga að klára eina bók á hljóðbók, nema maður eyði þeim mun meiri tíma í þetta. Ég byrjaði einhvern tíma um miðjan ágúst held ég, og kláraði bara áðan. Fyrstu vikurnar hlustaði ég sæmilega oft, aldrei sjaldnar en annan hvern dag, en það tók mig lengri tíma að klára – síðustu vikurnar hlustaði ég bara á meðan ég hjólaði í finnskutíma og til baka. 40-50 mínútur á viku altso.

Lesturinn var frekar tilgerðarlegur – leikarinn var tæknilega góður og greinilega bæði vel undirbúinn og metnaðargjarn. En kannski það hafi bara spillt fyrir, þegar allt kom til alls. Nema röddin á honum hafi bara farið í taugarnar á mér. Ég var alveg búinn að venjast honum áður en yfir lauk – en ég man bara að mér var hálf illa við hann þegar ég byrjaði.

Í sjálfu sér fannst mér bókin áhugaverð. Sagan er óttaleg sápa – húmorinn er skemmtilega barnalegur (enda barn í hlutverki sögumanns). En ég missti af stórum hluta hennar því hugurinn reikaði annað og ég er löngu búinn að gleyma fyrri hlutanum enda rúmur mánuður síðan ég hlustaði á hann. Einhver sagði einhvers staðar að bókin hefði elst mjög illa – í þeim skilningi að svo margt sem hún hefði skopstælt væri löngu farið fram úr skopstælingunum. Þannig er veruleikasjónvarpið – og veruleikasjónvarpsparódíur – sem gert er grín að (og gagngrín að) löngu komið fram úr hugarflugi DBC Pierre. Þá er refsigleði texasbúa engar fréttir heldur – George W. eiginlega bleytti hressilega í því púðri í paródíu Pierre.

Fyrir utan nokkra góða brandara fékk ég því ekkert voða mikið út úr henni. Myndlíkingarnar eru skemmtilega „lélegar“ í flarf-skilningi þess orðs – einsog íslandsmeistaramótið í ömurlegri ljóðlist gat af sér skemmtilega lélega ljóðlist. Þær eru auðvitað hluti af persónusköpun fyrstu persónu bókarinnar, Vernons Gregory Little – og sýna annars vegar fram á júvinelítet drengsins og hins vegar sköpunargáfu hans og frelsi undan smekkvísi allra foreldrakynslóða heimsins frá upphafi vega. Sem er gaman.

Að svo miklu leyti sem bókin á að vera gagnrýni á sápuóperutilvistina mistekst henni – en ég veit í sjálfu sér ekki hvort það er nokkur ástæða til að ætla að hún eigi að vera slík gagnrýni. En ef maður gefur sér það, sem er þrátt fyrir allt ekkert út í hött, þá mistekst henni sem sagt – vegna þess að hún keyrir á álíka mótorum sjálf, keyrir á grófri tilfinningasemi gagnvart auðhötuðum óvinum einsog raunveruleikasjónvarpi, dauðarefsingum, neysluhyggju, græðgi og svikum; og það er einmitt slík tilfinningasemi sem sápurnar keyra á, sem raunveruleikasjónvarpið keyrir á, og því hlýtur sú gagnrýni (að svo miklu leyti sem ég er ekki að ímynda mér hana) að falla flöt. Maður sigrar ekki sensasjónalisma með meiri sensasjónalisma – maður gargar ekki hávaðann á brott.

En bókin er samt fyndin og skemmtileg og fær fullt, fullt af stjörnum.

Æsispennandi hitaveitukrimmi

27/09/2010 12:05

A page-turning novel with unexpected information about the thermal heat industry and an interesting ending.

Stefán Pálsson á heimasíðu Óttars Martins Norðfjörð, um væntanlega skáldsögu hans, Átta blaða rósin

26. september, 2010

Ég tek það fram að ég er rasisti

26/09/2010 16:55

Via Flickmylife.

Hitler kunni ekki að elska

26/09/2010 13:55

[M]arkmið fasista er, eins og Mussolini sagði, að stjórna og hvernig það er gert er eiginlega hálfgert aukaatriði. [...] Fasisminn hlýtur að leiða út í öfgar; þær öfgar eru nasismi Þjóðverja undir forystu Hitlers. Nú var Hitler snillingur að sumu leyti; hann var makalaus áróðursmaður og virðist hafa getað heillað menn til fylgis við sig á næstum yfirnáttúrlegan hátt svo þeir gengu glaðbeittir í dauðann með nafn hans á vörunum. [...] Hitler var drifinn áfram af niðurrifsöflum í sjálfum sér, hataði margt en virtist lítt hafa kunnað að elska.

Úr bókinni Íslenskir nasistar eftir Hrafn og Illuga Jökulssyni.

Pólitík sagnamennskunnar

26/09/2010 11:35

Maður þarf að hinkra aðeins áður en þetta verður áhugavert – en margt af því sem hún segir er skemmtilegt að spegla í íslenskri sagnamennsku og markaðssetningu íslenskra bóka erlendis annars vegar (Arnaldarbækur með íslenskum sveitarbæjum framan á) og tilhneigingu höfunda til þess að representera „Ísland“ – bæði í bókum og síðan auðvitað í greinaskrifum, á bókmenntahátíðum o.s.frv. (Skrifa einhverjir íslenskir rithöfundar annars greinar í erlend tímarit um nokkuð annað en Ísland? Eiga íslenskir rithöfundar sér umfjöllunarefni handan Íslands?)

Ég nappaði annars myndbandinu hjá Ron Silliman.

25. september, 2010

Platandamandarín og moskur í Kistunni

25/09/2010 21:35
Fyrirlesturinn sem ég flutti á hljóðaljóðaráðstefnunni í Kuopio á dögunum – Mock Duck Mandarin – er nú kominn inn á netið – með tóndæmum að sjálfsögðu!

Og greinin hér að neðan birtist líka á Kistunni – þar sem er hægt að kommenta (þótt það sé ekki boðið upp á slíkt hér).

Um moskubyggingu í Reykjavík (og fáein orð um xenófóbíu almennt)

Það skammast sín fæstir fyrir að fyrirlíta múslima. Það er innan hins evrópska norms.

25/09/2010 12:02
Þriðjungur Íslendinga er mjög andvígur moskubyggingu í Reykjavík – og ef lagðir eru við þeir sem eru bara andvígir mosku nær heildarprósentan 41.8% sem eru fleiri en eru hlynntir moskubyggingu. Þetta kemur ekki neinum á óvart sem les kommentakerfið á Eyjunni – ekki bara við bloggið hans Egils heldur allar mögulegar fréttir sem hafa með innflytjendur að gera. Það er alveg rétt sem kúbani einn hélt fram í fjölmiðlum á dögunum – íslendingar eru ekki rasistar – en það breytir því ekki að það er andskoti mikið af rasistum (og xenófóbum) á Íslandi. Svona sirka 41,8% sýnist mér, að minnsta kosti.

Á Íslandi eru 372 meðlimir í Félagi Múslima á Íslandi og 218 meðlimir í Menningarsetri Múslima (sem er skráð sem trúfélag) samkvæmt Hagstofu Íslands. Þetta eru álíka margir og eru skráðir í rétttrúnaðarkirkjurnar rússnesku og serbnesku. Samanlagt töluvert færri en tilheyra búddistafélaginu (880). Tveir af hverjum þúsund Íslendingum sinna Allah af nægilegri festu til þess að skrá sig í söfnuð (sem þarf ekki í raun að hafa neinar skuldbindingar í för með sér – aðrar en þær að einhver ægilega lítil prósenta af sköttunum manns rennur til félagsins).

Það er altso óþarfi að óttast yfirtöku múslima á íslenskri menningu. Hún er einfaldlega ekki inni í myndinni. Og væri það ekki þótt þeir væru tíu sinnum fleiri (og þá orðnir heil 2% þjóðarinnar!).

Því er gjarna haldið fram – hér í Evrópu – að múslimar (eða íslamófasistar) muni ná völdum í álfunni á næstu árum. Þetta er hin svonefnda Evrabíu-kenning sem gengur ekki bara út á að múslimar flytji til Evrópulanda (með eitthvert væl í farteskinu um ofsóknir í Írak og Afganistan, einsog það trúi því einhver!) heldur að þeir eignist 40 börn hver og fjölgi því mun hraðar en keltum, aríum, frönkum og germönum. Því hefur verið haldið fram að árið 2100 verði „þeir“ fjórðungur allra evrópubúa og svo framvegis og svo framvegis. Rannsóknir sýna hins vegar að þetta er firra – sem væntanlega er reist á ótta við breytingar (en xenófóbar eiga það sameiginlegt að telja kúltúr vera fasta – og halda væntanlega að þjóðarréttur breta hafi alltaf verið karrí og þeir hafi alltaf drukkið te klukkan tvö).

Fæðingartíðni meðal múslima hrynur strax við aðra kynslóð – þeir samlagast einfaldlega umhverfi sínu, einsog allir aðrir. Einhverjir siða þeirra blandast kannski siðum heimamanna – svo úr verður þýskur Döner Kebab, sænskar pizzur eða breskir karríréttir – og jú, þeir halda víst alla jafnan húðlitnum nema þeir kynblandist heimamönnum. Og stundum höfuðfötunum líka – þeir lesa kannski bækur frá gamla landinu og stunda félagslíf með fólki með álíka bakgrunn. Í sem stystu máli haga þeir sér nokkurn veginn nákvæmlega einsog „við“ sjálf.

Þessir múslimar voru víst fjórtán talsins - en áttu greiða leið að forsíðum breskra dagblaða. Viku síðar mótmæltu tugir þúsunda stríðinu í Afganistan - en fengu bara smáfrétt inni í blaðinu.

Annar hluti Evrabíukenningarinnar gengur út á að samhliða þessari ægilegu meintu fjölgun múslima, fjölgi íslamófasistum – og því er reglulega haldið fram að önnur og þriðja kynslóð sé jafnvel enn heiftúðugri en sú fyrsta (sem gefur sér auðvitað að sú fyrsta hafi verið heiftúðug). Intúitíft virkar þetta – manni finnst meika sens að múslimar sem alast upp á Vesturlöndum fyllist samviskubiti og sálarangist vegna meðferðar vesturlanda á múslimum, hvort heldur sem það er í Írak, Afganistan, Palestínu eða í dagblöðunum og á kontórum hins opinbera (sem banna mínarettur og trúarleg klæði og kalla múslima opinskátt og skammlaust illmenni). Þeir sem búa í Palestínu, Írak og Afganistan hafa einfaldlega um nóg annað að hugsa en hobbíterrorisma í Barcelona og London. Manni finnst hins vegar meika sens að múslimar aldir upp á Vesturlöndum snúi sér í hlýjan faðm ofsatrúarinnar annars vegar og haturs og ofbeldis hins vegar (þetta þrennt fer stundum saman, en nota bene ekki nærri því alltaf).

Samkvæmt Philippe Legrain, sem ritað hefur um innflytjendamál í Evrópu, er þetta hins vegar sams konar blekking og með fæðingartíðnina – margir íslamskir ofsatrúarmenn eiga vissulega uppruna sinn í evrópskum samfélögum en flestir annarrar kynslóðar múslimar hafa minni áhuga á trúmálum en foreldrar þeirra, sérstaklega þar sem þeim er leiðin greið inn í samfélögin sem þeir fæðast í (en síður þar sem þeim er ýtt út í horn einsog siðlausum barbörum). Íhaldsfólk hefur ævinlega eignast fleiri börn en frjálslyndir – og gerir enn. En það er ekki þar með sagt að íhaldsfólki fjölgi – þvert á móti hafa vestræn samfélög þokast í átt til frjálslyndis síðustu aldirnar, þrátt fyrir að íhaldsfólk eignist fleiri börn. Það fæðist nefnilega enginn íhaldsmaður – og þaðan af síður fæðist nokkur hryðjuverkamaður eða íslamófasisti.

Líkt og gildir um ofbeldismenn annarra söfnuða í Evrópu, eru íslamskir ofbeldismenn einfaldlega undantekningar – og þeir sem afsaka ofbeldi í nafni Íslam eru líka undantekningar. En því miður eru það einungis undantekningar sem teljast fréttir – það nennir enginn að tala við múslima sem vill bara vera vinir. Og fólk virðist gefnara fyrir undarlega samsæriskenningar um leynilega yfirtöku múslima sem sönnuð er með vísunum í kórönsk skrif sem íslamskir fræðimenn hafa fyrir mörgum öldum afgreitt sem úrelt og aðrar heimildir sem minna á hið fræga rit The Protocols of the Elders of Zion – sem allra vitlausustu xenófóbar vitna ennþá í þegar þeir þarfnast útrásar fyrir frústrasjónir sínar.

Patrick Haenni og Sami Amghar komust að svipaðri niðurstöðu í grein í Le Monde Diplomatique fyrr í ár, þar sem sagði meðal annars:

It’s easy to mistake the high visibility of Islam in the West for a massive return to piety in Muslim communities. But for the last 20 years religious observance has stagnated, even slightly waned. Its reappearance is at an individual level, not as part of a shared project, even if it stems from a desire for communal solidarity, and corresponds most of all to the need to rediscover identity and roots.
.
Two wide currents are found in the present religious revival. First, marketplace Islam: religiosity freed from the Islamist obsession with politics, and distinguished by a search for cultural normalisation of the Muslim identity. Fashionable Islamic streetwear (combining jeans, trainers and the hijab), halal pop and Muslim Up (a French soft drink like cola) all express an affirmation of Islam rooted in mass culture.

Í annarri grein, sem ég man ekki hver skrifaði, var því haldið fram að útlendingahatrið í Frakklandi væri fyrst og síðast nytsamlegt til þess að beina athyglinni frá raunverulegri pólitík og efnahagnum – allir væru svo uppteknir af því að telja mínarettur í Sviss (fjórar) og búrkur í Frakklandi (tæplega 400) að enginn tæki eftir svínaríinu sem ætti sér handan búrkunnar. Þetta má meðal annars sjá á blaðamannafundum Sarkozys – sem hann heldur þegar fylgið er að hverfa – þar sem hann ber sér á brjóst fyrir að vera vondur við Rómafólk (sem er alveg satt, en hann er ekkert verri við Rómafólk en aðrir forsetar í Frakklandi síðustu hundrað árin – hann er bara sá eini sem lýsir sjálfum sér opinberlega sem hetju fyrir vikið (að undanskildu tímabili seinni heimsstyrjaldarinnar, auðvitað) og það segir okkur eitthvað um xenófóbíu í Evrópu – hún er (aftur) að verða norm).

Nema hvað, nema hvað. Síðustu tíu árin voru byggð fleiri hús í Reykjavík en nokkur kann að telja – allir og allir þeirra frændur fengu úthlutað lóð svo halda mætti byggingarbrjálæðinu gangandi. Nema auðvitað Félag Múslima á Íslandi. Sem hefur mátt þola alls kyns bjúrókratískan fyrirslátt frá því fyrir aldamót – og sér enn ekki fyrir endann á.

Nú get ég ekki beinlínis sagt að ég sé hlynntur moskubyggingu. Mér finnst það einfaldlega ekki vera í minn verkahring. Ég er ekki múslimi – ég er ekki einu sinni trúaður. Hins vegar get ég sosum alveg viðurkennt að ég gleðst í hvert sinn sem Ísland verður aðeins fjölbreyttara – þegar litarhöftum fjölgar og verslunum með framandi matvöru, þegar lyktum fjölgar og normalítetið jaðrast aðeins, þegar allir eru ekki jafn eins. Þá líður mér betur. Þá finnst mér ég ekki jafn innilokaður, ekki jafn fjarlægur heiminum. Þá finnst mér bæði í senn að ég geti staldrað við – án þess að fríka út – og að ég geti komist burt, ef svo ber undir.

Besta leiðin til að fá einhvern til að styðja útrýmingu (eða bara útskúfun) hinna sem eru öðruvísi, er að sannfæra fólkið um að því standi mikil og alvarleg ógn af þeim sem eru öðruvísi.

Mér líður hálf ankannalega að ganga niður skjannahvítan Laugaveg. Ekki vegna þess að það sé eitthvað vont að vera hvítur, heldur vegna þess að annars vegar er fjölbreytni ágætis markmið í sjálfu sér, og hins vegar vegna þess að skjannahvítur Laugavegur er til marks um skelfilegt ábyrgðarleysi Íslendinga gagnvart harmi heimsins – í flóttamannabúðum úti um allan heim sitja tugir milljóna, fæstir skjannahvítir, og bíða þess að drepast úr ormum, þorsta, ofbeldi eða hungri áður en nokkur „sér sér fært“ að taka á móti þeim. Þegar ég geng niður Laugaveginn og sé 30 Íslendinga fyrir hvern útlending – þá man ég þetta. Man ég hversu ömurlega landið stendur sig í móttöku flóttamanna, samþykkt hælisleitenda og viðtöku innflytjenda utan Evrópusambandsins.

Og altso. Þótt ég sé ekki hlynntur moskubyggingu er ég hlynntur því að múslimar fái að byggja mosku (og mér finnst að sömu reglur eigi að gilda um fjármögnun moskunnar og alls annars – það á ekki að búa til sérreglur til að koma í veg fyrir að illmenni fjármagni moskuna, þótt búa megi til reglur sem banna fjárfestingu (íslenskra og erlendra) illmenna á Íslandi almennt (en það þykir víst ábyrgðarlaus atvinnustefna, er mér sagt)). Mér finnst fólk hafa rétt til þess að iðka trúarbrögð. Ekki svo að skilja að mér finnist að ríkið eigi að niðurgreiða þá iðkun að neinu marki (þótt það megi búa vel að trúarbrögðunum, líkt og öðrum tilraunum mannsins til sjálfsbótar – einsog menningu, húmanistík og íþróttum – til dæmis með skattaívilnunum). En það er algert grundvallaratriði að fólki sé ekki mismunað á grundvelli trúarbragða. Og þegar Reykjavíkurborg lætur það undir höfuð leggjast að afgreiða umsókn Félags Múslima á Íslandi um lóð fyrir mosku er verið að mismuna fólki á grundvelli trúarbragða. Og þótt það sé í sjálfu sér mikið gleðiefni að Jón Gnarr, borgarstjóri, sjái sér fært að mótmæla stórkostlegum mannréttindabrotum í Kína, þá er það engin fjarvistarsönnun fyrir minni mannréttindabrot í Reykjavík.

24. september, 2010

Eldamennska og sívaxandi hroki kokksins

24/09/2010 20:41
Á síðustu árum hef ég fengið sívaxandi áhuga á matseld og þessi áhugi minn er nú farinn að blómstra sem fullvaxta della. Ég bað til dæmis konuna mína um Wok í afmælisgjöf – og er að reyna að ákveða mig hvort ég eigi að panta pizzastein eða djúpsteikingarpott í jólagjöf. Í dag eyddi ég öllum deginum í að gera pasta bolognese (með sojakjöti, því konan mín er grænmetisæta) og baguette (sem ég breytti síðan í hvítlauksbrauð). Þetta ægilega pasta bolognese, sem tók allan daginn að gera, var engan veginn þess virði. Hins vegar var Börekið sem ég gerði í gær hreinasta afbragð – og Pad Thai-in mín eru að nálgast fullkomnun, þótt Mee-Krobið og Tom-Yum-Goongið séu enn úti á túni.

Einn fylgifiska þessarar dellu minnar er kjörbúðarhangs – annars vegar á asíumörkuðunum niðri í bæ og hins vegar bara í stóru Prisma búðinni hér í hverfinu (hún er dálítið einsog ofvaxin Hagkaup). Ég á það til að ráfa inn í matvöruverslun bara til að drepa tímann – til að skoða ólíkar sojasósur og athuga hvað sé til af lífrænu grænmeti og framandi ávöxtum.

Annar fylgifiskur dellunnar er stórkostlegur hroki gagnvart því hvað annað fólk vill láta ofan í sig. Í dag, til dæmis, var ég í röðinni með persiljuna mína, lífrænu tómatana, spænska hvítlaukhrygginn og allt hitt – og fyrir framan mig var tæplega fertug húsmóðir ásamt börnunum sínum. Hún var með fulla kerru – og það var ekki ein einasta vara í vagninum sem þurfti að elda. Í kvöldmat áttu börnin von á plöstuðum hamborgurum (sem eru seldir í stykkjatali, brauð og borgari án grænmetis en með litlum sósupoka – hún keypti ekkert grænmeti), í morgunmat var einhver ávaxtajógúrt (aftur í stykkjum, ekki stærri fernur – þetta er auðvitað fyrst og síðast sykurdrulla) og svo voru þarna dallar með alls konar tilbúnum salötum og þar fram eftir götunum. Jú, gott ef það voru ekki þrír bananar innanum. Í fullri körfu var ekki eitt einasta hráefni.

En altso, ég stóð mig hreinlega af því að fyllast miklum þótta – hneykslast (í norrænni, haminni þögn minni) á því að nokkur skyldi í fyrsta lagi vilja éta svona drasl sjálfur og í öðru lagi bjóða börnunum sínum upp á það. Nú þarf maður svo sem ekki að vilja standa í eldhúsinu í marga klukkutíma á dag – það er della, hobbí – en maður hlýtur að geta gefið sér meira en fimm mínútur í að undirbúa kvöldverðinn. Eða er ég alveg úti á túni – eru allir, allt daglaunafólkið, svo bissí að það finnur ekki tíma til að elda og treður þess í stað plöstuðum hamborgurum með plastaðri sósu ofan í börnin sín? Og étur þennan viðbjóð sjálft? (Þá finnst mér ekkert skrítið að allir séu ofvirkir og óhamingjusamir).

Úff. En svo skammast ég mín alltaf svo mikið fyrir að vera svona mikill móralisti. Myndi skammast mín meira ef ég sæi þetta sem val á lífsstíl – að einhver hefði ákveðið: Nei, lífið er of stutt til að standa yfir pastapotti (8 mín), ég ætla að borða plastaða hamborgara en dansa og tjútta og njóta lífsins í stað þess að elda. En einhvern veginn er þetta bara sorglegt, til marks um gegndarlaust og sívaxandi metnaðarleysi og/eða viljugan launaþrældóm sem sýgur svo frá manni tíma að ekkert verður eftir fyrir annað.

En ég get ekkert að þessu gert. Eftir því sem maður lærir nýja hluti breytist maður, og þegar maður breytist þá færast til allir mælikvarðar innra með manni. Þegar ég var fimmtán ára hefði mér sjálfsagt bara þótt kellingin dugleg að elda ofan í tvö börn, sjálfa sig og kannski maka í ofanálag. Nú get ég ekki gert upp við mig hvort mér eigi að finnast hún löt (og þá vond við börnin sín, hreinlega, að nenna ekki að gefa þeim mat að borða) eða hvort ég eigi að vorkenna henni fyrir að vera fórnarlamb þjóðfélags sem sjálfsagt níðist á henni (og þar með börnunum hennar) stanslaust – svo hún á ekki nema fimm mínútur eftir af starfsþreki þegar að öðru lýkur. Ég hallast að því síðara, en það er áreiðanlega einhver sannleikur í því fyrra líka.

Og svo þarf ég að fara á eitthvað námskeið til að læra að hneykslast ekki svona á öðru fólki. Þetta gengur ekki svona.

20. september, 2010

Að læra finnsku

20/09/2010 20:21
Ég er mjög viðkvæmur maður. Mjög hégómlegur. Með minnimáttarkennd. Mér finnst mjög erfitt að finnast ég vitlaus. Sem gerist alltof oft. Nú er ég til dæmis (loksins, loksins) að reyna að læra finnsku. Í gegnum tíðina hef ég meðal annars reynt að læra frönsku (með eiginlega engum árangri) og þýsku (með smá árangri). Bæði málin reyndi ég fyrst að læra í menntaskóla og síðar á eigin vegum. Ég reyndi að læra dönsku einhvern tíma. Sænsku lærði ég síðan á rúmu kortéri, á grunni dönskunnar sem mér hafði aldrei tekist að læra.

En altso. Fyrir hégómagjarnan mann einsog mig er ómögulegt að læra finnsku. Sitja í bekk með öðru fólki og hafa eftir setningar sem ég skil varla, hikandi og drafandi einsog drukkinn fábjáni. Ég reyni að sýna auðmýkt og hafa ekki áhyggjur af því þótt ég virðist dálítið heimskur meðan ég er að þessu. Maður er dálítið heimskur þegar maður er að læra eitthvað sem maður kann ekki. Eða að minnsta kosti dálítið heimskulegur. En maður lætur sig hafa það vegna þess að a) það er ekkert að því að virðast heimskur á meðan maður gerir sitt besta til að vera ekki heimskur og b) á endanum lærir maður kannski finnsku á hamaganginum. Og ég held að það sé alveg magnað að kunna finnsku – kunna tungumál sem stendur utan indóevrópsku málagerðanna. Mér er sagt maður hugsi í alveg flúnkunýjum bönum. Og það hljómar mjög spennandi. Hljómar einsog eitthvað sem ég gæti haft gaman af að gera.

En ég er mjög óþolinmóður, ofaní hégómann og minnimáttarkenndina. Þegar ég settist fyrst niður af alvöru til að læra finnsku – fyrir tæpum þremur árum – lærði ég einsog svín í tíu daga, leit þá upp úr kennslubókunum og fór að gaumgæfa það sem ég hafði lært, hversu langt ég var kominn og gafst upp undireins. Ekki vegna þess að þetta væri svo erfitt eða flókið – í sjálfu sér er finnska ekki flókið mál, þótt málfræðin sé mikil og óvenjuleg (eins undarlega og það nú hljómar). Finnska er mjög regluleg og tiltölulega lógísk bara. Hún er bara mjög ókunnugleg. Og manni finnst maður skilja allt – og maður skilur kannski allt – en það er bara svo margt nýtt.

Og þá verður maður bara að pústa aðeins og minna sig á að halda áfram. Finnskunám er ekki spretthlaup – ekki flókið vandamál til að finna lausn á – heldur langhlaup, eitthvað til að dunda sér við í langan tíma þar til að vart verður við árangur.

Þegar ég er búinn að læra finnsku mun ég skilja hvað þessi maður er að segja – og þá verða mér allir vegir færir!

18. september, 2010

Eftir mánuð: Eitur fyrir byrjendur á þýsku

18/09/2010 20:11

Eitur fyrir byrjendur kemur út á þýsku hjá Kozempel & Timm.

17. september, 2010

Haust

17/09/2010 21:11
Það var allt útlit fyrir að nú kæmi vetur – og það snögglega – en svo skipti veröldin um skoðun og sumarið kom aftur. Þetta er auðvitað daglegt brauð á Íslandi – hið íslenska haust samanstendur af fjórtán vikna skoðanaskiptum alheimsins. En í Finnlandi er oft sama veðrið í margar vikur. Og þegar haustið kom setti fólk upp fýlusvipinn sinn – það tók líka ekki nema viku að falla úr 20 stiga hita og strandveðri í 5 stig og rigningu dag eftir dag. En síðan kom sólin aftur. Það þóttu svo mikil tíðindi að þau fengu forsíðuna á Iltalehti – DV okkar Finna.

En nú er aftur tekið að hausta. Mér brá hvað var orðið dimmt þegar ég leit út fyrir klukkustund – átta að kvöldi og kolniðamyrkur. Raunar liggur Oulu sunnar en Ísafjörður – kennir sig við 65. breiddargráðu, á meðan Ísafjörður er auðvitað 66 gráður norður – og því er bjartara en ég á að venjast. En ég vandist þessu aldrei. Var alltaf jafn hissa að koma út af Krúsinni klukkan þrjú að nóttu í fullkominni dagsbirtu – og alltaf jafn hissa að myrkrið skyldi skollið á fyrir kvöldmat.

Þannig er það nú bara.

16. september, 2010

The Nazi Persecution of the Gypsies eftir Guenter Lewy

Forðist þessa bók. Hún er ömurleg.

16/09/2010 20:41
Ég nenni yfirleitt ekki að segja neitt hér um non-fiction bækurnar sem ég les, þótt þetta blogg eigi hálft í hvoru að vera lestrardagbók. Ég veit ekki alveg hvers vegna – kannski vegna þess að margar þeirra klára ég ekki, les bara ákveðna kafla í leit að ákveðnum upplýsingum, og svo er bara mikil vinna að útlista akademískar ritgerðir svo vel sé og dugir yfirleitt ekki til sú kæruleysislega, persónulega og röflkennda nálgun sem ég beiti á skáldskap til að minna mig á hvað mér þótti áhugavert við bækurnar. En því fer fjarri að allar non-fiction bækur sem ég les séu akademískar ritgerðir. Og kannski reyni ég að bæta mig.

Nú var ég að klára bókina The Nazi Persecution of the Gypsies – sem er skrifuð í bókmenntaforminu „akademísk ritgerð“ – eftir Guenter Lewy og þá kviknaði allavega á röflinu í mér. Ég hef nefnilega aldrei lesið bók sem var skrifuð af jafn mikilli fyrirlitningu fyrir viðfangsefninu.

Vandamálið er þetta: Afar fáar fræðibækur hafa verið skrifaðar um helför rómanífólksins –„Porajmos“ – og þar sem fáar bækur hafa verið skrifaðar er lítið um krítíska samræðu. Þegar jafn fáir vita jafn lítið og restin veit sama og ekkert skapast aðstæður þar sem auðveldlega má segja nærri því hvað sem er án þess að nokkur geri athugasemd við það. Hvað viðkemur Porajmos eru ekki einu sinni tölurnar neins staðar nærri því að vera á hreinu – skekkjumörkin á fjölda látinna eru ríflega 15föld lægsta tala, frá 93 þúsundum upp í 1,5 milljónir – og þótt þrýstihópar rómanífólksins séu sívaxandi að kjarki og styrk, þá mega þeir síns lítils í helfararbransanum almennt.

Það veit enginn eiginlega neitt um helför rómanífólksins – hvorki fræðimenn né almenningur. Og ástæðan er eiginlega ekki önnur en sú að öllum (eða vel flestum) stendur alveg á sama. Öllum hefur verið sama um rómanífólkið frá upphafi – og þeim er ennþá sama um það. Þegar þetta ferðafólk berst til Íslands og ætlar að hafa í sig og á með spilamennsku og öðru álíka harki (einsog menning þeirra hefur verið frá því þeim var bannað að stunda hestasölu og aðrar farandiðnir, sem sumar úreldust síðar) er þeim vísað úr landi af lögreglunni án dóms eða laga og án þess að nokkur kippi sér upp við það. Yfirleitt skilst mér að lögreglan gefi þeim bara flugmiða og útskýri að hún gæti vísað þeim úr landi ef hún nennti því … en þau geti nú líka bara farið (og sloppið við varðhald og aðrar álíka ofsóknir). Fólki er líka sama um rómanífólkið þegar því er vísað frá Danmörku og Frakklandi, fólki er sama um rómanífólkið þegar það er ofsótt í Rúmeníu og Búlgaríu – í Finnlandi er talað um rómanífólkið sem uppáþrengjandi betlara (þegar þeir betla liggja þeir á grúfu – þegar þeir selja blóm, sem þeir gera mikið, fara þeir strax og maður segir nei, en það sama má ekki segja um símafyrirtækis-höstlerana sem má finna í öllum verslunarmiðstöðum).

Þegar bandamenn komu og leystu fólk úr prísund nasista voru reistar nýjar búðir fyrir hina „andfélagslegu“ rómana – þeir voru bara fluttir úr einum fangabúðum í þær næstu þar sem þeir dúsuðu árum saman. Þeim hefur (að mestu leyti) verið neitað um skaðabætur vegna helfararinnar á þeim forsendum að þeir hafi nú bara eiginlega verið glæpamenn í fangelsi og la tí da. Sem endranær fá þeir bara fingurinn.

Staðreyndin er þessi: Það er hvergi hneyksli að illa sé farið með rómanífólk. Og það er afar lítið um að fólk nenni að setja sig nógu vel inn í þeirra mál til þess að skýr mynd fáist af menningu þeirra eða þeim ofsóknum sem þau hafa mátt þola öldum saman og mega þola enn í dag. Og það er afar erfitt að vita hverjum og hverju maður eigi að treysta í þessu öllu saman.

Hér skrifar litháísk stúlka af miklu viti um nýlegar ofsóknir Sarkozys á hendur rómönum. Raunar mætti bæta því við að ekkert nýtt hefur gerst í Frakklandi á síðustu misserum – Frakkar hafa árum saman vísað þúsundum rómanífólks úr landi og leyst upp vagnbúðir þeirra. Það sem er nýtt í þessu í Frakklandi er að Sarkozy er farinn (í örvæntingu sinni gagnvart hríðfallandi fylgi) að kalla saman blaðamannafundi af tilefninu, til að klappa sér á bakið fyrir hörkuna. Það sem er nýtt í þessu er að leiðtogi eins af stórveldum evrópu er farinn að gera út á rasisma – hreint og klárt.

En sem sagt. Ég var að tala um bók.

Ég var mjög ánægður með að finna bók Lewys á gigapediu og hún byrjar ágætlega. En eftir nokkra kafla varð mér betur og betur ljóst að það eina sem lá fyrir höfundinum var að sýna fram á – með sefasýki og einurð – að ekki mætti með nokkrum hætti bera saman helför gyðinga og helför rómanífólksins, auk þess sem hann tekur fljótlega að daðra við heldur ósmekklegar hugmyndir um að rómanífólkið geti sjálft sér um kennt. Það hafi ekki verið ofsótt fyrir að vera rómanar heldur fyrir að vera „andfélagslegt“ – en það voru skrauthvörfin sem nasistar notuðu í skjölum sínum.

Hann heldur því einnig fram að efri mörk fórnarlamba séu hálf milljón og sú tala sé afar vafasöm og ekki studd neinu fakta (á meðan ótal aðrir fræðimenn sem hafa helgað sig þessu efni, einsog Ian Hancock, tala um efri mörk sem eina og hálfa milljón).

Ég er ekki fróður um rómanífólkið, langt í frá, en á að minnsta kosti einum stað stóð ég Lewy að hálfglæpsamlegri yfirsjón, hroðvirkni eða lygi. Hann heldur því fram að orðið sígauni sé ekki „niðrandi í sjálfu sér“ – heldur bara útgáfa á gríska orðinu „atsinganoi“. Ég tók þessu sem gefnu – gott að vita þetta. Eftir á að hyggja finnst mér ég hafa verið mjög vitlaus. Lewy sagði einnig að margir (ótilteknir) rómaníhöfundar vildu halda í sígaunaheitið til þess að viðhalda þræðinum, enda hefðu sígaunar verið ofsóttir undir þessu heiti og engu öðru. En vegna þess að ég var að velta þessu fyrir mér, röfla um þetta við aðra og svona – hvernig væri hægt að tala um rómanífólk sem skiptist í sinti, kale, manouche og svo … rómanífólk og hvort þetta væri ekki einsog að kalla öll tré birki bara til að vera PC – altso vegna þess að ég var að velta þessu fyrir mér áfram rakst ég á það sem Guenter nefnir aldrei, þ.e. merkingu orðsins „atsinganoi“: hinir ósnertanlegu. Og það er bara víst niðrandi í sjálfu sér.

Altso. Maður nokkur skrifar bók um þær hörmungar sem rómanífólk mátti þola í þriðja ríkinu og eyðir öllu púðrinu í að gera sem minnst úr þjáningum þess og sem mest úr þjáningum gyðinga (og stendur í stanslausum samanburði) auk þess sem hann ýtir statt og stöðugt undir fordóma um að rómanífólk sé þjófótt hyski. Lokaorðin í bókinni, sem að nafninu til fjallar um ofsóknir nasista á hendur sígaunum undirstrika þetta sama – að aldrei aldrei nokkurn tíma undir neinum kringumstæðum megi bera helför gyðinga saman við nokkurn skapaðan hlut.

Að loknum lestri fór ég og sló upp höfundinum og komst að því að honum er, einsog mér sýndist, alveg skítsama um þjáningar rómana. Hverfiás ævistarfs hans er ekki rómanífólkið (einsog til dæmis hjá Ian Hancock) heldur einhvers konar þráhyggja fyrir því að ekkert megi bera saman við helförina í bland við heldur harðskeytta og óvinalega íhaldsstefnu almennt og árásir á friðarsinna – hverra friður mun iðulega í gæsalöppum, einsog það vaki í raun eitthvað annað fyrir friðarsinnum en friður (og þá líklega ófriður). Meðal annarra fræðiverka Guenters Lewy er bók um það hvers vegna ekki megi kalla þjóðarmorð Tyrkja á Armenum „þjóðarmorð“ (hvað þá „helför“) og ritgerðir um það hvers vegna ekki megi kalla þjóðarmorð Ameríkana á Indíánum „þjóðarmorð“ (hvað þá „helför“). Auk þess hefur hann skrifað bækur um að Víetnam stríðið hafi hvorki verið siðlaust né ólöglegt, þar sem hann ku eyða miklu púðri í að hamra á „stríðsglæpaiðnaðinum“ – það er að segja öllum þessum fasistum sem eru alltaf að kæra siðprúða leiðtoga vesturlanda fyrir stríðsglæpi.

Mér líður illa eftir að hafa lesið þessa bók. Einsog ég hafi verið í návígi við eitthvað verulega vont. Mig langar hreinlega að gubba. Hún fær engar stjörnur.

Stæltir strákar

16/09/2010 09:41

13. september, 2010

Gråt Allians Av Vårt Hat

13/09/2010 20:51

Smellið á þríhyrninginn í neðra horninu hægra megin og svo örina við rauða ‘CC’ takkann til þess að fá enska texta. Það er vel þess virði (ef þið skiljið ekki sænsku, altso).

12. september, 2010

Opið bréf til menntamálaráðherra: Ný bókmenntasaga

12/09/2010 15:09
Í ljósi þess að nýrri bókmenntasögu Dagnýjar Kristjánsdóttur lýkur einmitt þar sem mér finnst að henni eigi að ljúka (á Nýhil) krefst ég þess að blátt bann verði lagt við frekari bókmenntasöguskrifum á Íslandi næstu áratugina (og helst aldirnar ef því verður með nokkru móti viðkomið).
Innvirðulegast, með fyrirfram þökkum,

Fallegasta risíbúð á norðurhveli jarðar

12/09/2010 11:29
Nú auglýsi ég til leigu íbúðina mína: Fallegasta risíbúð á gervöllu norðurhveli jarðar, í vel staðsettum trékastala á Eyri á Ísafirði í Skutulsfirði í Ísafjarðardjúpi á Vestfjörðum – Fjarðarstræti 38, eða Aldan. Útsýni annars vegar yfir bæinn, og þar með Erni, Eyrarfjall, Engidal, Tungudal, Kubba, Pollinn o.s.frv. Þetta er úr stofunni, en húsið er nota bene með þeim hæstu á Ísafirði svo útsýnið er fyllilega hindranalaust. Úr eldhúsinu er lítill gluggi þar sem sjá má sjóinn meðan maður borðar morgunmatinn, auk þess sem Arnarnes og Ernir blasa við. Þetta er góður staður til að fylgjast með bátakomum. Þakgluggar eru á svefnherbergi og baðherbergi, stórir og opnanlegir svo það er hægt að stinga höfðinu, eða efribúknum, alveg út. Við blasir Ísafjarðardjúp og Snæfjallaströndin – hægt er að vakna við öldugjálfur í björtu herberginu, lævís angan af salti og þara læðir sér innum gluggann og fyllir mann framkvæmdagleði, og lágvær niður leikandi barna í fjörunni fyllir hjartað af ást. Íbúðin er það sem kallast þriggja herbergja og leigist með húsgögnum og húsbúnaði.

Íbúðin er 70 fermetrar að gólffleti, en telst 50 fermetrar skv. lögum, vegna súðar, geymslu og þess háttar. Björt og falleg og leigist fyrir 70 þúsund krónur án hita og rafmagns.

Frekari upplýsingar: kolbrunarskald@norddahl.org

11. september, 2010

Elleftu septemberarnir

11/09/2010 12:22

Fátt fólk á jafn skemmtilega æskuvini og ég.

SMELLIÐ HÉR Í TILEFNI DAGSINS:

We Are The Nine-Elevens – Með ísfirsku hljómsveitinni The Nine-Elevens.

Athugasemdir

11/09/2010 10:12
Það sem er fyndnast við að skrifa á Smuguna eru athugasemdirnar.

Hvað er þetta fólk að tala um? Hvernig ætli sé að vera Egill Helgason og fá alveg 200 svona stykki á dag? Þetta er einsog eitthvað form af tourettes. Ég skil að minnsta kosti ekki hvað þessar athugasemdir hafa með pistilinn minn að gera.

10. september, 2010

Finnskur polki

10/09/2010 21:12
Eitthvað. Að. Missa. Dampinn. Hef. Ekki. Einu. Sinni. Bloggað. Á. Finnsku. Síðan. Áður. En. Ég. Fór. Til. Kuopio. Ætlaðreynaðgerabetur. Gagnvart. Sjálfumér. Ímillitíðinnifáumviðdálítinnfinnskanpolka:

6. september, 2010

White Noise eftir Don DeLillo

Samtíminn (árið 1985) er skelfilegur. Of mikill dauði, takk fyrir og góða nótt.

06/09/2010 15:32
Jack Gladney er bandarískur fjölskyldufaðir og prófessor í hitlerstúdíum við póstmódernískan háskóla (þar sem sumir kennararnir lesa víst aldrei annað en umbúðir af morgunkorni). Jack Gladney er marggiftur og á sæg af börnum, sem eru bæði undarlega nojuð og furðulega gáfuð. Jack Gladney er afskaplega hræddur við dauðann. Þegar einhvers konar efnaleki (“airborne toxic event”) á sér stað í nágrenni við heimili hans magnast ótti Gladneys, og þegar honum er síðan sagt að hann muni “svo að segja” deyja af þessum sökum (“in so many words”), tryllist hann. En aðallega samt bara inn í sér. Jack Gladney er mjög inn í sig (megnið af bókinni). Jack Gladney er giftur konu sem er líka hrædd við dauðann. En hann á vin, Murray, sem er prófessor í Elvisfræðum og er ekki hræddur við dauðann.

Ég held að hinn klassíski lestur þessarar bókar snúist um paranoju – um óttann sem óþægilega nærveru sem ekki er hægt að losa sig við, óttann sem nær tökum á manni. En ég held að ég væri frekar til í að túlka Jack Gladney sem næman skynsemismann í heimi sem er fullur af dauða og hryllingi, frekar en óttaslegið flón. Hann hefur allar ástæður í heimi til að óttast. Og á meðan einhverjir gagnrýnendur telja Gladney hafa falið sig í hitlerstúdíum – að hann reyni að draga úr eigin hryllingi með því að umkringja sig stærsta hryllingi sem hann finnur – þá held ég að Gladney sé hugrakkur maður sem hafi ákveðið að takast á við hrylling heimsins (meðal annars með því að horfast í augu við Hitler, en líka annan hrylling heimsins), en sé nú að kikna undan hryllingnum sem smám saman nær tökum á lífi hans sjálfs. Það er auðvitað ægilegt fyrir hann – og eftir því sem hryllingur heimsins hvílir þyngra á honum, þeim mun lengra sekkur hann inn í sjálfan sig, og þeim mun meira snúast vandamál heimsins um hann sjálfan. Kannski er DeLillo að reyna að segja okkur eitthvað um sjálfselskuna – að hún verði ekki flúin svo glatt. Maður snýr sér út í heim en sér ekkert nema naflann á sér við enda dags.

Ég veit það ekki. Ég las útgáfu af bókinni sem var stappfull af ritgerðum og ritdómum og viðtölum um hana – og það verður eiginlega erfiðara að segja eitthvað af viti um hana þegar maður er búinn að troða fullan á sér hausinn á hugmyndum annarra. En ég var svona í og með ósammála öllu sem ég las. Svo er ég líka heiftarlega lasinn – með höfuð fullt af hor og verkjum.

White Noise er annars alveg hryllilega fyndin bók. Fyndin og drungaleg .

Síðan síðast hef ég lesið eitthvað af non-fiction, sem ég tíunda ekki hér, en líka Gengismun eftir Jón Örn Loðmfjörð og Ljóðveldið Ísland – og eitthvað röfl um þær vs. kreppuna verður í næsta tölublaði Spássíunnar. Það var búið að ljúga því að mér að Tími hnyttninnar eftir Berg Ebba væri líka kreppuljóðabók, en svo reyndist nú varla (nema maður sé með langan túlkara) – og ég veit ekki hvort ég segi nokkuð um hana þá barasta. Ég nenni ekki að fella gæðadóm um hana og fann engan vinkil á hana sem mér fannst áhugavert að delera um. Nú ætla ég að fá mér lúr áður en Aram vaknar.

Alltílagi. Bless.

3. september, 2010

Það er bannað að (taka þátt í að) drepa fólk

03/09/2010 19:16
Heyriðinúmig.

Mér finnst merkilegt hversu sumir eiga auðvelt með að horfa framhjá því að þetta blessaða ECA Program fyrirtæki, eða hvað það nú heitir, sem ætlar að kenna stríðstækni á Suðurnesjum – við húrrahróp Árna Sigfússonar – stundar sem sagt þann bissniss að kenna sumum að vera betri í að drepa aðra. Og að það sé kannski ekki nema rétt tæplega skömminni skárra en að drepa þá sjálfur. Í veröldinni er altso hernaðarbransi sem er svo normalíseraður að fólki finnst það bara alltílagi að Keflvíkingar hjálpi Ameríkönum að verða betri í að drepa Írani, svo fremi sem það þýðir að Keflvíkingarnir þurfi ekki að bora í naflann á sér á milli átta og fimm alla virka daga. Mér finnst þetta sem sagt merkilegt, og ekki bara vegna þess að þetta er móralskur brestur sambærilegur við að finnast það ekki koma manni við þegar konum er nauðgað fyrir framan mann – heldur hreinlega bara félagslega, að það skuli fyrirfinnast svona skuggablettur í sjónsviði fólks svo það hreinlega virðist ekki þora að leggja saman einn og einn af ótta við að útkoman gæti reynst tveir. Sá sem gróðursetur pálma í stofupottinum er ekki hissa þegar plantan stingur upp kollinum úr moldinni, þótt þar að baki liggi mun ósennilegra ferli en frá þjálfun hermanna og að dauða saklausra borgara – hefur einhver kannski misst af Wikileaks, já eða skrópuðu allir í mannkynssögu í menntaskóla? Var enginn að hlusta? Ég skal alveg kaupa það að margir hafi átt erfitt með að viðurkenna fyrir sjálfum sér að svona færi í Afganistan og Írak, að sumum skuli hafa þótt ósennilegt að íslenska viðskiptaveldið myndi að lokum hrynja – en er ekki þessi afneitunarstefna að verða dálítið þreytt? Fær þetta fólk aldrei ógeð á sjálfu sér? Heyrir Árni Sigfússon sjálfan sig tala?

Altso – það skiptir engu máli hvað kemur út úr nákvæmri skoðun Ögmundar, eða hvort þessar flugvélar koma hingað með plastbyssum eða alvöru skotfærum. Markmiðið er það sama. Tilgangur fyrirtækisins sá hinn sami. Að hjálpa einum að drepa annan. Og það er bara ekki ásættanlegur tilgangur. Sama hvað.

Ástæðan fyrir því að vesturlönd eru fyrirlitin víðast hvar í þriðja heiminum – frá Arabíuskaganum til Suður Ameríku og suðaustur Asíu – er ekki MTV og kóka kóla (flestir fíla MTV og kóka kóla), og það er ekki Jótlandspósturinn eða „lífshættir okkar“, ekki sekúlarisminn, það eru ekki einu sinni hatursfullir fávitar einsog Geert Wilders eða Pia Kjærsgaard (þannig fávitar eru til í öllum menningarheimum og þeir eru alls staðar eins) – fyrirlitninguna má rekja beint til vilja okkar (allra, líka Íslendinga, sem taka þátt hvenær sem færi gefst) til þess að drepa fólk, yfirleitt á einhverjum yfirvarpsforsendum um pragmatík og öryggi sem kalla undantekningalítið martraðir yfir fjölskyldur, kynslóðir og þjóðir. Það er hægt að röfla gat á hlustirnar á sér um flugvelli í Vatnsmýri, góða og vonda ljóðlist, ábyrgð Ólafs Ragnars og skuldugar fjölskyldur í of stórum óseljanlegum húsum – ekkert af þessu skiptir neinu máli á meðan við tökum vitandi vits þátt í því að drepa aðra. Þetta er einfaldlega endaleysa af mannvonsku og viljugri heimsku og henni verður að linna. Við verðum að hætta að drepa fólk.

Og já, líka þegar við græðum á því peninga.

2. september, 2010

Thinking outside the box

02/09/2010 22:16

outside the box from joseph Pelling on Vimeo.

1. september, 2010

Metsölubókin er ókeypis

01/09/2010 15:02
Ég er auðvitað vonlaus bjartsýnismaður, einsog allir vita sem þekkja mig, en mér finnst eitthvað áhugavert við að metsölubókin það sem af er ári skuli ekki bara hafa fengist í bókabúðum – til sölu fyrir fullt af peningum – heldur hafi hún þar að auki verið ókeypis á netinu alveg frá útgáfu. Þetta er eitthvað sem bókmenntaforlög mættu staldra við.

Eldri færslur

–> ÁGÚST, 2010

–> JÚLÍ, 2010

–> JÚNÍ, 2010

–> MAÍ, 2010

Out of office reply

31/07/2010 21:02
Næstu tvær vikurnar verður lítið hægt að ná í mig. Þeir sem finna engu að síður hjá sér óstjórnlega þörf til þess að ná tali af mér skulu senda mér tölvupóst (kolbrunarskald@norddahl.org). Annars verð ég hérna í einglyrninu einu fata, með penna í annarri og flugnaspaða í hinni, með slökkt á símanum og Facebook á meðan sólin reynir að gera út af við mig, og hamra saman ódauðlegt meistarastykki – eða að minnsta kosti dálítinn hluta af ódauðlegu meistarastykki.

Og síðan sný ég aftur.

30. júlí, 2010

Helsinki

30/07/2010 21:02

Þessi mynd var reyndar tekin í Oulu. En hún neglir einhvern veginn stemninguna samt. Svo er líka svona (næstum) alveg eins hús í Helsinki.

Ég er í Helsinki – í sólinni umkringdur ofsóknarbrjáluðum og sveltandi mávum með hreðjar úr stáli. Drengurinn sefur og frúin er úti á skrallinu. Ég – sem hef aldrei haft gaman af verslunarmannahelginni – sit heima og japla á tortillaflögum. Í kvöldmat var skandinavískt verkamannafæði frá seinnihluta áttunda áratugarins og fyrri hluta þess níunda – svonefnt pytt i panna. Við erum víst heldur fátæk og maður getur ekki leyft sér hvað sem er. En eitt ætla ég samt að leyfa mér og það er að einangra mig í tvær vikur með bækur og tölvu og vinna í skáldsögunni minni – Illsku – sem ég klára vonandi á næsta ári einhvern tíma nógu snemma til að hún geti komið út fyrir jólin 2011. Annars er hallærislegt að gera plön svona langt fram í tímann. Ég gæti allt eins verið dauður þá. Ég man ekki neitt fyrir 2009 og á erfitt með að ímynda mér neitt fram yfir sirka 11. september (en það kemur tvíburaturnunum ekkert við – á morgun verður það 12. september – þetta er allt helber tilviljun).

Síðan síðast hef ég lesið eina bók. Ritgerðarsafn eftir derek beaulieu. Það kemur einmitt ekki út fyrren 2011 en ég er svoddan forréttindapési að ég fæ að lesa svona á undan öðrum. Ég ætla ekkert að lýsa því, enda væri það dónaskapur gagnvart höfundinum sem veitti mér þessi forréttindi, en ég get alveg sagt ykkur að það er asskoti gott.

Annars er ég bara að lesa Pan Tadeusz eftir Mickiewicz. Þegar ég kem aftur úr einangruninni mun ég hafa lesið einhver reiðinnar býsn, geri ég ráð fyrir – fari allt einsog það á að fara. En ég fer nú varla að þylja það ofan í neinn. Ég hef víst nefnilega nóg að gera þegar ég kem aftur.

En ég fer ekkert í útlegðina fyrren annað kvöld.

27. júlí, 2010

Summertime eftir J.M. Coetzee

27/07/2010 02:52

Æðisleg bók!

J.M. Coetzee er stundum eftirlætis rithöfundurinn minn. Ekki það ég trúi á gott og vont (ég er svo póstmódernískur) en mér þykir óskaplega vænt um hann. Ég hef ekki lesið nein ósköp af bókum hans en samt aðeins. Kannski er ég bara svona hrifnæmur. Finnst bara allar bækur sem ég les góðar þessa dagana. En kannski er ég líka að verða betri í að velja ofan í mig lesefni.

Nú var ég að ljúka við Summertime, þriðju í röð skáldsjálfsævisagna hans. Ég hef hvoruga hina lesið. Einsog margar bækur hans er byggingin og hugmyndin dálítið skrítin, dálítið snúin.

Summertime fjallar um árin áður en hann varð frægur, fram undir lok áttunda áratugarins – og er skrifuð einsog ævisaga en ekki sjálfsævisaga. Það kemur raunar fram að í fyrri tveimur bókunum hafi hann skrifað um sjálfan sig í þriðju persónu, en í þessari gengur hann skrefinu lengra: hann segir sjálfan sig dáinn og býr til blaðamann sem ferðast um heiminn og tekur viðtöl við fólk sem þekkti Coetzee persónulega. Þessar manneskjur, fimm talsins, velur blaðamaðurinn eftir að hafa lesið dagbækur hans og metið sem svo að þær hafi skipt hann mestu máli. Fjórar konur og einn karlmaður. Tvær kvennanna voru elskhugar hans, hann var ástfanginn af þriðju og sú fjórða er frænka hans. Karlmaðurinn er vinur.

Ekkert af þessu fólki ber honum vel söguna – þótt sumum sé hlýtt til hans, a.m.k. vininum og frænkunni – heldur er honum lýst sem frekar getulausum og sorglegum og kynlausum manni – ítrekað, aftur og aftur. Þá er líkamlegu atgervi hans sömuleiðis gert skil með álíka orðavali.

Annar áberandi þráður er afstaða Coetzees til Suður Afríku, heimalands síns og sögusviðs bókarinnar – og landsins sem hann yfirgaf (Coetzee er menntaður í Bandaríkjunum en býr í Ástralíu og er ástralskur ríkisborgari). Hann lítur á sig sem gestkomandi í Suður-Afríku og segir einhvers staðar að sé til orð sem er andstæða við að eiga rætur, að tilheyra, þá eigi það við um það hvernig hann upplifir sig í Suður-Afríku (þetta segir hann auðvitað í gegnum viðmælendur blaðamannsins – „Coetzee fannst þetta“ og „Coetzee fannst hitt“ – sem gefur fullyrðingunum allt að því tælandi yfirbragð – maður þráir að trúa þeim).

Tilvist hans í Suður-Afríku hvílir þannig á sögulegu samviskubiti gagnvart svörtum heimamönnum (landið er auðvitað enn á kafi í apartheid á þessum tíma – en ef ég man rétt kemur það orð aldrei fyrir í bókinni, svona einsog “mafía” í Guðföðurnum eftir Puzo, en Kindillinn liggur aftur inni á rúmi og ég er andvaka frammi og vill ekki vekja neinn). Coetzee rembist við að vinna sína eigin erfiðisvinnu, gera við eigið hús, því hann vill brjóta það tabú að hvíti maðurinn striti.

Síðan kom undarlegur kafli – viðtal við fyrrverandi samstarfskonu og elskhuga, sem er síðasta viðtalið – þar sem hún segir Coetzee hafa verið andpólitískan, mótfallinn pólitík og haft lítinn sem engan áhuga á frelsisbaráttu svarta mannsins, til þess hafi hann verið alltof útópískur. Hún segir að hann hefði aldrei getað stutt baráttuna því hún hafi gengið alltof stutt – henni hafi ekki fylgt bann við bílaumferð og ljóðalestur á götum úti. Coetzee var reyndar mjög virkur í baráttunni gegn apartheid, þótt það komi ekki fram í bókinni.

En nú er ég farinn að gera það sem ég þoli ekki, mörgum sinnum í röð, og nota þessa lestrardagbók til þess að rifja upp þræði bókanna – sem var aldrei meiningin.

Ég veit ekki alveg hvað ég á að segja um stíl Coetzees. Hann er ekki í setningunum – setningarnar eru núllstíll. Maður þarf ekki að fletta upp á einu einasta orði – sem er óalgengt hjá rithöfundum sem hafa ensku að öðru máli – Coetzee talaði ensku heima hjá sér en Afrikaans við heiminn (og þá er enskan kannski fyrsta tungumál? ætli hann sé ekki bara tvítyngdur, jafntyngdur) – maður þarf til að mynda að fletta upp öðru hverju orði hjá Joseph Conrad. Enda þurfa „útlenskir“ rithöfundar stöðugt að sanna að þeir „kunni“ tungumálið – þeir tali ekki bara glóbísku einsog við hin – á meðan heimamenn geta slakað á og skrifað hreina og tæra hemingwaysku, einsog óspjölluð börn.

En stílinn má finna í grófari dráttum í framsetningu – fyrir utan viðtölin fimm eru dagbókarfærslur, í upphafi og enda bókarinnar. Brotakennd sjónarhornin úr dagbókarfærslum og viðtölum veita afskaplega litla heildarmynd – maður áttar sig ekki almennilega á tímaröð atburða eða neinu þvíumlíku. Auk þess lýsa þessir einstaklingar, sem þekktu Coetzee sumir afar lítið, mjög fáum atburðum þótt megi ímynda sér – treysti maður blaðamanninum, sem hefur lesið allar dagbækur Coetzees frá þessu tímabili (en treystir þeim raunar tæplega sjálfur og vill ekki nota þær nema að litlu leyti) – að þetta séu mikilvægustu atburðirnir. En þeir eru ekki nema periferalt um það sem jafnan er uppistaðan í ævifrásögnum – fyrst og síðast er þetta fólk að lýsa skoðun sinni á Coetzee og það jafnan heldur neikvæðri. Sem býður auðvitað upp á ægilegan metalestur. Er Coetzee að beita mann öfugri sálfræði? Fá okkur til að elska sig með því að níða sig niður? Maður fær reyndar ekki á tilfinninguna að þetta sé sjálfsvorkunn, ákall á hjálp eða neitt trix. Sem er áreiðanlega hægara sagt en gert. Þetta verður aldrei paþetikk. Ekki beinlínis. A.m.k. ekki þannig að maður álasi honum fyrir það.

Líkt og í Diary of a Bad Year er einhver óvenjulegur taktur í bókinni sem varla er samt hægt að kalla annað en stíl. En kannski væri nær að kalla hann byggingarstíl (vs. setningastíll sem stendur í núllinu).

En jæja. Reyna að sofa meira. Ég biðst velvirðingar á röflinu. Þetta er víst heldur stefnulaust og út í loftið eitthvað hjá mér. Góða nótt.

26. júlí, 2010

Time’s Arrow eftir Martin Amis

26/07/2010 02:32Ég ætti auðvitað að vera miklu duglegri að sinna þessu bloggi – að raða upp þessum mistilgangslausu upplýsingum, hlaða niður bendingum hingað og þangað í veröldina á meðan hún enn snýst. En einhvern veginn gefst ekki alltaf tími. Nú er ég andvaka, það er ágætis tími sem gott er að nýtist í eitthvað annað en kvabb og kvein og gang um gólf.

Ég er í Helsinki. Og við fjölskyldan. Næsta sunnudag fer ég ekki í sumarbústað, einsog til stóð, heldur bara út í frekar ómerkilegt úthverfi Helsinkiborgar og dvelst þar í ómerkilegri íbúð í tvær vikur og skrifa. Ég er að reyna að skipuleggja 17 klukkustunda vinnudaga en það er kannski til of mikils ætlast af sjálfum mér. En þetta er andskotanum lengri helvítis bókartuðra (skv. skema) og einhvern tíma verð ég að skrifa hana.

—

Helförin er mun viðkunnanlegri afturábak.

Lestrardagbókin: Best væri að ég gæti skrifað eitthvað niður um leið og ég lýk við bækur. Nú er ég með Summertime eftir Coetzee í heilanum en er að reyna að rifja upp eitthvað um Time’s Arrow eftir Martin Amis. Hún var andskoti góð, þótt hún væri (einsog margar góðar, breskar skáldsögur) ansi klínísk. Amis er ekki alveg jafn fyrirsjáanlegur í stílbrögðum og McEwan eða margir aðrir þarna – og einhvern veginn meiri læti í honum, meira líf. Mér á samt auðvitað að vera meinilla við hann, af því hann er svo mikill íslamófób, en mér tekst það ekki. Kunni meira að segja við 11. septembersbókina hans, The Second Plane.

Nema hvað. Time’s Arrow er inspíreruð af setningu úr Slaughterhouse 5 eftir Vonnegut þar sem seinni heimstyrjöldin gerist afturábak og í stað þess að allir drepist lifna þeir við – sprengjurnar fljúga upp í flugvélarnar og borgirnar rísa úr rústunum. Og þannig er einmitt bókin. Hún fjallar um nasistalækni í Auschwitz og er sögð innan úr honum – Amis sagði sjálfur í podkasti sem ég hlustaði á að sögumaður væri sál læknisins, hefði hann ekki fyrirgert sálu sinni. Sögumaður er þannig fastur inni í lækninum og veit ekki að tíminn gengur afturábak, hefur aldrei upplifað annað en þetta, og er þannig mjög stoltur af starfi þeirra læknisins í Auschwitz – og eftir stríðið (altso fyrir stríðið) horfir hann m.a. gleðilega í kringum sig á alla gyðingana og finnst hann eiga dálítinn hlut í þeim, enda hafi hann blásið lífi í marga þeirra – einsog gólem. Sögumaðurinn eldist líka á meðan læknirinn yngist. Í upphafi, þar sem hann kemur öfugur í gegnum dauðans dyr, er hann ekkert nema slappstikk og læti, en þegar hann gengur í barndóm verður hann yfirvegaðri og yfirvegaðri.

Time’s Arrow. Fjarskalega vel unnin bók. Alger rússibanareið frá upphafi til enda. Gríðarlega vel stíluð. Sumarlesningin í ár. Frábær bók í fríið. Dreymin og yndisleg stemning. Grípandi frá fyrstu síðu. Slökktu á símanum, þú vilt ekki láta trufla þig meðan þú lest þessa bók! Heillandi bók sem hrífur jafnvel mesta efasemdarfólk. Hér er mjög skemmtileg bók á ferð fyrir breiðan aldurshóp … mikið er af skemmtilegum smáatriðum sem fengu mig til að skella upp úr. FIMMTÁN MILLJÓN STJÖRNUR (en alls ekki gallalaus).

Ég myndi áreiðanlega vitna eitthvað í hana ef ég væri með Kindilinn við höndina. En hann liggur bara inni á rúmi og þar liggja allir og steinsofa og ég ætla ekkert að trufla þau bara svo ég geti röflað meira. Auk þess er kannski kominn tími á að reyna aftur að sofna.

Ég reyni svo að segja eitthvað um Summertime áður en ég gleymi öllu sem stóð í henni (ég er með ömurlegt minni).

17. júlí, 2010

The Road eftir Cormac McCarthy

17/07/2010 21:23

Fékk Pulitzer verðlaun og er nú a major motion picture. Getur það eitthvað klikkað?

Ein höfuðástæðan fyrir þessu blessaða bloggi hérna (héðan af) er að skrifa eins konar lestrardagbók. Og þegar maður setur sig í stellingar til þess að skrifa um bækur þá er maður fljótt dottinn í einhverja leiðinlega neytendaþjónustu – maður fer að útskýra fyrir þeim sem hafa ekki lesið bækurnar um hvað þær fjalla. Og þess vegna er internetið fullt af endursögnum á bíómyndum og bókum. Í þetta gæti ég eytt ógurlega miklum tíma. En ég nenni því ekki. Og það er enginn að borga mér fyrir að haga mér hérna, fyrir að skrifa um bókmenntir á einn eða annan hátt og enginn tapar nokkru á að ég vísi lesendum bara annað. Til dæmis á Google.

Ég ætla að segja eitthvað um The Road eftir Cormac McCarthy – þessa umtöluðu (og prísuðu) bók sem allir vita hvort eð er alla skapaða hluti um. Ég spurði vini mína á Facebook, rúmlega þúsund talsins, hvort ég ætti að hafa fyrir því að lesa hana (og sjá myndina) eða sleppa því og lesa eitthvað annað. Skoðanir voru ærið misjafnar, einsog gengur og gerist. Síðan þá og eftir samræður við aðra hef ég eiginlega komist að því að ég ætti heldur að lesa Blood Meridian (og læt verða af því mjög fljótlega) – að hún hæfi mínum smekk betur (mér finnst allt svo afstætt í þessum málum frá því að ég las Let’s Talk About Love eftir Carl Wilson).

Nema hvað. Eftir allt svaraflóðið ákvað ég að lesa bara bókina. Þetta er enginn doðrantur og tiltölulega fljótlesin. En ég hafði í raun ekki verið að leita mér að bók að lesa heldur bíómynd að horfa á (ég var í hróarskelduþunnildi) – og fyrst ég ætlaði að lesa bókina vildi ég ekki sjá myndina (undarlegir fordómar, en samt, ha?) Og því ákvað ég að horfa á mynd í svipuðum dúr – póst apókalyptíska biblíuleikinn The Book of Eli. Sem ég gubbaði næstum því af leiðindum yfir – og horfði þó bara á hana með öðru auganu (ég stakk hið fyrra úr eftir svona tíu mínútur, til að deyfa sársaukann).

Ég var því dálítið skeptískur þegar ég byrjaði á The Road. Þeir sem höfðu mælt með henni nefndu stílinn sérstaklega – raunar nefndu nokkrir þeirra stílinn sem hindrun sem þyrfti að komast yfir áður en maður gæti farið að njóta bókarinnar af alvöru. Ég átti því von á meiri … tja, varla tilþrifum því viðmælendur mínir voru statt og stöðugt að hamra á að textinn væri svo knappur, svo einfaldur að hann væri næstum því óyfirstíganlegur.

Bókin er heldur tíðindalítil af póst-apokalyptískri bók að vera. Feðgar reyna að verða sér úti um mat í ægilegu framtíðarsamfélagi sem einkennist af eins konar grimmilegu hjarðlífi og mannvonsku og svo þramma þeir áfram – sá litli spyr þann stóra hvort vonda fólkið ætli að drepa þá, sá stóri segir já og sá litli segir nú ókei þá. Maður hugsar um Mad Max og maður hugsar um Blýnótt – en það er ekkert kynferði í The Road. Hún er gersneydd öllu kynferði – fyrir utan eina tilvísun í samkynhneigða ástarþræla, sem fer lítið fyrir, og nokkrar óléttar konur (fyrir hverjum virðist fyrst og fremst eiga að liggja að vera étnar, með húði, fóstrum og hári).

Maður reynir auðvitað að hugsa ekki um The Book of Eli, en það er fjári erfitt.

Og textinn, stíllinn, er vissulega knappur. En hann er það bara stundum. Ég þurfti að fletta upp á óvenju mörgum orðum (sem er þó afar lítið mál í Kindlinum mínum). Og ég var smá stund að átta mig á því að trixið við undarlega stemninguna í stílnum var að svissa einfaldlega á milli stuttra setninga sem virtust geta átt uppruna sinn í höfuðkúpu einhvers skræðunjóla sem fengi aldrei vinnu hjá Jónasi Kristjánssyni (fyrir að geta ekki talað einsog fólk) – á borð við þessa:

Ten thousand dreams ensepulchred within their crozzled hearts.

Og frá þessum biblíófílíska orðabókarfetisisma braust hún út í setningum sem voru einsog semí-einhverfur Hemingway á valíum í formalíni:

There was rain in the wind.

The Road er líka fjarska háfleyg, þrátt fyrir íslendingasagnastílinn – mikið af háklassískum og auðtúlkanlegum táknum. Einsog er lenska. Og verður allt að því banalt.

Neytendaþjónustan er þessi: Mér fannst hún alltílagi. Alveg fín. Yfir meðallagi. Það var gaman að lesa hana. Þetta er engin Sagan af Pí – ekkert Paulo Coelho semí-trúarlegt sjálfshjálpargubb. En þetta er heldur enginn Moby Dick eða Saramago. Einsog það sé í sjálfu sér skalinn. Frá Coelho að Saramago.

Og þetta er bara það sem mér fannst. Svona skemmti ég mér. Fullt af fólki hefur skemmt sér bæði verr og betur.

Nú er ég að lesa Time’s Arrow eftir Martin Amis. Hún er miklu betri. Fyrir mig. Og suma aðra.

Og svo þarf ég auðvitað að sjá bíómyndina The Road. Aðalleikarinn í henni er líka alltaf eitthvað að þvælast vestur á fjörðum með Mick Jagger og John Kennedy yngra. Sem er auðvitað frábært fyrir alla hlutaðeigandi. Ekki síst unga drenginn.

15. júlí, 2010

Ragnhildur skrifar borgarstjóranum

15/07/2010 13:49

Ragnhildur Jóhanns skrifar borgarstjóranum úr sveitinni.

14. júlí, 2010

Múmmablogg

14/07/2010 21:43
Ég er einsog allir vita mjög eftirtektarsamur náungi. Kem auga á ýmislegt og svona. Nú síðast hef ég tekið eftir því að flestir þeir sem hæst létu um tjáningarfrelsið þegar (sumum) múslimum sárnaði niðrandi teikningar af Múhameð spámanni fagna því nú að búrkur skuli bannaðar í Frakklandi. Svo langt nær tjáningarfrelsishugsjónin. Það kom hvergi í alvöru til greina að múhameðsteikningarnar yrðu bannaðar en samt hlupu menn upp til handa og fóta og létu einsog vestrænt lýðræði og framtíð frjálsræðis og tjáningarfrelsis væri í húfi. Nú hefur ákveðin tegund klæðnaðar verið bönnuð í Frakklandi af þeim sökum að (sumum) frökkum þykir hann óviðurkvæmilegur og andstyggilegur og jafnvel sveittustu labbakútum feðraveldisins (og eiginlega bara þeim) finnst hann í litlu samræmi við feminísk gildi (sem eru aldrei annars rædd á jákvæðum nótum í þessum félagsskap).

Og þá fagna menn einsog frelsisliðar hafi neglt hann stöngina inn. Sem mér þykir í hæsta máta ógeðfellt.

Í mínum huga er bara ein möguleg útskýring á því að einn og sami maðurinn geti samtímis fengið flogaveikiskast yfir að einhver fái flogaveikiskast yfir múhameðsteikningunum og verið hlynntur búrkubanni: hann er hræddur við að vondu, ljótu múslimarnir komi og hefni sín fyrir allan óskundann sem „við“ ¹ höfum valdið honum. Hann er altso það sem heitir á útlenskum tungum íslamófób og er vinsælasta tegund fyrirlitningar í garð fátæklinga í Evrópu. Það geta síðan verið ótal ástæður fyrir því að hann er hræddur við múslima, en það er önnur Ella sem bíður betri tíma.

^{1 Hann er auðvitað líka hræddur um að fyrst honum hefur tekist að setja alla (trúaða) múslima undir sama hatt, þá takist þeim að setja hann undir sama hatt og alla hina vestrænu, hvítu kallanna með stóru, ljótu byssurnar, sprengjurnar, verksmiðjurnar og arðránið. En hann er auðvitað ekki svoleiðis. Hann er femínisti.}

13. júlí, 2010

Mér skilst það sé raunar stranglega bannað að standa í baðinu

13/07/2010 20:53

Fuck books

13/07/2010 17:53

Fuck books!

How vulgar that short sentence looks, how brutal in its Germanic bluntness when juxtaposed with the ornate, mythopoetic musings that prompted it. And yet, in their violence and brevity, those two short words capture the commingled frustration and exasperated wonderment that attends to reading passages such as the one above, which are, unfortunately, all too common among what gets lauded as the finest of this country’s literature.
.
Note the way the five single-syllable words of the aggressively aphoristic first paragraph slide ineluctably into the pile-up of modifiers in the second paragraph. Time as “blind guide” gives way to a character who is not identified except by the indirect poetic qualifier “bog-boy,” who “surfaces” into streets that are “miry,” a city that is “drowned.” The river’s gloom is “silty,” the gardens “luxurious,” the silence “subaqueous,” next to which the “long tail of terror” brushing the inside of one’s skull seems positively restrained.
.
Subaqueous silence? Really?
.
Fuck books!

Steven W. Beattie í Notes and Queries.

Carl Wilson hjá Stephen Colbert

13/07/2010 16:01

12. júlí, 2010

Let’s Talk About Love: A Journey To the End of Taste eftir Carl Wilson

12/07/2010 19:39

Fyrsta bókin seem ég las á Kindlinum mínum var Let’s Talk About Love: A Journey To the End of Taste eftir Carl Wilson. Wilson þessi er kanadískur tónlistarrýnir úr alternatífa bransanum – metnaðarfullur, snobbaður, menntaður, heimspekilegur og bla dí bla sem var beðinn um að skrifa um plötu að eigin vali í 33 1/3 seríuna (þar sem frægir tónlistarrýnar skrifa um frægar plötur). Carl Wilson valdi að skrifa um þá plötu sem hann hataði mest af öllum í heiminum, Let’s Talk About Love með Celine Dion (það er þessi með Titanic-laginu). Nema hvað í stað þess að röfla áfram í 200 síður af bræði og heift (einsog bræði og heift er nú annars vinsæl í tónlistarkrítík) þá ákvað hann að rannsaka – af fullkominni auðmýkt, einlægni og heiðarleik – hvers vegna honum líkaði ekki platan og reyna jafnvel að breyta andúð sinni í ást. Niðurstaðan er líka alveg mögnuð bók – og fallegt ferðalag. Ég hef því miður engan tíma til þess að segja frá henni af neinu viti og býð ykkur þess í stað þessi fínu sítöt:

For a century or more, sentimentality has been the cardinal aesthetic sin. To say a work of art is sentimental is perforce to damn it. To be sentimental is to be kitsch, phony, exaggerated, manipulative, self-indulgent, hypocritical, cheap and cliched. It is the art of religious dupes, conservative apologists and corporate stooges. As kitsch, it is likened to fascist or Stalinist propaganda by Milan Kundera, Clement Greenberg, Harold Rosenberg, Dwight Macdonald and of course Theodor Adorno. […]

.

[S]ongwriter Stephin Merritt argued that “catharsis in art is always embarrassing.” It’s a common belief, though seldom so drolly expressed. He was partly drawing on Bertolt Brecht, who held that the purgative release of catharsis can defuse social criticism. But like many of us, Merritt transposed that political caveat to a personal one, a matter of style. His enjoyment, he claimed only half-joshingly, depends on having the embarrassment built into the art, as irony, which allows him to register emotion without the shameful loss of self-control involved in feeling it. Here we reach a crossroads where sophistication is just another word for paralyzing repression. It’s as if we’ve mangled one nostrum of craft, which warns against artists “expressing themselves” by just blurting emotions out confessionally, into another (an)aesthetic principle that art should not be expressive or cathartic for the audience. […]

.

Kundera similarly rails against sentimentality for subjecting the sovereign individual to the humiliation of feeling human: “Kitsch causes two tears to flow in quick succession. The first tear says: How nice to see children running on the grass! The second tear says: How nice to be moved, together with all mankind, by children running on the grass! It is the second tear that makes kitsch kitsch.” What he dismisses as self-congratulation here, as Solomon notes, is the way sentimental catharsis (like the tragic kind) might prompt contemplation of universal experience, arguably the starting place of philosophy. And Kundera’s own self-congratulation practically reeks from the page. […]

.

Though I now enjoy some of her music, it’s never in the same way I like “my” music, which tells me that I have a way of liking: it forces me to admit I have a taste. Yes, it was vain not to want the neighbors to hear me playing Lets Talk About Love. But the worst part was feeling ashamed to feel ashamed. Try it yourself: Pick some music you find particularly unattractive and crank it up every day for a couple of weeks. Or go out for the evening wearing clothes you find ugly, and not in a funny way. Before having a dinner date over, hang a painting from a Christian-art sale over your bed. (Really, do: reading about it is no substitute.) Shame has a way of throwing you back upon your own existence, on the unbearable truth that you are identical with you, that you are your limits. Which immediately makes the self feel incomplete, unjustified, a chasm of lack. It’s the reverse of the sense of self-extension that having likes and dislikes usually provides. It is humbling.[…]

.

What would criticism be like if it were not foremost trying to persuade people to find the same things great? If it weren’t about making cases for or against things? It wouldn’t need to adopt the kind of “objective” (or self-consciously hip) tone that conceals the identity and social location of the author, the better to win you over. It might be more frank about the two-sidedness of aesthetic encounter, and offer something more like a tour of an aesthetic experience, a travelogue, a memoir.

Og farið svo og kaupið bókina. Ég gef sem fyrr engar stjörnur, en ef ég ætti einhverjar fengi hún allar hússins stjörnur.

Viðbót: Svo virðist sem Carl Wilson hafi (líklega, skv. bestu heimildum) ekki valið plötuna sjálfur, heldur hafi verið stungið upp á henni við hann.

Heimildamynd um ljóð og stam

12/07/2010 17:39

Gagnvirk, geðveik heimildamynd um kanadíska ljóðskáldið Jordan Scott: Flub and utter.

Ég skrifaði um ljóðabókina hans, Blert, í ljótleikatölublað Tregawattana í fyrra eða hittifyrra. Sjá hér.

Halló? Ég ætlaði bara að láta ykkur vita að formleg dagskrá er búin

12/07/2010 12:31

Skríllinn gegn ákæruvaldinu from Haukur Már Helgason on Vimeo.

Ef maður handpikkaði eftirlætislistamennina mína á Íslandi og træði þeim í eitt tíu tæplega mínútna vídeó þá liti það einhvern veginn svona út (rólegur á nojunni – auðvitað hefði þetta samt verið betra ef þú hefðir verið þarna líka).

8. júlí, 2010

Sentimentality vs. irony

08/07/2010 20:31

[S]ongwriter Stephin Merritt argued that “catharsis in art is always embarrassing.” It’s a common belief, though seldom so drolly expressed. He was partly drawing on Bertolt Brecht, who held that the purgative release of catharsis can defuse social criticism. But like many of us, Merritt transposed that political caveat to a personal one, a matter of style. His enjoyment, he claimed only half-joshingly, depends on having the embarrassment built into the art, as irony, which allows him to register emotion without the shameful loss of self-control involved in feeling it. Here we reach a crossroads where sophistication is just another word for paralyzing repression. It’s as if we’ve mangled one nostrum of craft, which warns against artists “expressing themselves” by just blurting emotions out confessionally, into another (an)aesthetic principle that art should not be expressive or cathartic for the audience.

Carl Wilson – Let’s Talk About Love – a journey to the end of taste

Heitt (og Kindle)

08/07/2010 16:55

Það er sjúklega heitt í Oulu. Í Austurbotni, á jaðri Lapplands. Sjúklega heitt. Og ég þori ekki að vera í stuttermabol því að þá munu moskítóflugurnar tortíma mér. Ef ég á að segja einsog ég er þá myndi ég helst vilja vera í Kraft-galla. Og Henson dúnúlpu. Fullri af ísmolum.

Ég hef annars verið að velta því fyrir mér hvað tefur íslenska útgefendur í að gefa út bækur sínar á Kindle. Ég á eftir að kanna það almennilega en mér sýnist það heldur lítið mál. Væntanlega eru a.m.k. allar bækur sem hafa verið prentaðar síðustu tíu árin til í .pdf – og það á ekki að vera neitt mál að breyta .pdf í Kindle-skjöl. Einhvern veginn fær maður það á tilfinninguna að eitthvað tefji – hvort sem það eru lagalegir skilmálar (sem ég þekki ekki) eða bara óstjórnleg löngun til þess að sitja alltaf og ævinlega aftast á hrossinu.

7. júlí, 2010

Amazon

07/07/2010 16:45

Það er alveg sama hvað maður hefur verslað hjá Amazon. Aðrir viðskiptavinir sem keyptu það, keyptu líka þríburana Stieg Larsson, Harry Potter og Dan Brown. Það er til andskoti mikið af bókum fyrir Kindle, annars, og mikið af obskúr fræðiritum og dóti. En það er ýmislegt sem vantar, án þess að maður átti sig á því hvers vegna. Til dæmis nærri allar bækur Saramago og Coetzee (eitthvað meira er reyndar til í Ameríku en maður má ekki kaupa það í Evrópu) og það er ekkert til eftir Roberto Bolaño.

Óvinurinn og blaðamennska

07/07/2010 02:55

Óvinurinn eftir Emmanuel Carrère, í þýðingu Sigurðar Pálssonar, er afskaplega lítill skáldskapur og mikil journalistik (en blaðamennska er náttúrulega vonlaust nafn á iðju sem nær jafn langt út fyrir dagblaðaheiminn). Hún fjallar um hin ótrúlega loddara og morðingja Jean-Claude Romand sem laug ekki bara upp á sjálfan sig háskólagráðum í læknisfræði, heldur vinnu hjá Alþjóða heilbrigðisstofnuninni og vinskap við frægt fólk. Þá rændi hann fé af nærri því öllum sem hann þekkti – þóttist ætla að fjárfesta því – og hélt þannig uppi fjölskyldu sinni, sjálfum sér og hjákonu sinni í miklum lúxus.

Ég held að Carrère hafi lagt upp með að skrifa skáldsögu, mér heyrist það á sjálfsævisögulegu köflunum – að þetta eigi að vera inspírerað verk um hin hinstu rök, en ekki blaðamennska (ég held því náttúrulega ekkert til streitu að kalla þetta journalistik – ég gæti allt eins farið að skrifa hér á frönsku). Það stafar, held ég, að mestu leyti af inngróinni fyrirlitningu fólks fyrir blaðamennsku sem kúnst – sem er að hluta til dagblöðunum sjálfum að kenna, sífellt hrakandi journalistik þar á bæ og lægri og lægri standördum á öllum vígstöðvum, frá tímaritum til dagblaða, sjónvarps, útvarps og internets. Blaðamennskan er óttaleg mella og blaðamenn reyna oftar en ekki að finna lægsta mögulega samnefnarann og skrifa þannig eitthvað sem enginn hefur neitt sérstaklega á móti en eitthvað sem enginn getur heldur tekið til sín – nema í mesta falli þegar þeir setja tilfinningaklám í staðinn fyrir inntak, en tilfinningaklám snertir alla sem ekki eru siðblindir (og nei tilfinningakuldi er ekki dyggð).

Í öllu falli. Óvinurinn er ágætis bók. Og hún fjallar um hin hinstu rök mennskunnar. En ég hugsa að hún hefði verið ennþá betri ef Carrère hefði bara skrifað hana hreint út sem blaðamennsku. Hún mætti alveg halda gonzo-elementinu, hann blandar sjálfum sér inn í þetta allt saman og speglar Romand í sjálfum sér. En bókin væri líklega merkilegri ef hann væri ekki sjálfur svona mikið að rembast við að vera merkilegur. Eða rembast við að vera eitthvað annað. Hún er ágætis bók en ekkert sem maður nennir að lesa aftur.

Þýðing Sigurðar Pálssonar er auðvitað fyrirtak – að því undanskildu að ég bókstaflega þoli ekki þegar þýðendur þýða sérnöfn. Þannig eru nöfn franskra bíómynda þýdd sem og þekkt tilsvör úr þessum bíómyndum – tilsvör á borð við já svei mér þá (ég man ekki nákvæmlega hvernig það var, en þetta er eitthvað sem er sjálfsagt frægt fyrir frankófónum en hljómar út í hött og segir manni ekki neitt á íslensku – það er ekki einu sinni hægt að gúggla þessu). Það er ekkert að því að skilja eftir hugtak og hugtak á stangli óþýtt, svo lesandinn fái nasaþefinn af upprunalega tungumálinu. Og þessar sérnafnaþýðingar gefa manni einhvern allt annan og íslenskari keim.

6. júlí, 2010

Ég í fréttunum

06/07/2010 21:25

Ég er í fréttunum fyrir að hata FM Belfast og Motörhead. Sem segir sitt um íslenska blaðamennsku. Ég elska bæði FM Belfast og Motörhead og börn FMs Belfasts og Motörheads. Annars finnst mér nú undarlegast í þessu fréttaflóði af meintu lélegu gengi FMs Belfast (sem er einsog áður hefur komið fram byggt á einhverju óstjórnlega undarlegu og afar abstrakt mati á stuðmagninu á tónleikunum – sem var mælt í ofgnóttum) og góðu gengi Sólstafa (sem ég missti því miður af) að enginn skuli hafa áhuga á mér. Það var aldrei minnst á það, svo ég tæki eftir (nema í BB á Ísafirði), að ég væri að koma fram og það hefur enginn sagt frá stórkostlega dómnum frá Kamillu Löfström sem birtist í Daily Standart blaðinu á bókmenntasvæðinu.

[I]nden han gik i gang skrabede han ligesom med fødderne i gulvet. [...] Bevægelsen minder om en galophests inden løbet, om en soldat, der marcherer på stedet eller en maskine der langsomt er ved at komme op i omdrejninger. Og han kommer op i omdrejninger, hans sprogskepsis bliver ren hærgen og et fællessprog som, man som publikum ikke på forhånd ved, hvad der menes med. Scenen bliver sat, showet bygges op, og længe efter har man så lydene Swing Ding Deng Xiaoping med sig i hovedet som en gådeful rite.

Uppfært! – Ég var klipptur út úr fréttinni. Fréttin um að ég hati FM Belfast og Motörhead átti sér aldrei stað. Og ég var ekki á Hróarskeldu heldur var það Mugison en ég var á Donington að hita upp fyrir Iron Maiden. Eða eitthvað.

Sekkjapípur og ljóð á Höfn í Hornafirði

06/07/2010 18:30

Jón Örn er alveg með þetta á hreinu. Og sjáið bara þennan sekkjapípuleikara!

Valby Vokalgruppe

06/07/2010 18:30

Valby Vokalgruppe voru meðal þeirra sem komu fram í artífartískemmunni á Hróarskeldu. Þær voru geðveikar.

Já og meðan ég man: kræf sölumennska

06/07/2010 16:10

Tvær hljómsveitir á Hróarskeldu beittu því ólystuga markaðstrixi að veifa sætu börnunum sínum framan í áhorfendur í þeirri von að kófdrukknir neyzluseggirnir í skaranum myndu kaupa fleiri boli og geisladiska og hætta að stela músíkinni þeirra af internetinu á meðan börnin svelta. Þetta voru FM Belfast og Motörhead. Ég segi nú bara einsog Æri-Tobbi: Sussu sussu sussu sussu.

Kindle og Hróarskelda

06/07/2010 13:25

Ég er kominn aftur til Oulu. Er einn heima með nýja Kindlinum mínum, Wok-pönnunni og Hróarskelduþynnkunni.

Hróarskelda var svona:

Þegar ég leit í kringum mig átti ég von á að finnast ég gamall. Svo var alls ekki. Þegar ég leit upp á svið fannst mér ég yfirleitt bara frekar ungur. Nema þegar Lemmy, sem er 65 ára, var á sviðinu. Þá fannst mér ég vera gamall.

Á Hróarskeldu auðkenna margir sig með fána á hárri flaggstöng. Flestir eru þá með þjóðfána. Þarna voru nokkrir íslenskir og nokkrir færeyskir, skandinavískir og svo einhverjir komnir lengra að. Einsog það sé ekki nógu undarlegt þetta þjóðernisdaður á hippahátíð, þá mátti líka sjá þarna suðurríkjafána (sem er einhver metal-misskilningur að sé töff) og gamla suður afríska fánann. Ég komst að því að þeir sem voru með Tíbet-fánann voru ekki Tíbetar heldur hippar. Þeir sem voru með Kúbufánann voru ekki Kúbanir heldur kommúnistar. Og þeir sem voru með Jamaicafánann voru ekki frá Jamaica – en þeir reyktu rosalega mikið hass.

Agli Helgasyni hefði ofboðið subbuskapurinn. Mikið pissað og skitið út um allt. Sérstaklega á tjaldstæðinu.

Prince var epískur. Motörhead spiluðu rock’n'roll. Valby Vokalgruppe (og Selvhenter, sem er sama fólk með hljóðfæri) rústuðu artífartí tjaldinu (þar sem við ljóðskáldin héldum til). Alice in Chains voru gamlir og með nýjan söngvara sem var bleh. Pavement voru þreyttir og áhugalausir. Them Crooked Vultures voru með Jon Paul Jones á bassa og trommuleikarann úr Nirvana. Það er út af fyrir sig sögulegt en músíkin hreyfði lítið við mér. Kannski er ég bara ekki lengur hrifinn af gruggrokki. FM Belfast gersamlega tortímdu Pavilion sviðið en fengu ömurlegan dóm sem gekk út að sveitin spilaði partí án innihalds. Menn voru mikið í því að velta fyrir sér hvernig partíin heima hjá krítíkernum væru. Hvort allir lesi bara Dostó hver fyrir annan. En ég get altso vottað að allir hoppuðu upp og niður, allir sungu með, brostu, hlógu, dönsuðu, beygðu sig og sveigðu eftir kúnstarinnar reglum – og það meira og ástríðufyllra en á öðrum tónleikum sem ég sá, að Prince undanskildum. Fyrir utan svo allt hitt sem mætti segja gáfulegt um sampling, kópípeist, detournement, póststrúktúralisma og afbyggingu – og FM Belfast áttu sameiginlegt með okkur artífartíhommunum hinum megin á svæðinu.

Hvað fleira? Ég svaf á svölunum hjá vini mínum í bænum – á föstudagskvöldið kom gat á vindsængina mína svo ég þurfti að fara á fætur á klukkutíma fresti til að blása. Þannig var ég einsog farlama gamalmenni af verkjum á FM Belfast tónleikunum, hafandi sofið á steinsteypunni megnið af nóttinni – en ég dansaði samt.

Annað óvenjulegt fyrir svona hippahátíð er öll neyslan. Neyzlan. Altso, mér finnst einhvern veginn ekki alveg ganga upp þessi vanvirðing hippana fyrir hlutunum sjálfum. Nú átta ég mig á því að hlutaveruleikinn er ekki hippunum hugstæðastur, en þeir eru samt jafnan umhverfisverndarsinnar og svona. Kannski á móti allri þessari sóun. Og kannski er þetta auðvitað engin hippahátíð.

—

Meðal þess sem ég fékk í afmælisgjöf var fé upp í Kindil. Ég pantaði hann á föstudag og hann kom í morgun. Kindilsendillinn vakti mig og ég hef verið að leika mér með hann síðustu klukkustundirnar. Meira um það síðar.

29. júní – 5. júlí, 2010

Kronikka

29/06/2010 23:35

Olen Roskilde-festivaalissa. Yrittäkää myöhemmin uudelleen. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Eldri færslur

–> JÚNÍ, 2010

–> MAÍ, 2010

Afmælið mitt – loksins, loksins!

29/06/2010 12:35
Ég er stjórnlaust mikið afmælisbarn. Ég hef ótrúlega gaman af eigin afmæli. Alveg skammarlega gaman. Maður á ekki að vera svona upptekinn af sjálfum sér á gamals aldri.

Það vill til að ég á afmæli 1. júlí og því lendir afmælið mitt alltaf á Hróarskeldutímanum. Þegar ég var unglingur ákvað ég á hverju ári að fara á Hróarskelduhátíðina. En þegar til kastanna kom fór ég aldrei – af ótal mismunandi ástæðum. Ýmist var ég blankur, ég fór eitthvað annað eða gat ekki verið í útlöndum á þessum tíma. En vinir mínir fóru mjög oft á Hróarskeldu. Og þess vegna var ég oft einn á afmælinu mínu.

Þegar ég varð átján ára voru allir vinir mínir á Hróarskeldu. Og bróðir minn var á Pulp-tónleikum í Reykjavík. Og mamma og pabbi einhvers staðar í útlöndum. Systir mín var flutt til Reykjavíkur og ég var alfokkins einn. Vann 14 tíma í rækjunni, kom heim og át heimsenda pizzu í skítagallanum og fór að sofa. Það var leiðinlegasti afmælisdagur sem ég hef upplifað.

En altso. Nú eru vinir mínir allir hættir að fara á Hróarskeldu – nema Kiddi fiðla, sem býr í Hróarskeldu. Og þá fer ég loksins og les þar upp (upplýsingar hér), allra manna hressastur.

En ég held auðvitað upp á afmælið mitt í dag samt.

Var vakinn með söng og morgunverði í rúmið – og svo öðrum enskum morgunverði við morgunverðarborðið (segið síðan að það sé ekki ástæða til þess að gleðjast á afmælinu sínu!) – og er búinn að opna pakkana – fékk m.a. gríðargóða wok-pönnu, bók með ísfirskum saltfiskuppskriftum (og meðfylgjandi djassmúsík) og breiðskífu (vínyl) með sænsku pönkhljómsveitinni Ebba Grön Nú ætlum við út að borða tælenskt og ég valdi vandlega eina góða bíómynd til að horfa á í kvöld (við förum auðvitað ekki út, enda eigum við tíu mánaða barn og þekkjum engan hér sem passar börn) – á endanum ákvað ég að besta myndin sem ég hef ekki séð væri Anvil: The Story of Anvil.

Ég er afar sáttur og hyggst vera það sem eftir lifir dags.

28. júní, 2010

Kronikka

28/06/2010 23:59
Tänään kirjoitin loppusanat tanskalaisessa kirjassa. Kirjoitin sen mukavassa baarissa keskustassa. Siellä olen myös katsonut puoli jalkapallo-ottelua. Huomenna juhlimme minun syntymäpäivää, vaikka se oikeastaan on vasta torstaina. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Jónas og heimskan

28/06/2010 17:07
Heimska er ekkert sem maður fæðist með. Heimska er áunnið (og/eða innprentað) áhugaleysi fyrir því sem maður skilur ekki. Kannski ákveðin tegund af hroka. Eða sýník. Fólk einsog Jónas Kristjánsson áttar sig einhvern tíma á því að þeir sem þykjast vita hvað þeir eru að segja vita ekki alltaf hvað þeir eru að segja og draga af því þá ályktun að allir sem segja eitthvað sem Jónas & félagar skilja ekki í fyrstu atrennu séu að þykjast vita eitthvað, því það sé óhugsandi að einhver geti hugsað eitthvað sem þeim finnst ekki sjálfsagt fyrirfram. Þetta virðist sérlega algengt meðal fjölmiðlamanna (sorrí, fjölmiðlamenn sem ræktið ekki heimsku, ég er ekki að meina ykkur) – og er þá kannski afsprengi þeirrar ömurlegu klisju að „venjulegt fólk“ (lesendur) skilji ekki neitt. Þess vegna tala fjölmiðlar alltaf við heiminn einsog fólkið í honum sé börn. Þess vegna forðast fjölmiðlar að nota „stór orð“ – og skal engan undra að börn sem aldrei heyra „stór orð“ læri þau aldrei. Og þess vegna verður öll almenn hugsun í heiminum sífellt barnalegri. Krafan á ritstjórn er aukinn barnaskapur. Það eru til ótal hálfbjánar með háskólagráður, sem segja hluti sem erfitt er að skilja. En það þýðir ekki að allir með háskólagráðu, sem segja hluti sem erfitt er að skilja, séu hálfbjánar. Því fer raunar fjarri.

Fáein orð um tvær óáþekkar bækur sem þó líkjast hvor annarri

28/06/2010 11:47
Skáldsagan Blýnótt eftir Hans Henny Jahnn er jafnan kynnt til leiks sem einhver óþægilegasta bók sem maður getur lesið. Hún fjallar um Matthieu sem er staddur í undarlegri borg og ráfar um – það er endalaus nótt, matur og drykkur löngu á þrotum og í fyrstu er engan að sjá neins staðar. Síðar kynnist hann Elvíru, sem virðist eins konar mella (sem hleypir honum samt ekki upp á sig) og dreng sem hann kallar Anders og Matthieu er sannfærður um að sé útgáfa af honum sjálfum fyrir ríflega tíu árum.

Í því samhengi finnst mér áhugavert að bókin er gefin út ríflegum áratug eftir að seinni heimsstyrjöldinni lauk, ekki það ég viti hvernig (eða hvort) maður eigi að túlka það. Hvort að heimsstyrjöldin hafi gert út af við borgina – eða hvort að heimsstyrjöldin sjálf sé þetta alltumlykjandi og þunga myrkur. Ég hef reyndar lítið fundið um bókina á netinu og engan lestur sem setur hana í samhengi við heimsstyrjöldina. Ekki að það hafi neina þýðingu í sjálfu sér – flestir textar um hana hafa sjálfsagt ekki ratað á netið og þótt enginn hefði lesið hana í samhengi við stríðið (sem mér finnst félagsfræðilega ólíklegt, þetta er jú þýsk eftirstríðsbók) breytir það engu um réttmæti minna vangaveltna (ég er að reyna að yfirvinna minnimáttarkennd vegna menntleysis).

Fólkið í bókinni er síðan svart – ekki einsog svertingjar, heldur gljáalaust myrkur, einsog svarthol, en það hefur verið farðað yfir það svo Elvíra virðist t.d. fullkomin:

Að þeim orðum sögðum kippti hún kraga kjólsins aftur; þar með opnaðist samanbrotin skoran svo léttilega að svo virtist sem lausri blæju hefði verið kippt til hliðar. Og íturvaxin brjóst Elvíru komu í ljós. Það var eins og góðviljaður sköpunarmáttur hefði mótað þau með ólýsanlegri vandvirkni – vakað yfir þeim á meðan þau uxu smátt og smátt, varað sig á að slá aldrei af þeirri leyndu fyrirætlun að þau skyldu verða fullkomin né gleymt í fljótfærni nokkru því sem gæti ljáð þeim þokka og fíngert sköpulag.

Og svo síðar:

Hann sá Elvíru. Hann hafði átt von á því að hún væri nakin. Og það var hún. En hún líktist þjóninum Asnaskinni, bróður sínum – eða hver svo sem hann var – því hún var svört. Þetta var sverta án gljáa og skugga, sem ekkert lét uppi, ekki einu sinni lögun líkamans. Í nokkrar sekúndur fannst Matthieu hann stara ofan í holu eða vera handan spegilsins, andspænis skugga án orsakar.

Og textinn er vissulega jafn svartur og borgin, þótt ég muni nú eftir óþægilegri bókum (t.d. annarri úr Tekknólamb-seríunni – Sögu augans).

Ég tók ákvörðun um að skrifa hér eitthvað um allar bækur sem ég les, helst um leið og ég er búinn með þær (það þarf ekki að vera merkilegt eða mikið). En stundum gefst ekki tími. Nú hef ég s.s. klárað tvær bækur án þess að koma neinu að – auk Blýnætur er það Minningar um döpru hórurnar mínar eftir Gabriel Garcia Marquez, sem líkt og Blýnótt fjallar um mann sem nær ekki snertingu við heiminn og ráfar um með hugsunum sínum. Þetta er annars konar og glaðlegri tómhyggja. Sögumaðurinn er rúmum sex áratugum eldri en Matthieu, níræður kvennabósi sem ákveður að fagna afmælinu með því að leggjast með hreinni mey. Hann hefur alla ævi sína legið með mellum – fleiri hundruð minnir mig – en það er orðið svolítið síðan síðast og hann hefur aldrei sofið hjá hreinni mey. Líkt og íslenskir vændiskaupendur þá heitir hann ekki neitt.

En einsog í vel flestum vændiskaupasögum þá sefur hann auðvitað ekki hjá hinni fjórtán ára Delgadínu – því þá myndum við smáborgararnir fá flog. Ef við vildum lesa svoleiðis ógeð þá hefðum við keypt okkur Sögu augans, en ekki töfraraunsæisgaldrakarlinn Marquez. Gamalmenni Marquezar liggur bara hjá henni fullur fallegri frygð, afskaplega viðkunnanlegur ellismellur með ótrúlegan sans fyrir ástinni og alls ekkert perralegur. Það er margoft tekið fram í bókinni að hann sé sko ekki getulaus og hann sé með reður á við múlasna (jafnvel svo oft að maður fer að efast um að það sé satt).

Líkt og Matthieu fer hann s.s. til vændiskonu (sem er á jaðri þess að vera vændiskona) án þess að sofa hjá henni. Síðan kemst þetta upp í vana – að liggja þarna hjá naktri stúlkunni í einhvers konar ástarbríma á meðan hún sefur (eftir langan vinnudag við að sauma hnappa á flíkur). Og í kringum þetta er spunninn frekar ómerkilegur söguþráður: hann gefur henni reiðhjól, maður er drepinn á hóruhúsinu, hún hverfur í kjölfarið, hann finnur hana ekki en finnur alveg eins reiðhjól sem hefur orðið fyrir bíl, fer á spítalann, en það var ekki hún o.s.frv. – allt hálf sápuóperulegt, stefnulaust ráf og óráð.

Altso – tvær tökur á tómhyggju. Kannski falla þær hvor í sína klisjuna – Blýnótt er norræn og köld en Marquez er hlýr og suðrænn. Og kannski er það bara hjákátleg athugasemd. Marquez er einhvern veginn hedónískur og níhilískur í senn í því hvernig hann veltir aldrei upp spurningunni hvort að maður eigi að ríða vændiskonum – hvort að gamli kallinn hafi nokkuð grætt á öllum sínum hóruríðingum – eða hvort að gamlir karlar eigi að ríða fjórtán ára stelpum (eða hvort fjórtán ára stelpur eigi að ríða yfir höfuð). Það vantar einhvern veginn alla reflexjón um heiminn í þessa bók – gamli karlinn nær aldrei út fyrir sjálfan sig. Heimurinn snertir hann ekki, það er bara hann sem snertir heiminn. En níhilismi Marquezar er svo baðaður í sjarma að maður sér varla hversu mónómanískur, eigingjarn og (jafnvel) blátt áfram ógeðslegur gamli karlinn er. Stúlkan verður auðvitað ástfangin af honum líka, þótt það sé aldrei beinlínis sýnt (hún er eiginlega alltaf sofandi þegar hún er „í mynd“) – en maður fær á tilfinninguna að það séu kannski sams konar órar og múlasnastandpínan.

Hér eru tvö textadæmi sem mér finnst sýna vel þá gjá sem er á milli stemninganna í þessum tveimur bókum – sem þrátt fyrir sín undarlegu líkindi eru eins ólíkar og hugsast getur:

Marquez:

Upp frá því var hún svo skýr í minningu minni að ég gerði við hana hvað sem mér sýndist. Ég breytti lit augna hennar eftir því í hvernig skapi ég var: Vatnsblá þegar hún vaknaði, sírópslit þegar hún hló, logandi þegar ég andmælti henni. Ég klæddi hana eftir aldri og ástandi allt eftir því í hvernig skapi ég var: Ástfangin brúður þegar hún var tvítug, hóra í gleðihúsi þegar hún var fertug, drottning Babýlóníu þegar hún var sjötug, dýrlingur þegar hún var hundrað ára. Við sungum ástardúetta eftir Puccini, bóleró-söngvana hans Agustíns Lara, tangóana hans Carlosar Gardel og við sannreyndum enn einu sinni að þeir sem ekki syngja geta ekki einu sinni gert sér í hugarlund þá gleði sem söngurinn færir. Núna veit ég að þetta voru ekki ofskynjanir heldur enn eitt kraftaverkið sem fylgdi fyrstu ást ævi minnar þegar ég var níræður.

Jahnn:

„Af hverju er þetta svona?“ spurði Matthieu.
.
Og hann svaraði sjálfum sér: „Hið holdtekna líf gerir aðeins eina kröfu: að vera til staðar og verða til staðar. Vinnan nærir, þótt næring hennar sé eymdarleg. Saurlífið nærir, þótt næring þess sé eymdarleg. Sá sem étur skít drepst eða þraukar. Hún er vesæl þessi tilvera; en þó er hún eitthvað sem maður á svo lengi sem hún varir. Hún býr einnig í svörtu holdi og holdi slegnu kýlum. Hún býr að baki blindum augum og hjá geldingum. Það er ekki fyrr en síðar, þegar upphituð froðan hefur kólnað og er orðin þakin einhverjum blettum – –“
.
Hann rak sig á beyglað verkfæri, steig ofan í saur, nam staðar fyrir framan hús, því hann taldi sig geta ráðið í það sem stóð þar á skilti. Hann las: Barbara Fleißig, ljósmóðir.
.
„Hvaða munur er á þeim sem aldrei fæddust og þeim sem eitt sinn voru til staðar? Á þeim sem aldrei myndaðist og þeim sem eitt sinn mótaðist? Tilhugsunin, ímyndunin – – ekki er það mikið. Ástin, kenndin sem blæðir mest – – gengur það svo langt að það hefði allt eins getað ekki verið? – Er til einhver minning sem lifir okkur?“
.
Hann rölti lengra. Skiltunum fjölgaði og hann hefði getað ráðið í það sem á þeim stóð. En tómlætið tók forvitni hans fram.
.
„Þetta úthverfi tekur enda,“ hugsaði hann.
.
En það reyndist stærra en virtist í fyrstu. Hann náði ekki útmörkunum.

Bækurnar eru báðar afbragðs vel þýddar, svo maður nefni það nú.

Að lokum vil ég bara krefjast þess að Tekknólamb verði reist að nýju. Það er mikið óunnið starf í þýðingum transgressífra myrkrabókmennta á íslensku.

27. júní, 2010

Kronikka

27/06/2010 23:07
Tänään Islannissa me olemme laillistaneet avioliitton pääministerin ja lastenkirjailijan välillä. Torontossa ihmiset osoittivat mieltään kapitalismista. Oulussa söimme makaronilaatikoa, kävelimme auringossa ja katsoimme Sopranos jaksoa. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Sunnudagsslen

27/06/2010 19:07

Ég er svo framtakslaus í dag að ég sló bara Lazy Sunday inn í leitarvél Youtube og tók það fyrsta sem ég fann.

26. júní, 2010

Kronikka

26/06/2010 23:59
Tänään olen kuunnellut Tom Waitsia, Kansojen muusikkoa, Jättiläisten kokoomusta ja suurten mestareiden pientä kappaleita. Söin smoothia, dippaajan unelmaa ja kotitehtyä pizzaa. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Um þýðingar á ensku

26/06/2010 11:02

Is this, then, American isolationism, or imperialism, or a new kind of internationalism? Grossman says she is at a loss to understand the American reluctance to translate; the fact is that in Europe there is enormous public interest in America as the world’s first power and the perceived motor of changing mores. American authors take up considerable space in the literary pages of Europe’s newspapers not, or not only, because they are good, but because they are American, they talk about America. This gives them a celebrity value; readers want to read them. An equally good Polish author talking about Poland is simply not considered interesting and will very likely not be translated. Indeed many of the authors who appear in Best European Fiction 2010 are not widely published in other European countries.
.
Since many people have come to share a vision of the novel as a peculiarly liberal art, related, for better or worse, to journalism, dedicated to the construction of a better future through an account of the present, and deeply hostile to anything that curbs the freedom of the individual, it is not so surprising that we are moving toward a literary internationalism whose driving force, at least at the commercial and popular level, remains, for better or worse, the mainstream American novel.
.
It is ironic here to find Grossman quoting a Nobel Prize judge claiming that Europe is still the center of the literary world; this is wishful thinking on the Swede’s part. European writers may be unconcerned whether or not they are published in this or that other European country, or indeed in Chinese or Japanese, but they are all extremely anxious to be published in America, precisely because, as Grossman points out, this gives access to world recognition. If Americans translate little it is partly because all eyes are turned in their direction. That said, a University of Rochester research program lists 349 works of translated fiction and poetry published in the US in 2009, more than anyone could read in a single year and not, for the most part, made up of the kind of genre fiction that European countries import so avidly. Does the unceasing translation of the second-rate matter?

America First? – New York Review of Books

25. júní, 2010

Kronikka

25/06/2010 23:22
Tiesimme, että tänään olisi Juhannus, mutta olimme unohtaneet, että kauppat olisivat kiinni. Kaikki meni lopulta hyvin. Söimme lohta, perunaa ja pannukakkuja mustikkahillon kanssa. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Öreindahraðalsrokk

25/06/2010 18:12

Perhaps you’ve heard of the Large Hadron Collider (LHC), the world’s largest and highest-energy particle accelerator that’s part of an experiment by scientists to identify the Higgs boson particle. It’s also known as the “God particle,” and scientists think that by finding it by smashing particles together in a 27-kilometre tunnel under the French-Swiss border, they can discover how matter is created.
.
That already sounds trippy enough, but now you can hear what particles smashing together sounds like. LHC Sound, a group of particle physicists, musicians and artists in London, England, are turning the data into musical sounds by measuring the energy from collisions.
.
“If you use the right software, you can get really nice music out of the particle tracks,” physicist Lily Asquith, who works on the collider and with LHC Sound, told the Washington Post.

Large Hadron Collider to put on “concert”

Fyrst Jesús hrasaði – þá hví ekki ég?

25/06/2010 13:25

Órafárið

25/06/2010 11:15

Segjum að í ljós kæmi myndband sem sýndi að þeir ellefu meintu vændiskaupendur, sem bráðum verður einnig réttað yfir, hefðu alls ekki snert konurnar á þann hátt sem þeir eru sakaðir um. Yrði samt krafist ákæru fyrir að „ekki hafi verið hægt að útiloka” að þeir hefðu getað keypt konurnar? Að karlmennirnir hefðu getað verið með pening innanklæða sem þeir hefðu getað notað ólöglega?
.
Eins og í Lúkasarmálinu svokallaða lykta ákærurnar á hendur nímenningunum af ofsóknum og órum um hvað þeir hefðu getað gert. Órarnir afhjúpa þá staðreynd að nímenningana á að gera að blórabögglum: Það eru ekki beinlínis þeir sem verið er að sækja til saka, heldur allir þeir sem trufluðu þinghald veturinn 2008-2009 með ítrekuðum mótmælafundum og búsáhaldabyltingu.

Bryndís Björgvinsdóttir í Fréttablaðinu.

Ég er mjög upp með mér

25/06/2010 10:35
Það er uppselt á Hróarskeldu.

24. júní, 2010

Kronikka

24/06/2010 23:25
Tänään skypesin ystäväni Dórin kanssa auringossa. Sää oli hyvä. Huomenna on juhannus. En tiedä, mitä aiomme tehdä. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Allsber úti í sólinni eftir saunu

24/06/2010 19:55

Slóvensk skáld á Íslandi

24/06/2010 15:55
Það er vonandi ekki orðið of seint að benda á upplestur íslenskra og slóvenskra skálda hjá Samtökunum 78 í kvöld. Klukkan níu. Ef það er orðið of seint fyrir þig og áætlanagerð dagsins skaltu fara í Þjóðmenningarhúsið á morgun og hlýða á sömu skáld. Klukkan þrjú. Skáldin eru Þórunn Erlu- Valdimarsdóttir, Böðvar Björnsson, Sigurður Pálsson, Brane Mozetic, Suzana Tratnik og Marjana Moskric. Fundarstjóri er Kristín Ómarsdóttir.

Emil Hjörvar á Stanza

24/06/2010 14:57

Seinni hlutinn er hér.

Þetta er ekkert snobbbókasafn

24/06/2010 12:27

Þessa mynd fann ég á Google Street View.

Í seinna skiptið sem ég kom til Toronto – sumarið 2009, til að lesa á Scream Festival – lenti ég um eftirmiðdaginn, tók rútu og sporvagn niður í Kensington Market og kom mér fyrir á sófanum hjá Angelu Rawlings. Við fórum strax og fengum okkur kínverskan mat – meiri en ég gat torgað, með forrétti – og síðan á barinn Last Temptation þar sem ég lét þreytuna líða úr mér yfir nokkrum bjórum. Þegar ég vaknaði daginn eftir var hávaðarigning og Angela var ennþá sofandi. Ég fór út á horn og keypti mér kaffi á Moonbean – sem er æðislegasta kaffihús í gervallri veröld. Og síðan fór ég að leita að æðislegustu bókabúð í gervallri veröld. Ég vissi ekki heimilisfangið en ég vissi að hún væri þarna einhvers staðar.

This ain’t the Rosedale Library (altso: Þetta er ekki bókasafnið í auðmannahverfinu) hefur meðal annars unnið sér það til frægðar að komast á topp tíu lista Guardian yfir bestu bókabúðir í heimi. Búðin er mjög lítil og það er vel valið í hillurnar. Samtímaljóðlist, heimspeki, myndasögur, sagnfræði, ævisögur, húmanistísk vísindi – hún er dálítið einsog bókaverslun fyrir akademóna sem lesa sér til ánægju, frekar en fyrir skóla eða ritgerðir. Charlie Huiskens stofnaði hana fyrir ríflega þrjátíu árum síðan og rekur hana í dag ásamt syni sínum Jesse, en auk þess að vera með vinalegasta fólki, þá eru þeir báðir afskaplega fróðir – sérstaklega um bækurnar í hillunum, en líka um aðrar bókmenntir, tónlist, listir, sögu og fræði. Þeir eru pólarandstæða klassíska skandinavíska bókabúðarstarfsmannsins – í Akademiska Bokhandeln, Akateeminen Kirjakauppa eða öðrum álíka – sem getur einungis með harmkvælum og korti sýnt manni hvar ljóðabækurnar eru en hefur ekki hugmynd um hvað hann er að selja og hefur aldrei heyrt minnst á metsöluhöfunda á borð við Saramago og hvað þá eitthvað afskekktara (heyrist á rómi mínum hversu bitur ég er orðinn af brostnum vonum eftir ótal misheppnaðar tilraunir til samskipta í vondum bókabúðakeðjum?).

Fyrir einhverjum árum síðan lýsti ég draumabókabúðinni minni með þeim orðum að hún væri einsog tónlistarbúðin Hljómar á Ísafirði var á meðan Kristján Freyr (trommuleikari í Reykjavík!) sá um hana. Ég gekk iðulega inn í Hljóma og bað um góða músík – og ég gekk iðulega út með góða músík sem ég þekkti ekki fyrir. Það var hægt að spyrja Kristján, spjalla við hann og læra eitthvað – hann var fróður og örlátur á hugsun sína. Og því urðu Hljómar musteri tónlistar. Og að sama skapi er This ain’t the Rosedale Library musteri bókmennta. Tónlistarbúðir einsog Hljómar eru ekki á hverju strái – og raunar löngu búið að loka hinum eiginlegu Hljómum. En þær eru samt hér og þar. Nokkrar á Íslandi meira að segja. En bókabúðir á borð við This ain’t the Rosedale Library eru bara hvergi lengur. Í heiminum. Þær fáu sjálfstæðu bókabúðir sem maður rekst á – þar sem afgreiðslufólkið veit hvað það er að selja, hefur yfirsýn og sýn að deila með viðskiptavinum sínum – selja notaðar bækur en ekki nýjar. Sem er annar bransi, önnur sýn og önnur yfirsýn.

Feðgarnir góðu. Mynd: Toronto Star.

Og nú er This ain’t the Rosedale Library að fara á hausinn. En menn eru eitthvað að krafsa í bakkann og reyna að bjarga henni. Og ef þið smellið á hlekkinn hér fyrir ofan þá komið þið á síðu þar sem er hægt að gefa þeim einhverja smápeninga. Það þarf ekki að vera mikið. Þetta er svolítið einsog að bjarga dýrum í útrýmingarhættu. Maður þarf ekki að hafa egypska eyðimerkurþorskinn fyrir augunum – eða á matardisknum – öllum stundum til þess að geta lagt hönd á plóg með að hann deyi ekki út. Ég á ekki sérstaklega von á því að koma nokkurn tíma aftur til Toronto – en ég vil að þessi búð verði þarna áfram. Ég vil að hún verði til. Ég gaf þeim 40 kanadadollara, sem er akkúrat einn þúsundasti af því sem þeir þurfa. Og einsog alltaf skiptir allt máli – ef þú átt hálfan bjór eða mjólkurglas sem þú mátt sjá af (og kreditkort, þau eru víst nauðsyn í svona millilandaviðskiptum) þá skiptir það líka máli. Og hver veit nema þú verðir einhvern tíma staddur í Sahara eyðimörkinni og þig langi að sjá þorskinn fræga.

En ég sem sagt þrammaði í rigningunni í einn og hálfan klukkutíma áður en ég fann búðina. Og þegar það rignir í Toronto þá rignir hressilega. Ég held að ég hafi aldrei verið eins blautur og þegar ég kom þarna inn. Þetta er ekki nema fimm mínútna gangur en ég þekki engan sem er jafn áttavilltur og ég og þess vegna tók þetta svona langan tíma. Ég gekk í allar vitlausu áttirnar. Og svo hékk ég þarna í einhverja klukkutíma, þar til ég var búinn að skoða allar (flestar) bækurnar og spjalla við Charlie, sem sagði mér meðal annars frá upplestri Lee Ann Brown og Victor Coleman sem var nokkrum dögum síðar á sama stað – en This ain’t the Rosedale Library er líka (að sjálfsögðu) staður fyrir leshringi, upplestra og aðrar álíka uppákomur.

En nú á ég auðvitað ekki að vera að röfla þetta hérna, heldur að vinna. Vinna, vinna, vinna.

23. júní, 2010

Kronikka

23/06/2010 22:25
Tänään lahjoitin neljäkymmentä Kanadalaisia dollaria kirjakauppaan, mihin luultavasti en enää koskaan menee. Se tekee minut tuntemaan itseni hyväksi. Ikään kuin olisin ollut epäitsekäs, joka en ole. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Komið gott

23/06/2010 15:57
Nú ætla ég að fara að gera eitthvað. Þessi skrifborðsseta er að ýlda í mér sálina.

Judith Butler köttar krappið

23/06/2010 12:38

Hér má heyra ræðu Judith Butler á Gay Pride í Berlín, þar sem hún neitar að taka á móti verðlaunum á þeirri forsendu að hátíðarhaldarar (og meginstraumshreyfing samkynhneigðra í Berlín) hafi ekki tekið afstöðu gegn hómónasjónalískum (rasískum) tilhneiginum í eigin röðum – og jafnvel stutt þær í einhverjum tilvika. Síðan birtist maður með englavængi á bakinu (!) – segist ekki vera rasisti og fer að garga á minnihlutahópana að þeir séu ekki í meirihluta (!!).

22. júní, 2010

Kronikka

22/06/2010 23:59
Luin tänään ääneen tuntemattomille ihmisille. Ulkona oli kylmää ja tuulista. Onneksi meillä oli ruokaa ja punaviiniä. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Inspired by Iceland: Við Gullfoss

22/06/2010 16:31

Það eru ekki bara germónorrænar þungarokkshljómsveitir og þýskar nasistaprinsessur sem falla í stafi frammi fyrir Íslandi hinu fagra. Þjóð sem á svona ungviði þarf engu að kvíða.

Langaði helst að segja okkur að hætta að lesa upp ljóð

22/06/2010 14:31

Bókin er líka að tækla orðræðu viðskiptalífsins óbeint, orðin sem eru í bókinni dynja á okkur reglulega, allstaðar, öllum stundum. Flestir hætta að hlusta því þetta er ekki orðræða sem býður fólki að taka þátt. Með því að bombarda fólk á stöðum með listformi sem það hefur ekki vanist vonast ég eftir þátttöku. Rétt eins afgreiðslufólkið sem starði á okkur og bannaði okkur loks að taka myndir – það langaði helst að segja okkur að hætta að lesa upp ljóð. En það hefur bara enginn bannað ljóðið ennþá, það gleymdist og því má enn koma því í gegnum gegnumlýsingarhlið kapítalismans.

Jón Örn Loðmfjörð í viðtali við Ásgeir H. á Smugunni

In Extremo: Inspired by Iceland

22/06/2010 13:12

Það eru ekki bara fallegar poppstjörnur og ástkonur djöfla sem hafa sótt innblástur til Íslands. Þessir germónorrænu þungarokkarar syngja m.a.s. á íslensku! Ef Himmler hefði ekki látist fyrir aldur fram væri þetta vafalaust uppáhalds hljómsveitin hans.

Eva Braun: Inspired by Iceland

22/06/2010 10:59

Það eru ekki bara fallegar poppstjörnur sem hafa sótt innblástur til Íslands. Ástkona Satans, Eva Braun, heimsótti Ísland skömmu fyrir síðustu heimsstyrjöld og fylltist andagift, hvíldist og hlóð batteríin fyrir þá miklu törn sem fram undan var.

21. júní, 2010

Kronikka

21/06/2010 23:59
Tänään katsoin elokuvan Eva Braunin kanssa missä hän oli huvimatkalla Islannissa ja söi popcornia. Kiitos tästä päivästa ja hyvää yöta.

Dagbók Li Peng

21/06/2010 15:15
Kínversku forlagi í Hong Kong hefur verið meinað að gefa út dagbók Li Pengs, fyrrverandi forsætisráðherra Kína, frá dögunum í kringum „atburðina á Torgi hins himneska friðar“ einsog það heitir. Bókin er auðvitað komin á netið og þeir Kínverjar sem komast framhjá ritskoðunarbúnaði yfirvalda (sem mér skilst að sé raunar tiltölulega auðvelt) geta lesið um herlegheitin – t.d. hvernig núverandi ráðamenn voru á sínum tíma hlynntir ofbeldinu.

Hér er ljóð sem lýsir þessu öllu í þaula.

Jón Bjarki les úr Gengismun Jóns Arnar í Hagkaupum

21/06/2010 11:15

„Það er bannað að taka myndir.“

20. júní, 2010

Kronikka

20/06/2010 23:59
Tänään kävimme leikkipuistossa, leivoimme ja siivottiin eilisen illallisen jälkeen. Ei tässä järjestyksessä. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

This ain’t the Rosedale Library

20/06/2010 21:03
Ég á mér eftirlætis bókabúð. Hún heitir This ain’t the Rosedale Library og hana má finna við Nassau stræti í Kensington Market hverfi Toronto í Kanada. Hún er ekkert rosalega stór en úrvalið í henni er magnað – hún sérhæfir sig í tilraunabókmenntum og róttækri heimspeki. Eðli málsins samkvæmt hef ég ekki komið í hana mjög oft, enda hef ég bara tvisvar komið til Toronto – og verið þar í þrjár vikur alls. En samt hefur mér nú tekist að fara á þrjá upplestra í þessari búð og einn málfund um ljóðlist Jacks Spicer, sem var reyndar haldinn á planinu fyrir utan í blanka sólskini – og ætli ég hafi ekki keypt þarna einar tíu bækur allt í allt og hefði keypt miklu fleiri ef ég væri ríkari maður. Ég nefndi aðdáun mína á þessari verslun m.a. í þessum ritdómi um Barndomstolen eftir UKOn. This ain’t the Rosedale Library er rekin af feðgunum Jesse og Charles Huisken sem eru einhverjir allra viðkunnalegustu menn sem ég hef hitt – og samkeppnin í viðkunnalegheitum er ansi hörð í Kanada, skal ég segja ykkur. En nú er búðin að fara á hausinn og þótt alls sé óvíst hvort ég komist nokkurn tíma í hana aftur, hvort leið mín liggi nokkurn tíma aftur til Toronto, þá hryggir þetta mig alveg ægilega. Og ég vona innilega að þetta reddist einhvern veginn – að söfnunin sem mér sýnist vera við það að hefjast á Facebook beri nægan ávöxt til þess að búðin haldist í rekstri. Því þau eru orðin svo fá fyrirtækin í heiminum sem eru ekki rekin til að græða peninga heldur auðga heiminn.

Esthetique du mal

20/06/2010 14:53

The death of Satan was a tragedy
for the imagination. A capital
Negation destroyed him in his tenement.
And, with him, many blue phenomena.
It was not the end he had foreseen. He knew
That his revenge created filial
Revenges. And negation was eccentric.
It had nothing of the Julian thunder-cloud:
The assasin flash and rumble … He was denied.
Phantoms, what have you felt? What underground?
What place in which to be is not enough
To be? You go, poor phantoms, without place
Like silver in the sheathing of the sight,
As the eye closes … How cold the vacancy
when the phantoms are gone and the shaken realist
first sees reality. The mortal no
Has its emptiness and tragic expirations.
The tragedy, however, may have begun,
Again, in the imagination’s new beginning,
In the yes of the realist spoken because he must
Say yes, spoken because under every no
Lay a passion for yes that had never been broken.

VIII. hluti ljóðsins Esthetique du mal eftir Wallace Stevens.

Látið móður mína í friði

20/06/2010 13:23

Móðir mín gekk með mig í maganum í níu mánuði og kom mér til manns. Hálfa ævi mína hef ég búið í Finnland og borgað skatta án þess að spyrja hvaða innlendu ömmur og öryrkjar eiga tilkall til minna peninga. Nú vil ég bara að þið látið móður mína, sem er hvorki glæpamaður né byrði á nokkrum manni, í friði.

Maher Gerges, finnskur innflytjandi frá Egyptalandi, sem hefur tekið upp á því að fela móður sína fyrir yfirvöldum eftir að henni var neitað um landvistarleyfi. Hann hefur krafist réttarins til að fá að sjá um móður sína sjálfur – og segir að vilji hið opinbera reikna út hversu miklu finnsku lofti hún andar að sér á dag sé þeim velkomið að senda sér reikninginn. En hún fari hvergi.

Lesa í HBL (á sænsku).

19. júní, 2010

Kronikka

19/06/2010 23:59
Voi, Voi, Voi. Nyt olen humalassa. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Píslarvottar án hæfileika (með spoilerum)

Smellið á myndina til að kaupa bókina í vefverslun Forlagsins. Kr. 2.120.

19/06/2010 15:21
Í gærkvöldi lauk ég við Píslarvotta án hæfileika – fyrstu skáldsögu Kára Tulinius. Hér eru spoilerar – þeir sem hafa ekki lesið hana vilja kannski hætta hér (hún fær meðmæli).

* * *

Ég er enn að melta hana. Hún er að nokkru leyti óvenjuleg – þó hún sé í aðra röndina einhvern veginn mjög venjuleg. Eða hversdagsleg. Í fyrsta lagi er hún nærri því algerlega sögð í samræðum – allt sem drífur á daga aðalsöguhetjanna – ungu, reykvísku listaspíranna og róttæklinganna Sóla (Salómon), Dóru, Geira, Markús og Lilju – birtist lesandanum í samræðum þeirra á milli. Í öðru lagi skiptir hún hægt og bítandi um fókus. Í upphafi virðist bókin ætla að verða um hryðjuverkasamtök íslenskra ungmenna en svo beygir hún af leið.

Skömmu fyrir hrun, í september 2008, byrja vinirnir að leggja á ráðin um að fremja einhver hryðjuverk; „beinskeyttar aðgerðir“, heitir það (og á væntanlega að kallast á við „beinar aðgerðir“). Eftirvæntingin í fyrri hluta byggir þannig að miklu leyti á biðinni eftir október, biðinni eftir hruninu sem maður veit að maður á í vændum. En smám saman færist fókusinn yfir á persónulegri atriði – rómantík og unglingadrama og sagan verður allt að því melódramatísk þegar fólk er farið að deyja í hverjum kaflanum á fætur öðrum og kynlífsskandalar skekja líf sögupersónanna í sápuóperustíl.

Meira að segja Palestínuferðin, sem einhver tvö þeirra eiga í vændum (það er ekki ljóst fyrr en á síðustu stundu hverjir fara), leysist upp í persónulegt drama og pólitíska víddin sem lagt var upp með leysist ekki – heldur leysist einfaldlega upp. Þegar kemur að hruni (það er reyndar stokkið yfir október og beint inn í nóvember) er pólitíkin að mestu uppurin.

Að þessu leyti minnir Píslarvottar án hæfileika dálítið á verðlaunabókina Bankster, eftir Guðmund Óskarsson – þótt textinn í henni sé ekki jafn rómantískur. Í þeim báðum eru sögupersónur staddar á kafi í hyldjúpum pólitískum veruleika og bækurnar hálfpartinn krassa frammi fyrir ósköpunum. Höfundar snarbeygja í burtu frá hruni og pólitík og inn í sálarlífið – hrökkva inn í sig einsog skjaldbökur sem ráðist er á. Bæði í Bankster og í Píslarvottum án hæfileika verða sögupersónur fyrir persónulegum harmleik sem á sér stað nær samstundis og hrunið, og hrunið hverfur á bakvið hann – nærri því einsog það hafi aldrei gerst. Harmurinn í Bankster var atvinnumissir og skilnaður – í Píslarvottum án hæfileika er það dauðsfall og rómantískir skandalar.

Það er þetta sem ég er að melta. Hvaða merkingu þetta hafi – hvað Kári vilji segja með þessu. Að harmurinn eigi sér stað þrátt fyrir kerfið – að kerfið hafi jafnvel lítið sem ekkert harm heimsins að gera? Allur raunverulegur harmur í bókinni er persónulegur en sögupersónurnar eru lengst af mest uppteknar af hinum kerfisbundna harmi – kapítalismanum og hvernig valdinu er beitt gegn hinum valdlausu. Það er gegn því sem þau berjast á meðan þau reykja hass og róa einkalífinu syfjuð að feigðarósi.

En í gegnum pólitíska starfsemi fimmmenninganna skín líka eitthvert tilgangsleysi – og sama gildir um listrænt starf þeirra. Byltingin og listin verða umbúðir um líf þeirra, frekar en nokkurt inntak. Byltingin og listin eru þeim hobbí – þau hefðu allt eins getað lent í ballett, grafískri hönnun eða SUS. Þau eru einhvern veginn ekki alveg raunveruleg ennþá, til þess eru þau of ósjálfstæð, of mikil börn (þótt þau séu eitthvað gengin á þrítugsaldurinn – kannski 23-24 ára, án þess að ég hafi reiknað það út).

Ég kom einu sinni til Íslands á meðan Búsáhaldabyltingunni stóð, æðislega æstur að steyta hnefa og vera með (sem er annað hvort fallegt af mér, að vilja taka þátt í einhverju af þessari fegurðargráðu, standa með og vera með; eða barnaskapur af sama tagi og fimmmenningar Kára eru sekir um – að vilja mæta, sjást og sjá aðra, einsog maður mætir á tónleika). Sama morgun og ég lenti var ráðist inn í Seðlabankann og í bílnum á leiðinni frá Keflavík hlustaði ég á útvarpið segja frá umsátrinu. Þegar ég keyrði framhjá Hlíðarenda voru allir komnir út úr bankanum.

Um kvöldið hitti ég Hauk Má á Kaffibarnum. Þar var undarleg stemning sem ég þekkti ekki frá því Íslandi sem ég hafði yfirgefið tæplega tveimur árum áður. Byltingarandi er eina orðið sem ég kann sem lýsir því. Og hann var fallegur, inspírerandi – vakti með manni bjartsýni. Þetta var einsog að vera í félagsmiðstöð. Fólk flakkaði á milli borða og allir töluðu um það sama – beinar aðgerðir, piparsprey, lögregluna, seðlabankann, byltinguna. Og drukku bjór. Einn af þeim sem kom að borðinu okkar Hauks var að leggja á ráðin. “Næsta laugardag,” sagði hann. “Í næstu mótmælum. Þá fáum við fólk til að ganga með okkur í bankann. Það er ekkert mál. Bara söfnum fólkinu saman og þrömmum í bankana, setjumst þar að. Skiptum þessu upp í fjóra hópa – einn fer í bankana, annar í matvöruverslanirnar, þriðji á lögreglustöðina og fjórði tekur ÁTVR í Austurstræti.”

Ég fann til svipaðra tilfinninga gagnvart pólitík fimmmenninganna í bókinni og gagnvart manninum sem vildi ráðast inn í Ríkið til að stela „brennivíni fyrir fólkið“. Þau voru að vísu ekki alveg jafn vonlaus í bókinni – nema þau hafi bara verið of miklir smáborgarar til að stela brennivíni – en einhvern veginn er þetta líka róttækni án hugsunar. Róttækni út í loftið. Róttækni í slagorðum. Að nota ástandið sér til dægrastyttingar eða framdráttar – meiri popúlismi en fegurð.

Bókin er góð – hún er áhugaverð og segir eitthvað og að mestu vel skrifuð. Helstu gallar eru kannski hversu líkir karakterarnir eru – þau tala öll mjög svipaðri röddu, sem er einhvers konar blanda af gáfumannatali (einhvers staðar notaði einhver orðið “dægrabrigði” (altso „dagamunur“)) og kæruleysislegra talmáli („hann er algert pein“ sagði annar (nema það hafi verið sami)). En það er í raun ekki ósannfærandi, þótt lesturinn hefði verið þægilegri ef karakterarnir hefðu ekki blandast jafn mikið saman. Maður trúir því alveg að þau tali eins, þau lifi í sama hugarheimi, eigi sér sama orðaforða. Þetta er hluti af ósjálfstæði þeirra. Maður fær það á tilfinninguna að þau hermi hvert eftir öðru.

En svo veit ég ekki hvað mér finnst um þessa lausn þeirra Guðmundar og Kára – að grípa fram í fyrir hruninu með persónulegri tragedíu. Ég veit ekki hvað mér finnst um það sem lausn. Það er auðvitað hvorutveggja í senn uppgjöf gagnvart hugmyndinni um hrunið, afneitun á harmi sem afleiðingu kerfis (og e-s konar fullyrðing um að harmur sé heiminum eðlislægur – hann sé annað hvort mistök eða illska). Og síðan er þetta auðvitað myndlíking fyrir áfallaviðbrögð. Að hverfa inn í skelina (en það eru auðvitað ekki beinlínis persónur bókanna sem hverfa inn í skelina, heldur eru þær sendar þangað af höfundunum sem skapa þeim persónulega harmleiki sem verða ekki hunsaðir – þeir trompa hrun með einkalegri sorg – þeir hverfa sjálfir inn í skelina, sem er engu máttminni myndlíking).

En hvort sem ég er sammála bókinni eða ekki – eða sammála þeirri túlkun sem ég legg í hana sjálfur – þá er hún góð, bætir nýrri vídd við lesandann og er ánægjuleg aflestrar. Ég gef engar stjörnur en ef ég gerði það þá fengi hún helling.

Þetta á kannski betur við á mæðradaginn en leyfum því að flakka á kvennadaginn

19/06/2010 11:51

Ég er skáld holdsins;
og ég er skáld sálarinnar.
.
Með mér er himnanna gleði, og með mér er helvítis kvöl:
gleðina sái ég og græði út á sjálfum mér, — kvölinni vík ég við á aðra tungu.
.
Ég er konu skáld jafnt og karls;
og að kona sé manni ei minni, eru orð mín;
og að ekkert sé manna móður fremra, eru orð mín.

Walt Whitman í þýðingu Einars Ben (altso tveir hvítir dauðir karlar)

HM og tómhyggjan

19/06/2010 10:51

[O]ne day, as I was observing with detachment the senseless movements down there on the field, I felt how the high noonday sun seemed to enfold men and things in a chilling light, and how before my eyes a cosmic, meaningless performance was proceeding. Later, on reading Ottiero Ottieri, I would discover that this is the sense of “everyday unreality,” but at that time I was thirteen and I translated the experience in my own way; for the first time I doubted the existence of God and decided that the world was a pointless fiction. … [S]occer for me has been linked with the absence of purpose and the vanity of all things, and with the fact that the Supreme Being may be (or may not be) simply a hole. And perhaps for this reason I (alone, I think, among living creatures) have always associated the game of soccer with negative philosophies.

Umberto Eco – The World Cup and its Pomps.

18. júní, 2010

Kronikka

18/06/2010 23:59
Tänään kuuntelimme poikani kanssa “Psalmi Kukasta” ja katsoimme “Aikamme” islanniksi.

Tänään José Saramago kuoli.

Leynilega póstkerfið

18/06/2010 21:54
Fyrir nokkrum dögum lauk ég við bókina The Crying of Lot 49 eftir Thomas Pynchon. Hún var góð. En auk þess að vera góð fjallar hún um húsmóðurina Oedipu Maas (eiginkonu Mucho Maas) og óviljandi leit hennar að neðanjarðarpósthreyfingunni Trystero/Tristero eða W.A.S.T.E. (eftir að hafa verið skipuð skiptastjóri dánarbús fyrrverandi kærasta). Hreyfingin rekur altso leynilega póstþjónustu – með póstkössum sem merktir eru W.A.S.T.E (með mjög daufum punktum á milli): We Await Silent Tristero’s Empire.

Last night she might have wondered what undergrounds apart from the couple she knew of communicated by WASTE system. By sunrise she could legitimately ask what undergrounds didn’t. If the miracles were, as Jesús Arrabal had postulated years ago on the beach at Mazatlán, intrusions into this world from another, a kiss of cosmic pool balls, then so must be each of the night’s post horns. For here were God knew how many citizens, deliberately choosing not to communicate by US Mail. It was not an act of treason, nor possibly even of defiance. But it was a calculated withdrawal, from the life of the Republic, from its machinery. Whatever else was being denied them out of hate, indifference to the power of their vote, loopholes, simple ignorance, this withdrawal was their own, unpublicized, private. Since they could not have withdrawn into a vacuum (could they?), there had to exist the seperate, silent, unsuspected world.

Mér finnst eiginlega einsog þetta sé lausn. Að byggja heiminn bara upp á nýtt, í felum fyrir gamla heiminum. Þar sem gamli heimurinn, fjárgráðugur, óheiðarlegur og umfram allt óendanlega leiðinlegur getur ekki náð í hann. Vegna þess að í hvert skipti sem einhver fær góða hugmynd – hvort sem það er smáatriði einsog að skipa Dr. Gunna yfir Strætó bs eða stríð við meiriháttar vandamál einsog að gefa flóttamönnum hæli – þá birtist gamli heimurinn fussandi og sveiandi einsog fauskur sem engan elskar og eyðileggur allt fyrir öllum.

Dagskráin á Hróarskeldu

18/06/2010 17:15

.
.

Saramago (16. nóvember, 1922 – 18.júní, 2010)

18/06/2010 16:15
Einn af mínum eftirlætis rithöfundum, José Saramago er dáinn. Hér er minningargrein um hann í New York Times.

Ef allt gæti gengið á framfótunum

18/06/2010 15:15
Suma daga gengur allt á afturfótunum. Frá því að ég vaknaði fyrir sex klukkustundum hef ég staðið í tölvuveseni og ekki skrifað stafkrók (það er reyndar ekki hægt að skrifa staka stafkróka á lyklaborð en látum það liggja á milli hluta). Nú er ég búinn að fjárfesta, tengja, stilla, hárreyta mig, sótbölva og djöflast og heimilistölvurnar ættu að vera í lagi. Og nú er að vinda ofan af sjálfum sér. Loka að sér. Tæma hugann. Og byrja upp á nýtt.

17. júní, 2010

Kronikka

17/06/2010 23:11
Tänään kävin saunassa. Se oli vähän kylmä. Olen myös nyrkkeillyt. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

An anarchist miracle

17/06/2010 21:21

‘You know what a miracle is. Not what Bakunin said. But another world’s intrusion into this one. Most of the time we coexist peacefully, but when we do touch there’s cataclysm. Like the church we hate, anarchists also believe in another world. Where revolutions break out spontaneous and leaderless, and the soul’s talent for consensus allows the masses to work together without effort, automatic as the body itself. And yet seña, if any of it should ever really happen that perfectly, I would also have to cry miracle. An anarchist miracle.’

Jesús Arrabal í The Crying of Lot 49 eftir Thomas Pynchon

Við Prince …

17/06/2010 16:21

… eigum það sameiginlegt að skemmta fólki á næstu Hróarskelduhátíð. Prince þarf að vísu ekki að redda sér tjaldi og svefnpoka sjálfur.

Hátíðisdagaljóð

17/06/2010 14:21

Frá 11. júní 2006 til 1. maí 2007 – þar sem alda góðærisins reis hæst – fagnaði Landsbankinn hátíðisdögum með því að birta landsmönnum myndljóð, útfærð af auglýsingastofu, á opnum dagblaða. Myndverkin höfðu mismikið með sjálf ljóðin að gera – og gæði ljóðanna fóru ekki alltaf saman við gæði myndverkanna. Skreytingin var oft ágæt (t.d. hér) og oft léleg – en samband myndarinnar við ljóðið var sams konar og þegar músík er leikin undir ljóðalestri: hún var skraut í kringum ljóðið (jafnvel sjálfstætt verk) en hið síneistandi samband milli myndar og texta sem finna má í vel heppnuðum myndljóðum var aldrei til staðar. Ljóðin voru síðan sjálf afar misgóð. Flest þeirra voru einfaldur og tiltölulega rislítill fögnuður. Ég myndi segja smáborgaralegur, ef ég væri ekki hræddur um að það hljómaði eitthvað ankannalega.

Í sjálfu sér eru þessi verk bara enn eitt dæmið um hið ömurlega hórerí sem viðgekkst í íslenskum listakreðsum (líkt og bankastyrkir Norrænna bókmennta og ljóðahátíðar Nýhils, svo ég komi að skyldupíslarvættinu) og fleiri bera í bætifláka fyrir eftirá, frekar en skammast sín bara (líkt og í pólitíkinni, viðskiptunum og annars staðar í póst-góðæris Íslandi).

En mig langar samt, þótt það sé ósanngjarnt gagnvart hinum, að skilja undan fullveldisdagsljóð Ingibjargar Haralds. Einfaldlega vegna þess að það er eina ljóðið í þessum flokki sem bregst við boðinu á transgressífan hátt: Í stað þess að fagna fullveldi Íslands varpar Ingibjörg á það efa, býr til spennu eða flúxus – og spyr hvort það sé eitthvað til í mýtunni. Ljóð Ingibjargar hefur sig yfir það að vera hversdagsleg auglýsing með ljóði (fyrir Landsbankann) – í stað þess að vera stolt & uppáklædd fylgdarmær Björgólfs, er Ingibjörg á eigin vegum. Henni tekst það sem hinum tekst ekki, að snúa valdaafstæðunum við, og nota Björgólf frekar en að leyfa honum að nota sig. Hann er mellan hennar, en hún ekki hans.

Ég á ekki við að hin ljóðin séu léleg ljóð – sum þeirra hefðu átt sér fallegt og gott líf í öðru samhengi (þótt nokkur séu fjarska ómerkileg, en það þori ég ekki fyrir mitt litla líf að ræða upphátt). En afstaða Ingibjargar til verkefnisins er eina ljóðræna afstaðan – hún er ein um að bregðast ekki við með því að búa til ljóð inn í verkefnið heldur hafa raunverulega ljóðræna (listræna, andófs, stefnir framúr hugsun þess sem býður henni opnuna) afstöðu. Við hefðum öll mátt vera svo snjöll (hjartahlý).

Hér eru svo ljóðin.

Sjómannadagur – Sjaldan er ein báran stök – Linda Vilhjálmsdóttir
Lýðveldisdagur – Ísland – Andri Snær Magnason
Kvennadagur – Ónefnt – Pétur Gunnarsson
Frídagur verslunarmanna – Þjóðsaga – Kristín Ómarsdóttir
Gay Pride – XX – Guðbergur Bergsson
Fullveldisdagur – 1. desember 1918 – Ingibjörg Haraldsdóttir
Nýársdagur – Ónefnt – Þórdís Björnsdóttir og Jesse Ball
Verkalýðsdagur – 1. maí / Í maísólinni / Hugsjónaeldur / Vor / Ræðuhöld / Þjóðfélag Þyrnikórónunnar / Frelsisbarátta – Matthías Johannessen

Til hamingju!

17/06/2010 11:41

Í dag á Crymó afmæli.

16. júní, 2010

Kronikka

16/06/2010 23:59
Tänään olen kärsinyt levottomista jaloista katsoessani Charlie Chaplinin elokuvaa. Nyt pesen hampaat. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Neeeeeeiiiii!!!

16/06/2010 20:04

Mín þráða Jurbarkas.

Ég er að skrifa skáldsögu sem gerist að hluta í smábænum Jurbarkas í Litháen. Þangað hef ég komið einu sinni, en það var áður en ég ákvað að skrifa söguna. Þar flutti ég t.d. þennan svartsýna fyrirlestur. Til þess að geta skrifað skáldsöguna, sem gengur undir vinnuheitinu Illska, þarf ég að fara aftur til Jurbarkas. Ég sótti um styrk til ferðarinnar. En fékk hann ekki. Og nú eru góð ráð dýr.

Bíómyndin Ulysses

16/06/2010 18:42

Sofi Oksanen rekin frá forlaginu sínu

16/06/2010 16:25Rithöfundurinn Sofi Oksanen – afsakið metsölurithöfundurinn Sofi Oksanen, handhafi Finlandia-verðlaunanna (2008), Runeberg verðlaunanna (2009) og Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs (2010), fyrir bókina Puhdistus (sem kemur út hjá M&M í þýðingu Sigurðar Karlssonar í haust) hefur verið rekin frá forlaginu sínu, WSOY, að því er fram kemur í Hufvudstadsbladet. Að sögn forlagsins ríkir ekki traust á milli Sofi og WSOY og því fór sem fór. Sjálf segir hún hafa slitnað upp úr vegna ósættis við forstjóra WSOY, Önnu Baijars – og að henni þyki afskaplega undarlegt í ljósi efnahagsástandsins að forlagið skuli losa sig við metsöluhöfund einsog hana. Sofi Oksanen hefur (í gegnum tíðina) meðal annars gagnrýnt forlagið fyrir það hvernig það hagar markaðsstarfi sínu og fyrir að gera lítið úr skoðunum höfunda sinna.

Ljóð eru fyrir kellingar

16/06/2010 14:11

I asked my 90-year-old grandmother, a member of the Joliet Sports Hall of Fame, why everyone hates poetry, and she said, “Not like it? Many don’t understand it. Some think it’s sissy,” which is lovely, and I think highlights two important hurdles for the genre: It’s too complicated for the uninitiated and it’s only enjoyable to spindly-armed cry-wheezers like myself. Poet Mark Strand once said in an interview that he couldn’t write poetry in public: “Who would understand a man of my age writing reams of poetry on a train, if they looked over my shoulder? I would be perceived as an overly emotional person.” Grandma was right: Mark Strand is a pussy.

Meira hér.

Ulysses

16/06/2010 12:28

Ég hef ekki lesið Ulysses og skammast mín hálfvegis fyrir það. Meira en ég skammast mín fyrir að hafa ekki lesið Sjálfstætt fólk, til dæmis, eða Grettissögu. Fyrir tæplega fimmtán árum síðan gerði ég tilraun til þess að lesa hana en gafst fljótlega upp. Fyrir átta árum síðan var ég í bókabúð í Berlín – það gæti hafa verið St. George’s Bookshop, en ég þori ekki að lofa því. Í þeirri búð á þeim tíma var málum þannig háttað að maður gat skilað öllum bókum sem maður keypti fyrir hluta af peningnum. Ef maður keypti bók fyrir 4 evrur fékk maður kannski tvær og hálfa þegar maður skilaði henni. Og þær evrur gat maður annað hvort farið með heim eða notað upp í nýjar (notaðar) bækur. Og þarna í hillunni fyrir átta árum síðan sá ég Ulysses og hugsaði með mér: Já, Eiríkur, nú kaupirðu þetta heimsbókmenntaskrímsl, tekur það með þér heim og ruslar í þig einsog hverjum öðrum reyfara*. Ég man ekki hvað hún kostaði en ég var afskaplega blankur og stóð áreiðanlega með þessa velktu kilju í höndunum í tæpan hálftíma og íhugaði málin áður en ég tók nokkra ákvörðun. Þótt þetta væri ekki nema 3-4 evrur. En að síðustu ákvað ég að kaupa bókina. Ég þrammaði með hana sigri hrósandi að afgreiðsluborðinu (sem var skrifborð), rétti hana fram og tíndi upp ótal tíusenta peninga úr vösunum. Afgreiðslumaðurinn horfði skeptískur og mig og spurði: „Ætlarðu að koma með hana aftur?“ „Ha?“ sagði ég. „Ætlarðu að skila henni þegar þú ert búinn að lesa hana?“ „Þetta er nú varla þannig bók að maður sé nokkurn tíma búinn að lesa hana“, svaraði ég. Hann dró til sín bókina yfir skrifborðið og stakk henni ofan í skúffu. „Ég get ekki selt þér þessa bók nema þú lofir að skila henni“, sagði afgreiðslumaðurinn. „Þetta er síðasta eintakið sem ég á.“ Og þá féllust mér hendur, einsog gerist stundum þegar mér finnst veröldin ekkert nema vonleysið, ég jæjaði eitthvað og gekk út í heiminn og eyddi áreiðanlega evrunum mínum í Berliner Kindl.

* _{Eða ég hugsaði meira svona, nú áttu hana og getur dundað þér við að lesa hana á þínum eigin hraða næstu 20-30 árin.}

Gleðilegan Bloomsdag

16/06/2010 10:28

Upplýsingar um Bloomsdag (fyrir óinnvígða).

15. júní, 2010

Kronikka

15/06/2010 23:59
Tänä iltana näin melkein jazz konserttin. Tänään olen nähnyt ihmisiä, jotka tanssivat salsaa. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Rawa-dawa: Að uppgötva skyndilega að maður getur gert eitthvað ámælisvert án þess að nokkur sjái til manns

15/06/2010 16:41

Language is a great liberator. Besides empowering us to articulate our thoughts, it can also shape the way we think, according to the latest research.

To illustrate: some languages lack a clear distinction between nouns and verbs. Others count differently – they may have a plural form meaning “of unexpected number” or a dual form. Other languages possess no past tense. Certain languages capture in a single word what others can only do in a longer phrase. Examples include “bling” in English or the bizarre “rawa-dawa” in Mundari, which apparently means “the sensation of suddenly realising you can do something reprehensible and no one is there to witness it”.

Language Diversity Learning – Guardian

Verðlaunaljóðskáldið Jón Gnarr

15/06/2010 15:21

Via Dr. Gunni. — Sjá einnig: Timarit.is

Annað og sómasamlegra hórerí

15/06/2010 13:02

Vandinn er að halda til haga þeim viðmiðum gagnrýninnar rökræðu sem hindrar að fræðin sjálf hafni í viðmiðunarleysi sem á sinn hátt kyndir undir þeim spunaveruleika og valdhugsun sem réð ríkjum í íslensku samfélagi á undanförnum árum og gerði það verkum að ímyndarsmíð varð mikilvægari en raunveruleikaskyn.
.
[…]
.
Þjálfa þarf gagnrýna hugsun og efla læsi borgaranna á hvers kyns áróður og innistæðulausa ímyndarsmíð.

Úr Rannsóknarskýrslunni (og svo má spyrja sig hvers vegna ríkið leggur allt kapp á áróður og innistæðulausa ímyndarsmíð).

Ljóðamellur

15/06/2010 11:42

Ég veit ekki alveg hvað það er sem gerir þetta svona lúðalegt. Kannski er það bara hugmyndin sjálf – en kannski er það bara þessi „fagmannlega“ próduksjón. En þetta er að minnsta kosti alveg frámunalega smáborgaralegt hórerí.

Meira um ritskoðun rafbóka

15/06/2010 04:42

The question of whether James Joyce’s “Ulysses” is obscene seemed to have been settled for more than 75 years. Until last week, that is, when the creators of a Web comic version of the classic novel, called “Ulysses Seen,” said that Apple required them to remove any images containing nudity before the comic was approved as an application for the iPad.
.
Robert Berry, the illustrator of “Ulysses Seen,” said that an image of a woman with exposed breasts was one of the offending panels in the comic version of the book. He offered to pixelate the image or cover it up with a fig leaf, suggestions that were rejected by Apple. “We basically had to lose all of her body and just tighten in on her face,” Mr. Berry said. “It is rather disappointing.” [...]
.
Mr. Berry said that he did not feel “remotely censored by Apple.” “It’s their rules,” he said. “We’re coming to their dinner party at their house.”

Öll fréttin í NYTimes — Meira um ritskoðun rafbóka — Ulysses Seen.

14. júní, 2010

Kronikka

14/06/2010 22:55
Se ei ole mahdollista ostaa turskaa Oulussa. Ei myöskään koljaa. Mutta onneksi sain ostaa harissa, ajvar ja keçap manis kohtuuhintaisia. Tänään Aram sanoi “pabbi”. Kiitos tästä päivässä ja hyvää yöta.

Kindle og fólkið í Kína

14/06/2010 20:43
Rafbækur er dálítið einsog fólkið í Kína Maós. Þær eru allar í sama búningnum. Og þótt maður viti að á bakvið hverja einustu derhúfu sé einstök hugsun, á bakvið hvern einasta galla slái einstakt hjarta, þá er erfitt að finnast þetta ekki dálítið lélegt, einhvern veginn (til að nota ekki verri orð). Rafbækur eru yndislegar. Kindle og systkini hans eru framtíðin og ég þrái að eignast einn. En það þýðir ekki að það sé ekki ýmislegt við græjuna að athuga – valdið yfir vélunum er að of litlu leyti í höndum alþýðufólks og of miklu leyti í höndum stórfyrirtækjanna sem búa þær til og reka rafbókaverslanirnar (sjá frekar hér). Og þótt hönnunin á græjunni sé góð er hönnunin á bókunum (enn sem komið er) léleg: bækurnar eru allar meira og minna eins. Allar sem ég hef skoðað (í Kindle fyrir Mac) líta eins út. Ljóðabækur með breytilegu línubili og aðrar bækur með óvenjulegu útliti texta fara í hakk. Venjulegar bækur með venjulegum prósa fara líka í hálfgert hakk – „hundar“ standa einir efst á blaðsíðum sem oft eru gisnar enda orðskiptingar (nærri því) engar. Allt er í sama hundleiðinlega maóíska letrinu. Þetta var eins á Internetinu fyrir fimmtán árum síðan – þá var svo mikil áhersla lögð á fegurð „tækninnar“ sem slíkrar að fólk gleymdi að það þarf að leggja alúð í útlitið líka. Í dag líta engin tvö (verðug) blogg eins út (NB þetta er líka ein af ástæðunum fyrir því hvussu ósjarmerandi Facebook getur verið – en hún bjargar sér einmitt á því að birta andlitin á okkur, veita okkur dálítið útlit, þótt Facebook sjálf sé ópersónuleg og ljót verslunarmiðstöð þá er allavega fallegt fólk að þvælast þar inni). Vinnan sem fer í uppsetningu, umbrot og útlitshönnun á einni venjulegri bók – bara síðasta Arnaldi sem þú last – er gríðarlega mikil. Þessi vinna og sú alúð sem lögð er í hana skapar bókinni persónuleika – gefur eitthvað til kynna um innihaldið (einsog fötin á bakinu á þér segja eitthvað um þig – t.d. að þér sé alveg sama, ef það er málið, en þau segja alltaf eitthvað). Og þetta vantar í Kindle (kannski ekki tækið, en allavega bækurnar sjálfar). Rafbækurnar í Kindle eru nefnilega dálítið einsog fólkið í Kína Maós.

The Divine Comedy í Kindle (for Mac)

14/06/2010 18:01

Ulysses í Kindle (for Mac)

14/06/2010 13:23

Tender Buttons í Kindle (for Mac)

14/06/2010 10:36

13. júní, 2010

Kronikka

13/06/2010 23:52
Ei ole hyttysiä lainkaan Islannissa. Kuvittelkaa! Mikä paratiisi! Mutta näin se vaan on. Kiitos tästa päivästa ja hyvää yöta.

Við krakkarnir í Prodigy…

13/06/2010 21:34

… eigum það sameiginlegt að koma fram á Hróarskelduhátíðinni í sumar.

Moby Dick og olíuslysið

13/06/2010 10:10

Whaling was the petroleum industry of its day in the 18th and 19th centuries, with hundreds of ships plying the oceans in search of the oil that could be rendered from the world’s largest mammals. The 40-ton bodies of sperm whales could yield dozens of barrels, some derived from blubber and the rest, the most precious kind, spermaceti, from the whale’s head. The oil burned in millions of lamps, served as a machine lubricant and was processed into candles distinguished by their clear, bright flame, with little smoke or odor. In addition, whalebones could be used to stiffen corsets, skin could be cured for leather, and ambergris, the aromatic digestive substance, could be incorporated into perfumes. New England ports, the Houstons of their era, and fortunes were built with whale oil money.

The Ahab Parallax – Randy Kennedy – The New York Times

12. júní, 2010

Kronikka

12/06/2010 22:51
Tänään katsoimme poikani kanssa kyyhkysiä sillalla. Sitten satoi. Toivon, että huomenna on aurinkoinen. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Í kringum jörðina á biluðum hjólaskautum

12/06/2010 20:46
Ég er alltaf að gera plön sem ég veit að ég hef aldrei tíma til að framkvæma. Í morgun las ég formálann að ljóðasafni Ingibjargar Haralds og tók ákvörðun um að skrifa einhvern lengri texta um Ingibjörgu – að komast til botns í því hvers vegna mér þykir hún stórfenglegt ljóðskáld og setja það niður á blað. En auðvitað hef ég engan tíma til þess. Það tæki mig tvær-þrjár vikur – og ég á þær ekki til og verð að láta mér duga að lesa ljóðin án þess að vita hvers vegna mér þykir Ingibjörg stórfenglegt ljóðskáld.

Í gær ákvað ég að lesa saman Hómerskviðu Sveinbjarnar og enska þýðingu Georges Chapman – og samkeyra síðan helvítið við Ulysses eftir Joyce (Bloomsday er á miðvikudaginn). En hvenær á ég að hafa tíma til þess? Ég stend á kafi í miðri mörg hundruð blaðsíðna skáldsögu – á eftir að lesa um það bil einn hillumetra (í heimildavinnu fyrir skáldsöguna) af bókum sem ég er búinn að útvega mér og ríflega tvo sem ég á eftir að útvega mér (af því ég á enga peninga). Og ég er ekki einu sinni á ritlaunum og því hefur megnið af vorinu farið í auravinnu. Og megnið af vetrinum fer í að vera heima með syni mínum – sem er yndislegur en hefur ekki endilega þá þolinmæði sem þarf til að leyfa pabba sínum að lesa Hómer og glósa Ingibjörgu Haralds. Og einhvern tíma verður maður að hafa tíma til að baka brauð, elda mat, taka til, vaska upp – og vinna sér fyrir einhverjum peningum. Svo er ég víst að reyna að læra finnsku og ná af mér bumbunni (með boxi, skokki og reiðhjólun). Skrifa pistla fyrir Grapevine. Og þýða Gertrude Stein í hjáverkum. Lesa mér til ánægjunnar einnar saman. Og blogga mér til skemmtunar, hér í matjurtagarðinum.

Ekki það ég kvarti, þetta er allt voða gaman. Og svo finn ég áreiðanlega einhvern tíma dauða stund til þess að skrifa eitthvað um Ingibjörgu og stúdera Hómer (mig dreymir um að vera „lærður maður“ og þá þarf maður að kunna Hómer). En ég ætti kannski að reyna að vera eilítið raunsærri.

The Field eftir Martin Glaz Serup

12/06/2010 17:39

The field goes on a trip to London to see one of the statues from Easter Island in the British Museum with its own eyes. It’s cheaper to go to London than to Easter Island. When it comes down to it, it doesn’t like it anyway, it refuses to ask for help, it refuses to ask if anyone would be so kind as to take that picture. It eats baked beans with Tabasco sauce on toast and eggs at the hotel in the morning and goes home again.

Bókina The Field eftir Martin Glaz Serup má nú lesa í heild sinni á UbuWeb í þýðingu Christophers Sand-Iversen.

55 feta háar píkur með vígtennur

12/06/2010 14:32

Don’t screw around with darkling yellow finches:
Their feathers harbor deadly poison quills,
There’s bird flu in their tiny talons’ pinches,
And bad saliva dribbles from their bills.
.
If you escape the Scylla of their antlers,
As well as the Charybdis of their hooves,
You yet must dodge the anti-guy Dismantlers,
That whup the ass of every dude that moves:
.
We’re talking fifty-five-foot-tall vaginas,
With wicked fangs and terrible disdain
For evil men in both the Carolinas
Who diss their furry magnitude in vain.
.
Can any bums pump gum at “Champ” le Beau?
De dee, de dee, de dee, de dee, de doe.

Síðustu misserin hefur bandaríska ljóðskáldið og flarfistinn K. Silem Mohammad dundað sér við að skrifa upp sonnettur Williams Shakespeare. Sonnettan hér að ofan, „OMG Dog Pee!“, er endurgerð á 153. sonnettu Shakespeares „Cupid laid by his brand and fell asleep“. Aðferðin er einfaldlega sú að nota alla bókstafina í upprunalegu sonnettunni og skrifa nýja rímaða elísabetarsonnettu í jambísku pentametri (fimmliðahætti með öfugum tvíliðum) – hann hermir sem sagt upp formið líka. Nema þær eru eitthvað hressilegri sonnetturnar hans Kasey, eitthvað geggjaðra við þær. Fæstar eru reyndar komnar út og einungis örfáar hafa endað á netinu – en ég held að hann sé búinn með svona 2/3, ef ekki meira – og að lokum koma þær væntanlega allar út í einni bók. Þangað til er hægt að lesa fjögur stykki hérna.

11. júní, 2010

Kronikka

11/06/2010 23:10 Tänään tein pizzaa ja smoothie. Kirjoitin myös vähän. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Fuck the patriarchy

11/06/2010 22:10

Artemisia Gentileschi was all like, “Fuck the patriarchy, I’m gonna paint the shit out of this shit.” And she did.

Hipsters throughout history – the definitive list.

Stalin in Aruba

11/06/2010 13:31

Mér sýnist á dæminu sem lesa má hér að þetta sé ágætis ljóðabók. En þetta er þá ágætis ljóðabók með æðislegan titil og nóbelsverðlaunakápu.

Launafrysting

11/06/2010 12:41
Niðurskurður í fjármálum hins opinbera er eflaust nauðsynlegur, einsog haldið hefur verið fram. En væri ekki nær að nýta þetta tækifæri til þess að skera burt fituna – efstu lög hins ríkisrekna, nepótíska Íslands – lækka laun hæstráðenda, fækka sendiráðum, einkabílstjórum, kokteilveislum, innihaldslausum Coca-Cola auglýsingum og öðru flúri og fáráði áður en maður ákveður að frysta laun hjúkrunarfræðinga, vegavinnukarla, kennara og ræstitækna?

Það má taka undir með Ögmundi: Lausnarorðið er kjarajöfnun og forgangsatriðið er að verja velferðarkerfið (og helst styrkja það). Það er frumforsenda fyrir því að það verði líft í kreppulandi.

Pynchon

11/06/2010 11:27

10. júní, 2010

Kronikka

10/06/2010 23:43
Tänään kiinnitin turvaistuimen polkupyörän.

Ekki fokkast í mér

10/06/2010 21:54
Stærsta áskorun allra þeirra sem fylgjast með stjórnmálum þessa dagana er að vita hvenær maður á að taka hlutina alvarlega og hvenær er bara verið að fokkast í manni.

Á leiðinni út í búð

10/06/2010 20:44

Rudyard Kipling mælir með Glenn Beck

10/06/2010 18:22

Trailerinn fyrir nýjustu spennusögu bandaríska íhaldsmannsins og stjórnmálarýnisins* Glenns Beck byggir á ljóðinu Gods of the Copybook Headings eftir Rudyard Kipling.

^{* Ég biðst velvirðingar á að nota orðið rýnir um Glenn Beck en mér datt ekkert annað í hug. Nema kannski stjórnmálaþrossi, en það er ekki alveg sanngjarnt (gagnvart þrossunum).}

Nina Hagen skrifar Boodenbrooks

10/06/2010 16:47

Útgefandinn minn myndi ábyggilega segja eitthvað eins og „Rannsóknarskýrsla Alþingis hittir Karamazov bræðurna“ eða „Eins og Nina Hagen hefði ákveðið að skrifa 21. aldar útgáfu af Boodenbrooks“. (…) Það eina sem ég get sagt er að næsta skáldsaga verður lengri en hinar fyrri, hún á að takast með nýjum hætti á við alisvín, veita ágrip af sögu geldingar, leita að glataðri doktorsritgerð um íslenska bókmenntasögu, stúdera græðgi og hjartasorg, sökkva sér í lífsklúðrið, kanna samband bræðra, kanna samband foreldra og barna, veita innsýn í nútímavísindi og hjónabönd, fjalla um harminn sem sjálfstætt fyrirbæri, hugsanlega ættgengt eða eins konar súblímeraða útgáfu af mistökum eða atviki sem hrindir af stað ógæfu, og ef möguleiki er á þá væri stórkostlegt ef hún gæti varpað einhverju ljósi á það hvers vegna allt fór svona fádæma úrskeiðis hér á Íslandi.

Sölvi Björn í viðtali á Sagenhaftes Island.

Gengismunur (nei ekki sá gengismunur)

10/06/2010 13:55

Óveðrinu hefur slotað, sólin er komin upp og Nýhil kynnir stolt og sjálfumglatt sem endranær:
.
GENGISMUNUR eftir JÓN ÖRN LOÐMFJÖRÐ er ljóðabók um rannsóknarskýrslu, rannsóknarskýrsla um ljóðabók, ljóðabók um ljóðabók og rannsóknarskýrsla um rannsóknarskýrslu, kokkuð úr hráefni SKÝRSLUNNAR sem við óttumst öll og elskum af vélum sem Jón Örn Loðmfjörð skrifaði, forritaði, tamdi og þjálfaði sérstaklega til þessa verks.
.
í skuldaaukningu hlutabréfanna
í mögulegri vaxtagreiðslu veðanna
í áhrifalausum seðlabönkum
.
vaka milljarðar
og upphæðin aumkvast
yfir þínum krónum
.
Skýrslan er ekki bara eitt merkasta rit þjóðarinnar á síðari tímum heldur einn af fáum raunverulega fögrum viðburðum til að eiga sér stað á Íslandi í langan tíma. Skýrslan er allt að því óumdeild; eina fólkið sem ekki fagnar Skýrslunni er það sem fær á baukinn í Skýrslunni. Skýrslan er sólin, sjóndeildarhringurinn, frumkraftar alheimsins, bók bókanna, ný dögun, sú sem slekkur þorstana, eldana og útskúfar illum öndum – til Skýrslunnar er vísað þegar við ofurefli er að etja:
.
„Hérna, hafðu þetta, Skýrslan segir að þú sért slefandi mútuþægur bavíani í fjórtán ættliði og níu bindum! Skák og mát!“
.
Leiðbeinandi útsöluverð er tíu sálir, tólf handtökuskipanir og tuttugu fjandsamlegar yfirtökur. Sá yðar sem syndlaus er kaupi fyrsta eintakið (í öllum helstu bókaverslunum)

Og svo fréttin í DV.

9. júní, 2010

Kronikka

09/06/2010 23:15
Tänään sain paljon kirjoja postitse. Olen myös leivonut. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Stunur

09/06/2010 18:26

Vaxtarræktarbókmenntir

09/06/2010 16:06

Rithöfundurinn Yukio Mishima var ekki bara ítrekað orðaður við nóbelsverðlaun, hann var líka vaxtarræktarmaður sem gerði tilraun til valdaráns í Japan (til að endurreisa keisaraveldið) og framdi síðan seppuku þegar tilraunin mistókst.

Hver er Elías Knörr?

09/06/2010 12:06

Á hinni sívaxandi skáldasíðu fict.is má meðal annars finna ljóðskáldið Elías Knörr. Auk þess að heita þessu skemmtilega furðulega nafni lítur Elías út einsog skeggjuð kona og er lýst með þessum skáldlegu orðum:

Elías Knörr er nýstirni í íslenska ljóðalandslaginu, skáld fætt inn í sjómannafjölskyldu, líklega sá fyrsti í marga ættliði sem ekki hefur sótt sjóinn, en hélt þess í stað burt til að nema ítölsk og íslensk fræði; í ljóðum sínum leitar hann ávallt í arf sjómennskunnar. Fyrsta ljóðabókin hans kom út 2010, Sjóarinn með morgunhestana undir kjólnum. Auk þess birtust ljóða hans í Stínu og Poetry Review, í samantekt Jason´s Rotstein um íslenska ljóðagerð.

Og þá fylgja tvö ljóð – myndsterk með gnægð af karakter – á íslensku og í þýskri og enskri þýðingu. En ljóðabókin Sjóarinn með morgunhestana undir kjólnum gúglast ekki einu sinni og hana er ekki að finna í Gegni. En á þessari síðu er því haldið fram að Elías Knörr sé dulnefni galisíska þýðandans Elias Portela Fernandez – sem hefur meðal annars þýtt Sjón, Einar Má og Grænlendingasögu á galisísku.

Hér er blogg Eliasar Portela á galisísku og hér er blogg sem mér skilst að hann skrifi á heimatilbúnu tungumáli.

Ef einhver lumar á frekari upplýsingum um Elías Knörr eða Elias Portela – þá má sá hinn sami gjarnan senda mér póst. kolbrunarskald@gmail.com.

Talandi um fyndnu kynslóðina

09/06/2010 10:36

En það sem mér stendur mestur uggur af í tengslum við væntanlega valdatöku vélmennanna er sú staðreynd að þau eru gjörsneydd öllum húmor, en það er svo sem ekkert nýtt, því að fyndna kynslóðin svonefnda hefur oft og tíðum verið fremur hallærisleg en fyndin. Samt er það íhugunarefni og sízt af öllu uppörvandi að húmorlaus valdatæki geta orðið a.m.k. jafn skeinuhætt öllu lífi á jörðinni og þeir einræðisseggir sem farið hafa eins og logi um akur á öllum öldum – og þá ekki sízt þeirri sem við nú lifum.

Matthías Johannesen – Framtíðin hefur aldrei verið bjartari

Poetry and dead men

09/06/2010 09:12

Poetry is not distributed effectively enough to be popular; poetry is not even at the supermarket where people go to buy really important paper products like tissues. If poetry were on soft, scented tissues, people could read it after they put their snot on it, and then you could learn something just from having a runny nose. [...]

Poetry needs a better brand, one that is not associated with dead men that talk funny and use big words. If the dead men who use big words were pirates, that would be something, and if they were the living dead and were sort of partially rotting with gooey skin but still kind of, sort of handsome and they had sex with living people and got glowing dead poetry goo on them: that would be something! It would be better if you could wash your hair with poetry, or with glowing dead poetry goo made by juicing living dead poets: that would be something! If poetry were advertised the right way, and also enough, American society might really change, in at least a superficial way.

Stan Apps í Action Yes.

8. júní, 2010

Kronikka

08/06/2010 23:59
Tänään ostin nyrkkeilyhanskat ja kaulin. Mutta en aio lyödä ketään. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yöta.

Rúgbrauðsbakstur

08/06/2010 16:26

Slaughterhouse 5

08/06/2010 05:56
Sumar bækur á maður einhvern veginn ekki von á því að lesa aftur. Ég las Slaughterhouse 5 þegar ég var fimmtán ára og strikaði hana af listanum (að ég hélt) um aldur og ævi. Ekki svo að skilja að mér hafi ekki þótt hún góð árið 1993. Ég hélt bara einhvern veginn að þetta væri búið. Hún væri unglingabók. Það er sagt að maður eigi ekki að lesa sumar bækur aftur. Einsog Heimsljós (og það er satt, hingað til a.m.k.).

En þegar ég var í Tallinn á dögunum að spjalla við Pallann í Tallinn, þá barst hún í tal og áður en ég flaug áleiðis heim kom ég við í bókabúð og keypti mér eintak. Og hún var virði hverrar kroon. Í þetta sinn naut ég betur brotna frásagnarmátans og var ekki jafn upptekinn af gálgahúmornum (sem var þó engu síðri en í fyrra skiptið). Ósjálfráðir tímahikstar Billys Pilgrim urðu skemmtilegri fyrir þá sök að síðan ég var fimmtán ára lesið My Life eftir Lyn Hejinian og Diary of a Bad Year eftir J.M. Coetzee og fleiri brotakenndar frásagnir. Og lifað fleiri brotakennda daga. Brotakennda mánuði. Dreymt fleiri brotakennda drauma.

Hér er viðtal við Kurt Vonnegut, tekið í sýndarveruleikanum Second Life.

7. júní, 2010

Kronikka

07/06/2010 23:59
Tänään leivoin ruisleipää. Keitin myös Islannin plokk-kala. Kiitos tästä päivästa ja hyvää yöta.

Ljóðakvöld í Bagdad

07/06/2010 21:49

Every other Tuesday night, soldiers in Baghdad get together at The Falcon, a place Master Sergeant Brandon Short describes as a “club-type facility” run by the Morale, Welfare, and Recreation department of the Army, to read and listen to poetry. [...]
.
MSG Short elaborates: “If you just put your whole life out there, there might be some undesirable things. Some people might not understand. Especially in the military, with rank, people might think, ‘This guy is a sergeant I respect’. If he goes up on the mic and says he’s experienced some things, people might look at him a little differently.”

Bandarískir hermenn fá útrás fyrir tilfinningar sínar.

Tími hnyttninnar

07/06/2010 16:15

Mér þykir Bergur Ebbi hafa misst af góðu tækifæri til þess að skýra bókina sína „Tími fyndnu kynslóðarinnar er liðinn.“

Ljóð úr sænska stéttarstríðinu

07/06/2010 15:07
Jenny Tunedal skrifar um fyrstu bók nöfnu sinnar Wrangborg í nýjasta Aftonbladet. Jenny Wrangborg er ljóðskáld og stéttarmeðvituð smurbrauðsdama sem yrkir pólitísk ljóð og vakti nýlega athygli þegar Lars Ohly, frambjóðandi Vinstri flokksins, vitnaði í bókina hennar, Kallskänkan (Smurbrauðsdaman), í framboðsræðu (en líkt og á Íslandi er óvenjulegt í Svíþjóð að stjórnmálamenn vitni í lifandi ljóðskáld – en ekki jafn óvenjulegt að ljóðskáld fjalli um eitthvað lifandi).

Um bókina segir Tunedal m.a.

Þetta eru ljóð fyrir kapitalíska og fjölmiðlaða tíma þar sem bókmenntirnar, líkt og listin, verða að tala bæði hátt og skýrt vilji þær skipta máli pólitískt (eða bara skipta máli yfir höfuð) og ná til almennings. Helst verða þær að tala á tungumáli blaðamennskunnar eða stjórnmálanna. [...]
.
Ljóð Wrangborg samanstanda jafnan af beinum en skýrum og gildishlöðnum lýsingum. Þær lýrísku myndir sem finna má í bókinni virka á mann einsog pásur áður en ljóðin halda áfram að vinna með afbyggingu vinnunnar og mannfólksins sem tilheyrir henni. Tónninn sveiflast á milli þess að vera agressífur í garð valdsins og senda ljúfar augnagotur til samstarfsfólksins. Ætlun þessarar ljóðlistar virðist vera sú að skrifa skýra og greinilega fyrstu persónu fleirtölu – VIÐ – sem getur sett sig upp á móti hinum auðugu.

Tunedal viðurkennir að síðustu að þetta sé varla í samræmi við hennar eigin sýn á ljóðlistina en þegar allt kemur til alls þá heppnist Wrangborg það sem hún ætlar sér.

Hér er svo viðtal (á sænsku) við skáldið.

MY MONEY eftir K. Silem Mohammad

07/06/2010 11:27

I’ve become better with my money
I never seem to have any
today I departed for London yesterday
that’s about it for yesterday
.
I was sad that I lost my backpack
with my camera and my money in it
it pretty much sucked
on the camera/profit front
.
older, chillax-ier sea turtles are getting all my money
because it’s such a good environment
there is a video on YouTube
of lions attacking a giraffe
.
if you want to view any of these things let me know
PayPal will keep my money

Kasey Mohammad var að gefa út nýtt hefti.

6. júní, 2010

Kronikka

06/06/2010 23:59
Tänään ostin nenäkarvatrimmerin. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yötä.

Gleðilegan þjóðhátíðardag (Svía)

06/06/2010 22:55

Í tilefni af þjóðhátíðardag Svía skulum við hlýða á ameríska ljóðskáldið Kenneth Goldsmith flytja þjóðsönginn, Du gamla, du fria. Du gamla, du fria .

Gleðilegan sjómannadag

06/06/2010 20:05

Þetta lag með Iron Maiden, sem hér sést leikið á tónleikum, er byggt á samnefndu ljóði eftir Coleridge og inniheldur fjöldann allan af beinum tilvitnunum í verkið.

Klámblöð í skiptum fyrir biblíur

06/06/2010 18:45

Finnskir fríhyggjumenn gáfu í dag Helsinkibúum kost á að skipta út biblíunum sínum fyrir klámrit. Að sögn varaformanns Helsingin vapaa-ajattelijat vill félagið með þessu vekja athygli á að nær öll trúarbrögð reyna að hefta og stjórna einkalífi fólks. „Við völdum fyrirbæri sem er andstæða [biblíunnar]. Kynferðisleg frelsun (s. sexuell frigörelse) gengur jafnan hönd í hönd við opið jafnréttissamfélag. [Við viljum ná til hinna] mörgu sem trúa ekki, en styðja passíft hið trúarlega siðferði, fela klámblöðin og stilla fram vígslubiblíunni í bókahillunni. Við viljum vekja þá til umhugsunar.“

Hér er sagt frá þessu í Hufvudstadsbladet.

Soffía G. Birgisdóttir köttar krappið

06/06/2010 17:01

Ekki svo að skilja að á Íslandi séu ekki skrifaðar merkilegar bókmenntir, við eigum ennþá fullt af góðum rithöfundum sem skrifa af þörf og senda frá sér athygl­ isverð bókmenntaverk. En viðtakendur eru fáir, áhugi einskorðaður við lokaða hópa og umræða af skornum skammti. Opinber umræða um bókmenntir er svo til engin og – ef undan er skilin umræða í fáeinum þáttum Ríkisútvarpsins – þá einkennist umræða um nýsköpun í bók­ menntum af íhaldssemi og ekki síst andúð á því sem sker sig að einhverju leyti frá meginstraumnum og höfundum sem leyfa sér að gera tilraunir með form og tungumál er bent á að „reyna að finna sér söguþráð“ og hætta að vera með stæla. Í raun er krafa dagsins að allir skrifi auðskiljanlegar skáldsögur – markaður­ inn hefur hvorki áhuga á ljóðum né smá­sögum, hvað þá að hlúð sé að íslenskri leikritun.

Soffía G. Birgisdóttir í nýju helgarblaði – Krítík (síðu 20).

Ort fyrir kóngafólk

06/06/2010 16:23

Sænska krónprinsessan Viktoría ætlar að gifta sig í sumar. Af því tilefni var í vetur leitað til sænskra ljóðskálda að yrkja ástarljóð fyrir brúðhjónin. En þegar allt kom til alls vildi enginn skrifa fyrir kóngafólkið. Ekki Göran Sonnevi og ekki Jenny Tunedal, ekki Kristina Lugn og ekki Göran Greider. Þetta var dálítill skandall enda er góður – allt að því sjúklega góður – mórall fyrir brúðkaupinu (sem hefur fengið heitið “Stockholm Love 2010″ í auglýsingaherferðinni – en ekkert gott gerist lengur án þess að því fylgi auglýsingaherferð, líkt og alkunna er). Nú hefur tímaritið Re:public hins vegar gefið út sérhefti um brúðkaupið – með andkonunglegri list. Þar á meðal eru ljóð eftir Göran Greider, Jenny Tunedal og Thomas Tidholm – sem á þennan bút:

denna lilla säkerhetsklassade bortskämda familj
de kostsamma vanorna, de skräddarsydda kläderna
den beundransvärda pliktskyldiga välgörenheten
det fina umgänget med de beundrade ättlingarna och släktingarna

Myndin af brúðhjónunum hér efst er eftir Fridu Farm.

Tattúið á Megan Fox (engar myndir)

06/06/2010 12:25

The new tattoo, which snakes down her right flank from the back of her rib-cage to the tip of the hip, states: “Those who danced were thought to be quite insane by those who could not hear the music.” Enigmatic, to say the least. But if the line itself is cryptic, its author is even more of a mystery. Tabloid reports suggest that it’s the work of a little-known poet called Angela Monet, and a quick Google search confirms as much. Thing is, though, Monet doesn’t appear to exist.

Meira hér.

Steven Fowler leikur hnefa og yrkir

06/06/2010 11:55

I knowthisonetoopersonallytocomment

idrepercussions

alesbiancouple

tattooonherleg

firststagesofpregnancyaglenwithboredom

shelooksofutotoutofplace

homsebase

shouldtherebeapoetryfortheobese?

(hér má lesa allt ljóðið)

Kronikka

06/06/2010 00:45

Tänään söin chili-burgerin bosnialaisessa grillissä. Kiitos tästä päivästä ja hyvää yötä.

5. júní, 2010

Champagne-vinet

05/06/2010 23:15

Drick! De förflyga, de susande
Perlorna — drick!
Skynda. Det ljufva, det ädla, det höga
Söker du fåfängt, se’n anden förgick.
Dåren, som fäste vid skummet sitt öga,
Vatten, blott vatten på läpparna fick.
.
Njut! De försvinna, de tjusande
Stunderna: njut!
Ytterst förfinade, känslan och löjet
Reta och domna i samma minut;
Snappa i flykten behagen och nöjet;
Högst är raketen, i det han går ut.
.
Snar är på jorden den rusande
Glädjen: ack snar!
Fångad af ynglingens spända förhoppning,
Än ur en drufva, förädlad och rar,
Än från en mun, lik en ros i sin knoppning,
Strax till sitt hem öfver molnen hon far.

Frans Michael Franzén var fæddur í Oulu. Það er meira að segja stytta niðri í bæ og ég myndi deila með ykkur ljósmynd af henni ef ég nennti að standa á fætur og ná í símann minn, sem liggur einhvers staðar inni í eldhúsi. En letin er alveg að drepa mig.

Roihuvuori (með texta)

05/06/2010 21:07

Sem sé

05/06/2010 14:15

Ragnhildur Jóhanns og Jóhann Ludwig Torfason flytja brot úr Sem sé, eftir Ragnhildi, í Hafnarhúsinu (hljóðið mætti vera betra – en fólk mætti líka vera duglegra að taka upp upplestra á Íslandi svo ég geti verið með).

Endurnýjun

05/06/2010 13:45

Á Íslandi gerist fólk stjórnmálamenn til æviloka. Ef því gengur ekki vel hangir það inni á þrjóskunni – þótt flokkurinn bíði afhroð, kjósendur telji sig svikna, stjórnmálamaðurinn verði uppvís að vanrækslu, óhæfi og / eða spillingu. Ísland er nógu lítið og sætin í pólitík nógu mörg til þess að þetta sé mögulegt öllum sem eru sæmilega læsir. Í sjálfu sér er kannski ekki óeðlilegt – eða í öllu falli óalgengt – að fólk berjist fyrir lífinu með þrjóskunni. Þetta gefur hins vegar til kynna að flokkarnir séu stjórnlausir (ha!) því þeir virðast ófærir um að losa sig við hálfvitana.

The Wire

05/06/2010 02:05

For the past three years, whenever you say “The Wire” white people are required to respond by saying “it’s the best show on television.” Try it the next time you see a white person! Though now they might say “it WAS the best show on television.” So why do they love it so much? It all comes down to authenticity. A long time ago, someone started a rumor that when The Wire is on TV, actual police wires go quiet because all the dealers are watching the show. Though this is not true, it seems plausible enough to white people and has imbued the show with the needed authenticity to be deemed acceptable.

Af Stuff White People Like.

4. júní, 2010

Kronikka

04/06/2010 23:59

Tänään luin Aku Ankka Suomen. En ymmärrä paljon. Mutta Google Translate auttanut. Kiitos päivästä ja hyvää yötä.

Hinir sönnu Finnar

04/06/2010 22:08

Hinir sönnu Finnar, Perussuomalaiset, er nafnið á þeim stjórnmálaflokki í Finnlandi „sem hvað minnst fílar innflytjendur“ (af því það má ekki kalla fólk nasista). Formaður flokksins er maðurinn hér að ofan, Timo Soini. Samkvæmt síðustu skoðanakönnunum munu Hinir sönnu Finnar fá um 9% atkvæða í þingkosningunum að ári – miðað við 1% árið 1999, 1,6% árið 2003 og 4,1% árið 2007. Ímyndið ykkur nú hvað þeir gætu fengið mörg atkvæði ef þau væru með myndarlegri kandídat. Einhvern mýkri – konu jafnvel, Piu Kjærsgaard týpu, Marine Le Pen eða Siv Jensen – já eða barnsrass einsog og Geert Wilders. Finnarnir eru ekki alveg með á nótunum í nýjustu straumum í popúlismanum.

Velferðarkerfið

04/06/2010 19:40

Vandamálið við niðurrif velferðarkerfisins, sem kallast „nauðsynlegur niðurskurður“ hjá vinstristjórninni, er að það verður ekki reist aftur í bráð. Niðurrifið mun gera það að verkum að fæstir vinstrimanna munu kæra sig um að kjósa í næstu kosningum (en það er auðvitað firra í Jakobi Bjarnari að fólk hafi kosið VG eða Samfylkingu svo þau lögleiddu bjórauglýsingar og spilavíti) og ef Inspired By Iceland myndbandið segir okkur eitthvað, þá er það það að sá rembingur og hroki sem gerir okkur kleift að vera MarkaðsÍsland er snúinn aftur (við erum enn á ný best í heimi og ætlum ekki að læra neitt). Altso – þegar þessi vinstristjórn er öll, hvort sem hún springur eða situr út kjörtímabilið, þá tekur við hægristjórn. Einsog við bjuggum við hægristjórn frá því Jón Baldvin leiddi Davíð út í Viðey – einmitt vegna þess að á Íslandi hefur ekki verið skipt um hugmyndafræði heldur einungis orðræðu. Mér skilst á bloggi Ágústar Borgþórs að í nýjasta TMM (sem ég fæ aðeins síðar en aðrir sökum búsetu erlendis) sé grein eftir Guðna Elísson þar sem því er haldið fram að ef bankarnir hefðu ekki hrunið árið 2008 hefði menntakerfið verið rústir einar árið 2015. Mér leiðist að segja það, en ríkið er ekki hætt að rústa menntakerfið þótt nýir aðilar sitji í ráðuneytinu.

Boooooooooring

04/06/2010 16:53

A reader recently asked, by way of my editor, that I share a few words on the Icelandic poetry community. My first response was a long-wind- ed, athletic “boooooooring” while I rolled my eyes and pretended to gag. For a while I was very outspoken in my criticism of Icelandic poetry. I found it self-centred, heavily established, living in isolation from foreign poetry (as well as younger poetry), over-emphasizing metaphor, homogenous, amazingly critical of variation (or fun) and having a snotty superiority complex that it justified with its so-called “modesty”.

Úr nýjasta pistlinum í Grapevine (síðu 34).

Mér-að-kenna-land

04/06/2010 14:49
Sjá stærra kort.

Ég á heima í Syynimaa. Maa þýðir land. Syyni þýðir „mér að kenna“.

Orðaflunk

04/06/2010 12:20

Í kvöld kl. 17 verður lesið upp í Útúrdúr. Meðal þeirra sem fram koma eru vinir mínir og vonarstjörnurnar Ragnhildur Jóhanns og Jón Örn Loðmfjörð (eða skugginn af honum). Einnig: Margrét Helga Sævarsdóttir, Kristín Sigurðardóttir, Katrín Inga Jónsdóttir Hjördísardóttir, Solveig Pálsdóttir og Sigrún Guðmundsdóttir.

Frekari upplýsingar hér.

3. júní, 2010

Kronikka

03/06/2010 23:20

Olen edelleen sairas. Saatana perkele. Kiitos päivälle ja hyvää yöta.

Óæskilegur

03/06/2010 21:38

Að öllum líkindum munum við fjölskyldan setjast að í Helsinki að lokum. Þegar frúin er búin í námi hér í Oulu og ég hef fengið að fara heim til Ísafjarðar í einsog hálft ár munum við áreiðanlega gera okkur heimili í Helsinki. Ég held þá íbúðinni minni á Ísafirði í útleigu á veturna og reyni að hafa hana tóma á sumrin. Eða tóma yfir jól.

En samkvæmt nýrri könnun eru tveir þriðju Finna því mótfallnir að við setjumst hér að. Það finnst mér afskaplega leiðinlegt.

Valhallah Akbar

03/06/2010 20:03

Tralfamadorian Literature

03/06/2010 19:45

Billy asked for something to read on the trip to Tralfamadore. His captors had five million Earthling books on microfilm, but no way to project them in Billy’s cabin. They had only one actual book in English, which would be placed in a Tralfamadorian museum. It was Valley of the Dolls , by Jacqueline Susann.
…..Billy read it, thought it was pretty good in spots. The people in it certainly had their ups and downs, ups and downs. But Billy didn’t want to read about the same ups and downs over and over again. He asked if there wasn’t, please, some other reading matter around.
…..‘Only Tralfamadorian novels, which I’m afraid you couldn’t begin to understand,’ said the speaker on the wall.
…..‘Let me look at one anyway.’
…..So they sent him in several. They were little things. A dozen of them might have had the bulk of Valley of the Dolls — with all its ups and downs, ups and downs.
Billy couldn’t read Tralfamadorian, of course, but he could at least see how the books were laid out — in brief clumps of symbols separated by stars. Billy commented that the clumps might be telegrams.
…..‘Exactly,’ said the voice.
…..‘They are telegrams?’
…..‘There are no no telegrams on Tralfamadore. But you’re right: each clump of symbols is a brief, urgent message — describing a situation, a scene. We Tralfamadorians read them all at once, not one after the other. There isn’t any particular relationship between all the messages, except that the author has chosen them carefully, so that, when seen all at once, they produce an image of life that is beautiful and surprising and deep. There is no beginning, no middle, no end, no suspense, no moral, no causes, no effects. What we love in our books are the depths of many marvelous moments seen all at one time.’

Kurt Vonnegut – Slaughterhouse 5

Nazi-Alert: Ísland er bæði trophy-kelling og mella

03/06/2010 18:56

Ljóðabox

03/06/2010 15:16

“When the poets come to the gym I’m not sure what sort of response they will get.

“But it will be something different and I thought it was worth doing. It will be as close to a boxing format as possible.”

The poetry boxing bouts were the idea of council arts development officer Julie Turnbull.

Council arts development manager Mike Campbell said: “The competitive element will be a lot of fun and the event is an opportunity for people to hear good poets doing their stuff.

“I believe some of the poets will be getting into the spirit of things by adopting ring names.”

[...]

Claire Morgan, programme co-ordinator in the North East for Apples and Snakes, said: “This is a really exciting opportunity, as two completely different worlds collide.

“It will give poetry a new voice through the sport of boxing.”

Ljóðabox í Bandaríkjunum.

Þrumur, eldingar og flugnabit

03/06/2010 14:39
Þegar rigningin er lengi á leiðinni líður mér bölvanlega. En þegar úttútnaðir himnarnir rofna loksins og regnið hrynur niður – einsog hellt úr fötu – er mér afskaplega létt. Ég er ennþá lasinn hérna í þessu miðjarðarhafsveðri og í gær nældi ég mér í um það bil þrjátíu moskítóbit – við þeim bregst ég afar illa og er allur bólginn í framan og á höndum þrátt fyrir að hafa borið á mig ógrynni af hýdrókortisóni, Alsol-spritti og fleira kemísku ógeði sem ég kann ekki að nefna.

2. júní, 2010

Kronikka

02/06/2010 23:59

Internet ei toimi. Vihaan hyttysiä. Olen turvonnut ja kutiava.

Cage Match of Canadian Poetry

02/06/2010 15:11

We’ve now become accustomed to the kind of poetry that warrants a normative form of attention. Prizes and awards for example homogenize taste more than they actually reward merit. They don’t, I think, distinguish those singularities that stand out against the backdrop of their cultures. In many respects those anomalies are, I think, myopically seen as something too exceptional to be warranted any attention.

- Christian Bök

Krítík

02/06/2010 14:40

Bókmenntakrítík sem horfir einungis í textann á síðunni er jafn óáhugaverð og texti á síðu sem horfir ekki út fyrir sjálfan sig. Bókmenntir eru hluti af heiminum. Bækur eru hlutar af höfundum sínum. Það sem höfundur segir um bók er hluti af bókinni. Áhrif bókarinnar (góð/slæm) eru hluti af bókinni sem er hluti af öðrum bókum eftir sama höfund og aðra höfunda. Bækur – ljóð, skáldsögur, ritgerðasöfn, sagnfræði, ævisögur o.s.frv. – eru hluti af öllu sem gerist í heiminum og oft eru langsóttari tengingar gagnrýnenda áhugaverðari útgangspunktar en það sem liggur í augum uppi eða það hvort bókin er góð eða léleg.

Flarf, Arf Arf Arf!

02/06/2010 13:20

I am in fact a software engineer, striving to build an idiot-proof program, bigger and better than the one before. But the universe is striving to build bigger and better idiots – and so far the universe is winning.

Ísrael

02/06/2010 11:16

Ef ríkisstjórnin meinar eitthvað með sínum fallegu orðum um frið og baráttu gegn ranglæti þá er búið að slíta stjórnmálasamstarfinu um það leyti sem lesendur renna yfir þessar línur. Það á ekkert að vera að flækja þessi mál og flétta inn í flókin alþjóðleg samskipti og hagsmuni. Maður skiptir ekki við hrotta og gefur þau skilaboð út án nokkurra vandkvæða.

Ef ríkisstjórnin ætlar hins vegar að grípa til einhverra málamyndaaðgerða eins og að senda út pappírssnifsi eða harma morðin þá hefur hún brugðist hugsjón friðar og mannúðar.

Kolbeinn Óttarsson Proppé í Fréttablaðinu.

Fallegt

02/06/2010 11:01

I had a drunk on like seven Swedes.

– Raymond Chandler

Þræll efnishyggjunnar

02/06/2010 10:45

Ef ég væri ekki fátæklingur myndi ég kaupa mér bæði iPhone og Kindle.

1. júní, 2010

Kronikka

01/06/2010 23:59
Päivällä olin sairas. Huomenna aion olla virkistää. Kiitos täänän ja hyvää yöta.

Orðin tóm

01/06/2010 17:14

Við munum ekki líða kynþáttafordóma, kynjamisrétti eða önnur form af hatursfullu tali, eða framlag sem túlka mætti á þann hátt. Við gerum greinarmun á harðri gagnrýni á stjórnvöld, fyrirtæki, samfélög eða viðhorf og árásum á hópa eða einstaklinga á grunni kynþáttar, trúar, kyns eða kynhegðunar.

Úr Gildum Eyjunnar – reglum fyrir þá sem gera athugasemdir við blogg eða fréttir á Eyjunni.

Sjö milljónir í opnu nútímalegu lýðræðisríki – umkringdir af hálfum milljarði miðaldamanna sem vilja slátra hverjum manni. konu og barni

“Þór M” skrifar athugasemd við blogg Egils – hún birtist skömmu eftir níu í morgun og er enn inni.

Í dag er ég lasinn

01/06/2010 16:00

Í dag er ég lasinn: í svitaköstum með kverkaskít einsog stíflað skólprör, höfuðverk, nefrennsli og nístandi beinverki. Ég held ég hafi ofreynt mig síðustu vikur í flutningum og vinnu og fjölskyldustörfum. Því lauk í gær þegar ég hjólaði um allan miðbæinn og síðan heim með tvo fulla poka af drasli – matvara í öðrum og karfa í hinum (sem ég gat auðvitað ekki fest á hjólið enda verkfæralaus). Ég villtist síðan á leiðinni heim svo 25 mínútna ferð varð um einn og hálfur tími. Síðan þá hef ég verið hálfónýtur.

Við skulum hlýða á Sir Elwood syngja um sjúkleikann og syndina.

Eldri færslur

–> MAÍ, 2010

Kronikka

Tänään olen syönyt hyvää Pad Thai ja tosi hyvää Tom Yam. Kiitos ja hyvä yöta.

Louise Bourgeoise

Sjö í rúmi eftir Louise Bourgeois – 1911-2010.

Þýðingar

Það er búið að ræna mig allri gleði af þýðingastörfum.

Þá er að finna sér eitthvað annað að gera.

Ferðalagið – myndir!

Nærri því allt komst í kerruna. En ekki allt.

Aram teygir úr sér utan við bensínstöð í Gävle.

Aram leikur við mömmu sína í bílnum.

Juhani, tengdafaðir minn við stýrið og Nadja aftur í með Aram.

Ég man ekki hvað þessi brú heitir – en þegar við komum að henni heyrðist blússöngkona í útvarpinu syngja "Goin' to the Golden Gate". Þetta er samt ekki sú brú.

Við gistum í kristilegum sumarbúðum í Lövånger.

Aram kvartaði ósköp lítið þótt honum væri gert að sitja í bíl í tvo daga samfleytt.

Aram og Juhani.

Þegar komið var á áfangastað fór Aram og mátaði róluvöllinn (sem svona líka smellpassaði).

Ég er finnskur

Mikä Boogie?

30. maí, 2010

Easy Rider

Ég sá Easy Rider fyrir nokkrum árum síðan. Hún var ömurleg og full af fyrirlitningu í garð þeirra sem eru ólíkir manni sjálfum.

Kronikka

Tänään olen avannut monet laatikot. Kiitos ja hyvä yöta.

Bera drasl

Úrslit kosninganna

Albertína stjórnar Ísafirdi.

29. maí, 2010

Eg kaus ekki rassgat

Ferdalagid gekk vel. Okum yfir bryr. Upp og nidur haedir. Inn a bensinstödvar. Svafum i Lövånger. Thad rigndi, bles, solin skein og thokan var svo thykk ad madur sa ekki malbikid.

Eg kaus aldrei. Hafdi einhvern veginn ekki lyst a thvi. Eg hef verid med lögheimili a Isafirdi sirka thangad til nuna (eda a naestu dögum). En eg hef ekki lengur lyst a stjornmalaflokkum og thegar vid baetist thetta ad mer finnst eg vart mega (sidferdislega) skipta mer af thvi hver stjornar Isafjardarbae naestu fjögur arin missi eg alla löngun. Eg hefdi lika thurft ad gera mer ferd til Stokkholms a sama tima og eg var a undirbua flutning og thyda einsog vindurinn og gera allan annan fjarann – eyda 5 thusund kalli i lestir (og 5 thusund kall er mikill peningur fyrir fataekt folk (til upplysingar fyrir tha sem lesa thetta blogg og eiga peninga, seu their einhverjir)) – ad onefndum heilum vinnudegi.

Thetta er i fyrsta sinn sem eg kys ekki. Eg skiladi einu sinni audu. I forsetakosningum. En annars hef eg alltaf stutt vinstri menn. Fra thvi their komust til valda i landinu hef eg samt fyllst djupara vonleysi en adur gagnvart islenskri stjornmalamenningu. Eg vil ekki kalla thad synik, svartlyndi, thvi vonleysi mitt er ekki alveg svo svart. Eg er of gladur fra degi til dags. I fyrsta lagi verdur thetta sjalfsagt aldrei neitt verra en thad er og i ödru lagi by eg nu i Oulu i Finnlandi, thad er laugardagskvöld og eg er aldrei thessu vant ad sötra bjor i felagsskapi vid skemmtilegt folk. A morgun flyt eg inn a nytt heimili og held afram med skaldsöguna mina, les og reyni ad njota sumarsins. Vonandi vinnur Besti flokkurinn i Reykjavik. Til vara maetti hann fa 7 menn svo hinir flokkarnir fai ad velja a milli thess ad rotta sig saman i “thjodstjorn” (borgarbuastjorn?) eda dila vid Jon Gnarr. Ekki vegna thess ad besti er bestur – heldur til ad spaela hina flokkana. Til ad hvetja sjalfstaedisflokk og samfylkingu til ad taka til i sinum ranni, hvetja Framsokn til ad hverfa, og hvetja flokksmenn i VG og sveitarstjornarfolk til thess ad thrysta a um ad VG gerist baedi vinstri og graenn i rikisstjorn.

Isfirskri stjornmalamenningu er hins vegar ekki vid bjargandi (einsog sja ma af adsendum greinum a bb.is a sidustu vikum).

En adallega trui eg og vona ad thessi mal komi mer ekki vid.

Og tha er bara ad verda ser uti um finnskan rikisborgararett.

Kronikka

Moi. Olen Eiríkur. Asun Oulussa. En ole vieläkään saanut internetyhteys.

28. maí, 2010

krónika

700 km í aðra nösina. Takk fyrir og góða nótt.

On the Road Again

Búslóðin

27. maí, 2010

Krónika

Vaknaði rúmlega 7. Mikið kaffi. Múslí. Pakk, pakk, pakk, pakk. Út að ganga með Aram. Fann hjól. Dröslaði því heim (geri við það í Oulu). Misheppnaður hádegismatur – pylsa í sárabætur. Sótt hágæðapizza í kvöldverð, með öllu sem nokkur gæti hugsanlega girnst. Meira pakk. Afþurrk, tiltekt, sturta. True Blood. Nú er orðið kolniðadimmt og ég þarf að keyra tæplega 800 kílómetra á morgun (og verð þó ekki kominn nema rúmlega hálfa leið). Nú ætla ég að lesa. Takk fyrir daginn og góða nótt.

Búinn að pakka

Vantaði reiðhjól

Vantar ekki lengur reiðhjól.

Davíð Stefánsson

Davíð Stefánsson er kannski venjulegur maður, en ég er fenómen.

Barnes & Chernobyl

It’s got everything you need
It’s an artist
It don’t look back

Rod Smith úr bókinni Deed.

Börn, barnabörn og fyrrverandi hitt og þetta

Í kvöld verður upplestur á Næsta bar. Þar koma fram dætur Eugens Gomringers og Tómasar R. Einarssonar, barnabarn Halldórs Laxness, fv. verkefnisstjóri Útflutningsráðs, kærastan hans Óla Sindra, fv. kærastan hans Óla Sindra og tveir Þjóðverjar.

Frekari upplýsingar hér.

Ég get mælt með flestu af þessu fólki – og held það sé fjarska lúðalegt að halda sig heima (þótt þemað sé í sjálfu sér halló og hausavalið vafasamt, einsog fram hefur komið annars staðar). Ég myndi mæta ef ég væri í nágrenninu.

Múslimar og fólk

Samkvæmt frétt á Vísi eru múslimar í Marokkó reiðir vegna fyrirhugaðs tónleikahalds Elton John þarílandi. Svo virðist sem Elton John eigi sér marga aðdáendur í landinu og hefur kóngurinn gefið leyfi sitt fyrir tónleikunum.

Finnið villuna.

Sara Riel

Sara Riel fékk Guðmunduverðlaunin. Það er frábært!

Geof Huth

Geof Huth.

Bandaríska myndljóðskáldið Geof Huth varð fimmtugur í fyrradag. Í tilefni af því tók konan hans sig til og bað okkur kunningja hans og samstarfsmenn að semja fyrir hann eitthvað í þemanu ‘fimm’. Ég tók mig til og taldi upp á fimm á íslensku – á 144 ólíka (málfræðilega) vegu. Margir veganna hljóma raunar eins en tilheyra þá samt annarri beygingu.

Hægt er að sjá öll ljóðin hér – en þarna eru meðal annars verk eftir Mark Young, Derek Beaulieu, Gary Barwin, mIEKAL AND, Tony Trehy, Karri Kokko og fleiri.

Geof, sem ég kynntist í ljóðaþrælabúðum Karris Kokko rétt utan við Turku í fyrra, bloggar hérna.

Geirþrúður

26. maí, 2010

Króníka

Svaf lengi í dag. Líklega til hálftíu. Filmjólk með múslí í morgunmat. Drakk mikið kaffi. Hélt áfram að pakka. Fór í Clas Ohlson og keypti sexkantasett (veit ekkert hvað varð um gömlu sexkantana) – það tók fjarska langan tíma að finna sexkantana (mundi ekki hvernig maður segir ‘sexkantur’ á sænsku og nennti því ekki að spyrja) og meðan ég leitaði fann ég nýtt seðlaveski á tilboði. Gamla var rifið í tætlur – líklega nærri því tuttugu ára gamalt. Afgangur af fiskisúpu í hádegismat og grænmetisborgarar í kvöldmat. Aram er búinn að vera lasinn. Nú er að skella á nótt og kominn tími til að fara að lesa. Takk fyrir daginn og góða nótt.

Vanhanen og betlararnir

Matti Vanhanen, forsætisráðherra Finna, ætlar að segja af sér í sumar, til þess að gera pláss fyrir arftaka sinn. Arftakann mun miðjuflokkurinn Keskusta velja viku áður en Vanhanen lætur af embætti. Þingkosningar verða á næsta ári og þá verður að vera búið að skapa nýjan leiðtoga.

Þetta er ekki það leiðinlegasta við þessar kosningar, þótt þetta sé leiðinlegt. Það leiðinlegasta við þessar kosningar er að Hinir sönnu Finnar virðast ætla að ná hátt í tíu prósenta fylgi (þeir eru nas… ég meina popúlistar). En svo var allt útlit fyrir það fyrir ári síðan að Sverigedemokraterna (sem eru popú … nei ég meina gagnrýnir í innflytjendamálum) myndu ná manni inn á þingið í ár. Nú virðist það eitthvað hæpnara.

Hér er einn hinna agressífu betlara í Finnlandi. Líkt og starfsbræður hans starir hann á jörðina og þegir í bænastellingu í tíu tíma á dag.

En altso. Mig langar að koma einu á framfæri: Vanhanen er slefandi fábjáni. Í dag tilkynnti hann ekki bara um afsögn sína heldur stakk upp á því – svona í framhjáhlaupi – að Finnar hættu að gefa betlurum pening. Það var einfaldasta lausnin á „betlaravandamálinu“ – en ríkisstjórn Vanhanens hefur undanfarið leitað löglegra leiða til að banna betl, enda séu betlarar í Helsinki svo agressífir. Betlurum fylgja glæpir, segir Vanhanen. Ég hef aldrei orðið fyrir áreiti af betlara í miðbæ Helsinki eða annars staðar í Finnlandi. Þar hef ég hins vegar ítrekað orðið fyrir ónæði af sölumönnum símafyrirtækja, hvítum krökkum frá Amnesty, Unicef og Greenpeace og blómasölumönnum.

En fólki býður við betlurum einsog þeim býður við rónum (en rónum er miskunnarlaust skutlað úr miðbæ Helsinki af lögreglunni – hvert þeir fara veit ég ekki, en þeir mega vera í vissum hverfum). Betlarar gera fólki erfiðara um vik að ímynda sér að í raun hafi það allir gott. Að fátækt fólk sé einhvern veginn alltaf á margmilljónabótum með stolna flatskjái étandi heimsent sælkerafæði í öll mál. En það séu bara latt og gráðugt og vilji því sífellt meira.

Betlarar rífa göt á fantasíuna um ofgnóttarþjóðfélagið þar sem ekki þarf að veita neinum hjálparhönd. Rífa göt á fantasíuna um að í velferðarsamfélaginu okkar sé hugsað um alla og ekki væsi um neinn. Vegna þess að innst inni – alveg sama hversu miklar mótbárur við komum með út á við – þá vitum við að það betlar enginn vegna þess að honum finnist það gaman eða vegna þess að það sé svo ábatasamt. En við viljum ekki gefa því þá er minna eftir fyrir okkur sjálf. Og eina fólkið sem við kunnum að vorkenna er við sjálf.

Fyndni frambjóðandinn

Aram Nói hjálpar pabba sínum að pakka

Þú þarft á innflytjendum að halda

Í gærkvöldi kláraði ég bókina Immigrants – your country needs them eftir Philippe Legrain. Hún var í sjálfu sér ágæt, en skrifuð út frá peningasjónarmiði frekar en mannúðar- (enda líklega ætlað að sannfæra hægri menn – það á ekki að þurfa að sannfæra vinstri menn). Legrain færir í bókinni rök fyrir því að allir græði á því að opna landamærin. Ríku löndin fá annars vegar verkafólk í störf sem heimamenn vilja ekki sinna lengur og hins vegar sérfræðinga (hann er reyndar mishrifinn af innflutningi á sérfræðingum – enda meðvitaður um ‘brain drain’ í þriðja heiminum og hversu tilgangslaust það er að láta menntaða íranska líffræðinga keyra strætó í Toronto). Fátæku löndin fá að létta af sér ákveðnum þunga – fólksflutningarnir draga úr atvinnuleysi og létta þeim sem eftir eru lífið. Hér tekur hann m.a. áhugavert dæmi af Svíþjóð, sem var fátækasta land vestur Evrópu árið 1850, þegar miklir fólksflutningar hófust til Norður-Ameríku – og sýnir fram á hvernig bæði Svíþjóð, Kanada og Bandaríkin nutu góðs af og meðallaun hækkuðu á öllum stöðum. Þá bendir hann einnig á að innflytjendur frá þriðja heiminum á vesturlöndum senda (að minnsta kosti – eftir skráðum leiðum) helmingi meira fé til heimalanda sinna en vesturlönd eyða í þróunaraðstoð – og ekkert af peningunum fer í skriffinnsku, spillingu eða þvælu. Hann nefnir að vísu ekki eina aukaverkun sem ég varð áþreifanlega var við á Kúbu fyrir rúmum áratug, sem er að þeir sem eiga ættingja erlendis búa við áberandi betri kjör en hinir sem eiga enga slíka ættingja og þannig verða til forréttindastéttir (altso: lágstétt án ættingja erlendis og miðstétt með ættingja erlendis). Hann bendir líka á hvernig Ísraelsmenn hafa opnað landamæri sín fyrir öllum Gyðingum í heiminum og tekið á móti gríðarlegum fjölda fólks á vissum tímabilum – án þess að hafa ‘tapað peningum á því’. Hann hrekur síðan ýmsar óttamýtur; um múslima sem vilja drepa alla, um fátæklinga sem munu ALLIR koma STRAX og landamærin opnast, og útrýmingu þjóða. Hann bendir á hversu mikil grimmd er fólgin í harðri landamæravörslu (fleiri hafa sem dæmi látið lífið á landamærum Mexíkó og Bandaríkjanna frá 1995 en létust í Tvíburaturnunum – og annað eins deyr í Flórídaflóa, í sundinu milli Marokkó og Spáns og á milli Albaníu og Ítalíu og víðar) og hversu lítið gagn hún gerir (flestir sem vilja komast burt komast burt) og hversu slæmar afleiðingar allt þetta svarta vinnuafl hefur á alla verkalýðsbaráttu í ríku löndunum.

Bókin er altso dálítið kapitalísk – hún er ekkert að stinga upp á afnámi auðvalds – en það er líka mannúð í henni og hún fær fjórar af fimm stjörnum.

Au Revoir, La Suède

25. maí, 2010

krónika

Fór á fætur með Aram klukkan hálfátta. Illa sofinn. Drakk mikið kaffi og borðaði hrökkbrauð með kæfu. Hélt áfram að pakka. Fór fram í eldhús og náði í lítinn poka. Kom með pokann inn í stofu og mundi ekki hvað ég ætlaði að gera við hann. Rak tærnar í kassana á gólfinu. Skar mig næstum því í fingurinn. Bölvaði. Datt næstum því í stiganum. Mundi hvað ég ætlaði að gera við pokann (setja í hann tindátana sem Gunnar afi gerði). Reyndi að finna þögn í höfðinu á mér. Tvisvar. Mistókst. Át pasta og pestó í hádegismat. Var áfram svangur. Nadja gerði ljúffenga fiskisúpu í kvöldmat. Ég las það sem eftir var af internetinu og Nadja keypti flugmiða til Búdapest. Horfðum á einn True Blood. Nú er orðið myrkt og kominn tími til að fara að lesa. Góða nótt og takk fyrir daginn.

sami rassinn

Áður en Vinstri grænir komust í ríkisstjórn hafði ég ekki gert mér grein fyrir því að flokksmenn þar væru flokksmenn í sama skilningi og flokksmenn annarra flokka. Call me stupid. Ég hélt að fólkið í VG væri meira og minna gagnrýnir vinstrimenn sem væru ekki ginnkeyptir fyrir því að fylgja flokknum í blindri trú – að þeir stunduðu ekki pólitík einsog trúarbrögð, að þeir héldu ekki með flokknum einsog fólk heldur með Arsenal. En þetta var sem sagt fyrir svona einsog einni meðgöngu síðan. Nú finnst mér vera „sami rassinn undir þessu öllu“. Og það er voða leiðinlegt.

Vijsur s^ra H(allgrims) s(a)l(uga) Pet(urs)s(onar)

Vngdömur heimskur
æsku tijmenn gleimskur
gledtu þig spart
jllt kemur ævart.
.
1. Barnalund blind hrædd
vid briost nam mödur kwra
æskustund ömædd
fyrer ongvu kann ad stüra
enn þad mund algiædd
er mansins nattura
skamt mun til skwra.
.
2. Eirn ef kiemst hier hätt
og higgur sier til kiæti
a þad skemst addrätt
eitthvad þann mann græti
hiartad kremst hvarf brätt
hellst er þotti mæti
allt epterlæti.
.
3. Glijann reis grä hart
gnap þa stormur hrillte
ølldu geis grÿmt margt
glæstum reida spillte
þesse eis enn snart
ønnur rümid fillte
og batnum billte.
.
4. Skier ad liær skin söl
skijrt ad morgun kosti
vm annad grær eikt böl
yriu daggar rosti
sijdann slær heims hiöl
hvessi gustar losti
med feikna frosti.
.
5. Þui er allt i heim
ef so mætti greina
næsta vallt þad þeim
þyker vijst ad reina
a hlidum hallt hält tveim
hiölid lucku teina
fer braut ei beina.

evrópusambandinu mótmælt í eistlandi

ættleggur framúrstefnunnar

Var að komast að því að Nora Gomringer, sem er ein þeirra sem kemur til Íslands til að lesa með grínistunum (sjá: millifyrirsögn III og enn fremur: Til varnar “ungskáldum”), er dóttir Eugens Gomringer – sem er oft nefndur faðir konkretljóðlistarinnar og átti texta og verk í Af steypu. Ég er nógu mikið nörd til að finnast það geggjað.

Skúli frændi

„Það leggst æðislega vel í mig að koma vestur og spila í mínu heimaplássi,“ segir ísfirski tónlistarmaðurinn Skúli mennski sem heldur tónleika í Edinborgarhúsinu á Ísafirði á morgun, miðvikudag ásamt hljómsveitinni Grjót. Þar mun Skúli og hljómsveitin kynna nýútgefna plötu í bland við annað vel valið efni. „Ég er svo ánægður með það sem við erum að gera og ég held að þetta verði frábærir tónleikar. Svo erum við með uppistandarann Ara Eldjárn með okkur svo þetta ætti að vera skemmtileg og notaleg kvöldstund,“ segir Skúli.

Skúli frændi spilar á Ísafirði.

Viðbót: Tónleikunum var aflýst.

talandi um tælenska matvöru

Ég vona að þessi fallega verslun (sem einhver ljósmyndaði árið 2006) verði enn í Oulu þegar ég kem.

í matjurtagarðinum

Hér er ró. Facebook er dálítið einsog stór kjörmarkaður á föstudagseftirmiðdegi. Það er mikið úrval, mikið af fólki, langar biðraðir og leiðinleg músík. Maður finnur allt sem maður vill – þarf kannski að rölta í tælenska kjörmarkaðinn eftir tamarind eða arabíska markaðinn eftir tahini en ef maður er tilbúinn til að fara krókaleiðir finnur maður allt sem maður vill. Hversdagsleiðin er einsog manns eigin matjurtagarður. Hér get ég dundað mér einn og óáreittur við að stinga niður hugsunum í rólegheitunum. Það verður allt einhvern veginn glaðlegra.

fasistar næst

Máttleysi og úrræðaleysi verkalýðsflokka á krepputímum þegar engin færi eru á að sænga í vinsemd með auðvaldinu hefur kallað hræðilegar hörmungar yfir mannkynið. Sem betur fer er Besti flokkurinn samsettur af meinlausasta fólkinu í landinu sem vill engum illt. Skilaboð þessa framboðs sem enginn stjórnmálamaður virðist skilja eru þessi: „Ef þið takið ykkur ekki saman í andlitinu eftir þessa vitleysu þá verða það fasistarnir sem taka ykkur næst í rassinn!“

Pétur Tyrfingsson

24. maí, 2010

Króníka

Í dag pakkaði ég niður öllum ljóðabókunum mínum, skrúfaði sundur bókaskápana og hlustaði á Motörhead. Hátt. Ég fór í tveggja klukkustunda gönguferð í sólinni með Aram Nóa sofandi í barnavagni. Niður að Mälaren við Lögarängen og upp eftir Svartån að Vallby Friluftsmuseum og til baka. Ég fékk mér vanillu-banana-appelsínu smúðing í morgunmat, tælenska afganga í hádegismat og innbakaðan kjúkling og grænmeti með sinnepssósu í kvöldmat. Eftir að Aram sofnaði horfði ég á einn þátt af True Blood með Nödju. Nú er orðið dimmt úti og kominn tími til þess að fara að lesa. Góða nótt og takk fyrir daginn.

ný skáldatíska

skjaldarmerki oulu

Poem

NO
GOETHE
GOT
NO
GOETHE
WAS
NO COWARD
HEGOT TOOLATE
HE GOTTOO LATE
HE GOT TO LATE AT THE MADNESS
IT
WAS
WISE
OF
HIM
WAS IT WISE OF HIM?

Guðbergur Bergsson – úr SÚM IV, 1971

Louie, Louie (með pakkningunum)

Óbeinar reykingar

Fyrir 25 árum voru óbeinar reykingar það að eiga pabba sem reykti tvo pakka af filterslausum Camel á dag. Inni í leikherbergi barnanna sinna. Í dag eru óbeinar reykingar gaurinn sem reykir í strætóskýlinu í hávaðaroki. Salem Light Menthol.

Í túristabúðinni í Tallinn

..

múltíkúltí

Fjölmenning er ekki stjórnmálastefna heldur staðreynd. Um heiminn þvælast hindúar með undarlegar húfur, samkynhneigðir múslimar, róttækir anarkistar, húsmæður með allt á hornum sér, bakarar, kokkar, læknar og lögfræðingar – kolbikasvartir og sólblómagulir og ég veit ekki hvað og hvað.
Ef þú ert svo sanslaus að geta ekki fagnað því að fleiri en hvítir norðmenn gerist Íslendingar skaltu að minnsta kosti sætta þig við það. Svona einsog þú sættir þig við litasjónvarpið.

23. maí, 2010

universalistisk dada-individualism (þriðja erindi)

(ovanstående – med andra ord.
Sjung livet
sjung sjung
sjung livet, ditt
liv,
sjung sjung
sjung – ditt liv!
– Sjung
livet livet! li li li-
vet!
Sjung sjung
sjung sjung –
sjung!
livet.)

Gunnar Björling – 1928

Oulu, mon amour futur

Bankamenn vs. netþjófar

If you wanted to know how many pirated e-books are being downloaded, BitTorrent would be a good starting place. TorrentFreak, a blog that covers these speedy, P2P downloads, recently decided to check the numbers. The question: did e-book torrent downloading become more popular after the iPad’s launch? The answer was a resounding “kinda.” While almost none of Amazon’s top ten appeared on public torrent trackers, six out of 10 books in the business category were available. (Feitletrun mín).

Is the Ipad driving e-book piracy and does it matter

Þegar mamma varð íslendingur (10. maí, 1978)

22. maí, 2010

Besti

Jón Gnarr útskýrir fyrir Sóleyju Tómasdóttur (hér leikin af Hannesi Hólmsteini) að hann eigi samanlagt FIMM börn.

Framboð Besta flokksins er ófært um að afhjúpa íslensk stjórnmál (líkt og háfleygustu stuðningsmenn flokksins halda fram að það hafi nú þegar gert). Líkt og gott skemmtiatriði beinir það allri athyglinni að sjálfri sér og sirkusmeistaranum. Sem þýðir ekki endilega að Besti flokkurinn geti ekki afhjúpað íslensk stjórnmál þegar hann er kominn í borgarstjórn. En framboðið sem slíkt er bara enn einn fönklisti, enn einn biðlisti – og hvað hann hét þarna danski. Bara grínframboð – nákvæmlega einsog öll hin. Nákvæmlega jafn fyndið og framkvæmt á sömu forsendum.

Það vill hins vegar til að það er fátt um fína drætti í íslenskri pólitík. Þetta er óttalega lélegt úrval. Og Jón Gnarr kom vel út úr viðtali í Grapevine – og aðgerðarskráin þeirra er (að mestu) mjög fín.

Og samt fæ ég óbragð í munninn af þessum frægðarhórdómi.

En verst af öllu er þó tilhneigingin beggja vegna borðsins til þess að finnast aðrir ekki mega tala um Besta flokkinn – þeir sem styðja hann fyllast óttablandinni vandlætingu þegar einhverju er á hann hallað (‘oh hvað þú ert húmorslaus!’); og þeir sem styðja hann ekki sífra og væla um ábyrgðarleysi hinna sem styðja hann ekki og bla bla. Einsog það væri til marks um gífurlega ábyrgðartilfinningu að kjósa Sjálfstæðisflokk, Samfylkingu, VG, Framsókn eða Frjálslynda.

Aram Nói

Mieskuoro Huutajat

nema íslendingar

In Alien Nation Peter Brimelow argues that: The word “nation” is derived from the Latin nescare, to be born. It intrinsically implies a link by blood. A nation in a real sense is an extended family. The merging process by which all nations are created is not merely cultural, but to a considerable extent biological, through intermarriage. This idea of nations as extended families, or modern-day tribes, is widespread – but except perhaps for Icelanders, it is nonsense.

Úr bókinni Immigrants – your country needs them eftir Philippe Legrain

Í frí

Ég er farinn í frí frá Facebook. Við erum að flytja frá Västerås til Oulu í Finnlandi og það er alltof áríðandi að rífast á Facebook til að maður hafi til þess tíma. Þetta er hversdagsleiðin. Hér eru engin komment (og engin rifrildi). Að minnsta kosti enn sem komið er. Fjallabaksleiðin verður ennþá opin, birtist enn á forsíðu með athugasemdum og þar verður svo sannarlega hægt að rífast um miklu lengri og leiðinlegri texta.

Var í Tallinn

Rithöfundurinn Eiríkur Örn Norðdahl flutti til Finnlands fyrir þremur árum og ætlar að búa í Svíþjóð næstu tvö ár með sænskri eiginkonu sinni og nýfæddum syni þeirra. Á meðan eiginkonan stundar nám í Svíþjóð ætlar Eiríkur að halda áfram að „harka“. Skrifa, þýða og reyna að krækja sér í einhverjar evrur með því að sækja ljóðahátíðir. Hann er nýbúinn að senda frá sér sína þriðju skáldsögu, Gæsku, sem fjallar um upplausnarástand á Íslandi í kjölfar efnahagshruns. Hann var byrjaður á bókinni fyrir hrun en þurfti að hugsa sinn gang þegar heimurinn breyttist og veruleikinn varð skrýtnari en skáldskapurinn.

Ísfirðingurinn Eiríkur Örn Norðdahl hefur að mestu haldið sig fjarri Íslands ströndum síðustu þrjú ár og missti því meðal annars af búsáhaldabyltingunni fyrir utan það að hann fylgdist með Austurvelli brenna á internetinu. Efnahagshrunið og afleiðingar þess eru honum þó engu að síður yrkisefni í Gæsku, þriðju skáldsögunni sem þessi rúmlega þrítugi ólátabelgur sendir frá sér.

„Málið með bókina er að ég byrjaði á henni töluvert áður en hrunið varð. Allur fyrri hlutinn er skrifaður fyrir hrun,“ segir Eiríkur en í þeim hluta skáldsögunnar verður afdrifaríkt krónufall sem síðar varð að bitrum raunveruleika. Þótt krónan falli í bók Eiríks og æstir mótmælendur fylli Austurvöll fer höfundurinn að vissu leyti með þessa atburði út í fantasíu þar sem Esjan logar og þykkan mökkinn leggur yfir Reykjavík auk þess sem skæðir sandstormar geisa á Skerinu. Eiríkur segir fantasíuna að vissu leyti hafa verið viðbragð við því þegar raunveruleikinn fór að líkja eftir skáldskap hans.

„Ég lagði upp með að skrifa pólitíska hysteríu og svo dansaði veruleikinn bara einhvern veginn upp í fangið á mér einhvers staðar um miðja bók. Þetta var enginn raunveruleiki þegar ég byrjaði að skrifa bókina. Það sem átti að vera myndlíkingar og hafa einhvern symbólískan kraft, eins og krónufallið eða eitthvað, breyttist á einhverjum tímapunkti í asnalegar tíðarandaveiðar. Þetta var ágætis ástæða til að sitja í taugaáfalli úti í Finnlandi yfir því að það væri bara búið að eyðileggja bókina mína.“

Lof og last

Gæska hefur fengið misjafna dóma og eiginlega má segja að þar sé ýmist í ökkla eða eyra. Bókmenntafræðingurinn Jón Yngvi Jóhannsson gefur bókinni fjórar stjörnur á vefnum pressan.is og segir að Eiríkur sé „fádæma stílisti“ og sýni mikil tilþrif í bókinni. Þá gaf Hrund Ólafsdóttir bókinni einnig fjórar stjörnur í Morgunblaðinu en þau Páll Baldvin Baldvinsson og Kolbrún Bergþórsdóttir, sem koma vikulega saman í Kilju Egils Helgasonar til þess ýmist að gefa höfundum líf eða slá þá af, voru ekki jafn hrifin.

En hvernig fara svona bókadómar með sálarlíf rithöfundar í miðju jólabókaflóði.

„Langar mann ekki alltaf að drepa alla sem tala illa um mann?“ spyr Eiríkur og skellir upp úr. „Ég veit það ekki. Svo kemur alltaf líka fólk og klappar manni á bakið og segir að sé svo gott að vera umdeildur, þá sé eins og maður hafi eitthvað að segja. Ég held þetta hafi minnst með bækurnar mínar að gera. Ég fæ það á tilfinninguna. Ég sé ekki hvernig fólk ætti að geta verið svona pirrað út í bækurnar mínar og þá sérstaklega ljóðabækurnar. Hver verður pirraður út í ljóðabækur? En það gerist nú samt. Eins og Páll Baldvin kom inn á í Kiljunni hefur verið svolítill gassagangur á mér. Ég hef verið með dálítið mikil læti og það held ég að hafi pirrað fólk. Miklu frekar en það sem ég hef skrifað.“

Spurning um að halda í sér

Páll Baldvin sagði í áðurnefndum Kiljuþætti að þeim ungu höfundum að Eiríki meðtöldum, sem nú kæmu fram með hrunsbækur sínar, væri mikil mál en þeir hefðu ekki nokkurn skapaðan hlut að segja. Þessir ungu menn ættu því að íhuga að halda í sér í nokkur ár þangað til þeir geti sagt fólki eitthvað nýtt um það sem gerðist.

„Jú, jú. Hann sagði það,“ segir Eiríkur þegar meiningar Páls ber á góma. „Páll les náttúrulega svo mikið að hann tekur kannski ekki eftir öllu. Aftast í bókinni er sem sagt tekið fram hver ritunartími bókarinnar er. Þessi bók átti upphaflega að koma út í fyrra. Ég lagði hana svo frá mér í maí í fyrra til að klára ljóðabók vegna þess að ég sá fram á að ef ég myndi klára hana þá myndi ég klára hana á hlaupum. Og í stað þess að klára hana á hlaupum ætlaði ég að sitja yfir þessu og skila þessu almennilega frá mér. En Páll vill kannski að ég bíði ennþá lengur. Ég er búinn að taka þrjú ár í þessa bók og held nú bara að það sé ágætis tími í ekki lengri bók.“

Eiríkur segist hafa verið í þeirri stöðu að hann hafi verið byrjaður að skrifa „hrunsbók“ fyrir hrun. „Ég var búinn að skrifa annan seinni hluta sem ég þurfti að henda bara vegna þess að ég þurfti að bregðast við því að heimurinn breyttist. Þetta er náttúrulega samtímaskáldsaga og þegar Páll Baldvin segir að það sé ekki hægt að skrifa um hrunið þegar það er svona stuttur tími liðinn þá er ekkert hægt að skrifa samtímaskáldsögu. Ekki ef það á bara að líta alveg framhjá hruninu. Gæska fjallar um pólitískan veruleika. Hún fjallar um þingmann og hrunið er stór partur af því hvernig heimurinn breyttist.“

Missti af byltingunni

Eiríkur fylgdist með efnahagshruninu og búsáhaldabyltingunni úr hæfilegri fjarlægð þar sem hann bjó í Finnlandi þegar ósköpin dundu yfir. Hann segir það hafa verið undarlegt fyrir strögglandi rithöfund að fylgjast svona með landinu sínu fara til fjandans. „Þetta var rosalega skrýtið í fyrra þegar blessuð búsáhaldabyltingin var í gangi. Þá sat maður og endurhlóð fréttasíðurnar og gerði ekkert annað allan daginn. Og þar sá ég ekkert nema myndir af vinum mínum. Steinar Bragi að ota hnefanum að lögregluþjónum og þar fram eftir götunum. Það var svo mikið af fólki þarna sem ég þekkti þannig að ég var að verða alveg vitlaus. Svo kom ég hingað í desember í fyrra og ætlaði að taka þátt. Vera með og sjá þetta allt gerast og þá gerðist ekki neitt. Ég lenti á Keflavíkurflugvelli og þegar ég var að keyra í bæinn var umsátur um Seðlabankann og rétt um það leyti sem ég kom til Reykjavíkur leystist umsátrið upp og svo gerðist ekkert alla vikuna. Það voru þrjátíu manns á Austurvelli næsta laugardag og það gerðist ekkert fyrr en svona hálftíma eftir að vélin mín fór í loftið til baka, þá var ráðist aftur á Seðlabankann. Þannig að ég fékk ekkert að vera með. Myndin sem maður fær af veruleikanum þegar maður horfir bara á Ísland í gegnum fréttamiðlana og blogg er afskaplega móðursýkisleg. Þetta á sérstaklega við um bloggin. Ef maður les bara bloggið hans Ástþórs Magnússonar þá verður maður geðveikur.“

Sælir eru fátækir

Einhverjir lifa enn í voninni um að upp úr rústum kreppunnar muni nýtt og heilbrigðara samfélag rísa. Eiríkur segist ekki alveg átta sig á því hvert þetta stefnir. „Þetta er flókið. Ég á hægrisinnaðan vin sem er doktor í viðskiptafræði. Þegar við vorum í menntaskóla sagði hann alltaf að það besta sem gæti komið fyrir Ísland væri að það kæmi kreppa. Að við yrðum bara fátæk og fengjum að takast á við það. Kannski hefur þetta legið einhvers staðar að baki þegar ég fór að skrifa Gæsku. Vandamálið eða munurinn á því sem gerist í Gæsku og svo því sem gerist í raunveruleikanum er að í Gæsku verður fólkið í alvörunni fátækt. Fólk verður heimilislaust og þarf að selja hlutina sína. Eða allavegana reyna það.

Íslendingar eru ekkert fátækir. Við erum bara í kreppu í gæsalöppum og eins og Davíð [Oddsson] segir þá varð hrun í gæsalöppum. Haukur Már Helgason lýsti þessu ágætlega þegar hann líkti þessu við það þegar Wile E. Coyoto hleypur fram af brúninni og á meðan hann lítur ekki niður þá er allt í lagi. Þá hrynur hann ekki niður. Við erum ekki enn þá búin að líta niður. Einhvern veginn finnst mér að það hljóti að koma að því að það skelli á okkur fátækt. Gengi krónunnar er í algeru óefni. Það eru yfirvofandi gjaldþrot hér og þar en einhvern veginn er það eina raunverulega að bjórinn hefur hækkað. Þegar ég er úti finn ég einhvern veginn strax fyrir sveiflum á genginu. Þetta eru rauntímaáhrif. Maður vaknar á morgnana og kíkir á gengið á evrunni eða sænsku krónunni og þá veit maður hvað mjólkurlítrinn kostar þann daginn eða hversu mikið maður þarf að borga í leigu. Síðan eru einhverjir stopperar, sem halda enn þá, á því hvernig þetta lekur inn í íslenskt samfélag. Það er einhver sem stendur enn með fingurinn í gatinu á stíflunni. Ég hef ekki vit á hagfræði en þetta er tilfinningin sem ég hef fyrir þessu. Að fyrr eða síðar hljóti þetta að bresta á af fullum þunga og það er spurning hvað gerist þá. Ég held að þessi vinur minn hafi alveg haft á réttu að standas. Að Íslendingar megi við því að verða fátækir. Í fyrsta lagi til að átta sig á því að hamingjan liggur annars staðar en í því hversu mörg sjónvörp þú átt eða getir skipt um sófa á hverju ári. Og síðan bara til að ná að slappa aðeins af. Þetta er búið að vera svo brjálæðislegt.“

Harmur kreppunnar

„Maður vill samt ekki beinlínis óska neinum kreppu heldur. Maður sá það rosalega vel í Finnlandi hvernig kreppan á tíunda áratugnum lék þá þjóð. Það er samt náttúrulega meira sem liggur á þeirri þjóð. Þar var gegnumgangandi harmur alla 20. öldina. Finnar eru náttúrulega ekki í neinu vetrarstríði núna eða neinni kreppu,“ segir Eiríkur en á móti kemur að afleiðingar kreppu geta verið langvarandi og þrúgandi. „Það verður einhver atvinnulaus og fer svo að drekka og berja konuna sína. Svo er einhver sem skýtur sig. Þetta heldur síðan áfram og börnin taka þetta í arf og verða eins þannig að það skapast ægilegt ástand. Er ekki Mikael Torfason búinn að segja að Íslendingar séu allir alkóhólistar? Allir meira eða minna? En hann ætti að sjá hvernig þetta er í Finnlandi. Það er bara ekkert grín. Þar sem ég bjó í Helsinki lágu menn bara áfengisdauðir fyrir framan lyftuna og rónar lágu úti á götu. Munurinn á íslenskum róna og finnskum er að íslenski róninn drekkur til að deyfa tilveruna af því hún er svolítið erfið. Finnski róninn drekkur bara til að slökkva á heiminum. Svo liggur hann bara úti á götu og reynir að teygja sig í vodkaflöskuna sem er að renna út í götustein áður en hann rankar við sér aftur. Það er kannski ekki eðlismunur en ansi stór stigsmunur. Og þetta er einfaldlega bara eitthvað sem gæti fylgt alvöru kreppu. Þetta er þannig harmur.“ – toti@dv.is

aths. Það varð einhver misskilningur á búsetumálum fjölskyldunnar. Við förum til Oulu í Finnlandi á næsta ári, þar sem konan mín fer í tveggja ára nám.

Hljóðaljóðskáldið Hugo Ball

Fyrir um tveimur árum síðan tók ég upp útvarpsþætti fyrir Rás 1 sem nefndust Kallfæri – listin að hljóða í ljóðum. Þar var um að ræða fjóra þætti. Í fyrsta þættinum tók ég fyrir nokkur klassísk verk hljóðaljóðlistarinnar og spurði mig hvað hljóðaljóð væru. Í öðrum þætti skoðaði ég notkun framburðar í hljóðaljóðlist. Í þeim þriðja spilaði ég pólitíska hljóðaljóðlist og þar var nokkuð af „spoken word“ verkum. Í fjórða og síðasta þættinum tók ég fyrir samtímahljóðaljóðlist, íslenska og erlenda – og spilaði m.a.s. verk eftir Músifölsk, Þór Eldon og Dag Sigurðarson.

Upptakan af fyrsta þættinum er týnd og tröllum gefin, en hinir þrír verða aðgengilegir hér á síðunni. Ég á hins vegar handritið að fyrsta þættinum og hef sett inn skjöl með þeim verkum sem voru spiluð. Allt er þetta hér að neðan.

Kallfæri – 1. þáttur – Hvað er hljóðaljóð?

Gagi beri bimba

Kæru hlustendur. Ljóðið sem rétt í þessu rak á fjörur ljósvakans nefnist Gadji beri bimba og var samið af þýska ljóðskáldinu og dadaistanum Hugo Ball árið 1915, en heyrðist hér í flutningi Skotans David Hopkins. Gadji beri bimba er eitt fyrstu dæmanna um 20. aldar hljóðaljóðlist, en auðveldlega má finna fyrirrennara listgreinarinnar allt aftur til árdaga mannsandans – frá allra fyrstu muldrum frummannsins sem ætluð voru til annars en tjáningar eða leiðbeiningar, í gegnum árþúsund af skáldskap sem saman var settur með ákveðna hljóðræna eiginleika að augnamiði – svo sem rím, stuðla og atkvæðaskipan – þó þeir gegndu kannski ekki sama aðalhlutverki þar og í þeim seinni tíma verkum sem verða hér til umfjöllunar í dag og næstu vikur.

„Ég skapaði nýja tegund ljóðlistar,“ er haft eftir Ball. „„Kveðskap án orða“, eða hljóðaljóð, og ég hóf að kyrja.“ Ljóðið, Gadji beri bimba, kyrjaði hann fyrst á hinum goðsagnakennda næturklúbbi dadaista, Cabaret Voltaire í Zurich í Sviss, íklæddur heiðbláum, skarlatsrauðum og gullnum pappa með hólklaga hatt á höfðinu – skáldabúningi sem öðlast hefur sess í ljóðsögunni, og mun, eftir því sem ég kemst næst, vinsæll á grímuböllum framúrstefnuskálda.

Ljóðið hefst á orðunum „gadji beri bimba glandridi laula lonni cadori, gadjama gramma berida bimbala glandri galassassa laulitalomini.“ Orðin eru engin, og þó alger – þeim er ætlað að vera hreinum, lausum úr fjötrum tungumálsins, eða nýtt hlekkjalaust tungumál – tungumál frummannsins, einhvers innra með nútímamanninum sem hefur komist óskaddaðan í gegnum úrkynjun mennskunnar.

Dadaistarnir höfnuðu eins og þekkt er allri heimspeki sem á undan þeim kom og gagnrýndu allan þann sannleik sem kynntur hafði verið til sögunnar sem argaþvælu. Hljóðaljóðlistin, sem þó var ekki alveg ný – fútúristarnir rússnesku og ítölsku höfðu áður tekið skref í þessar sömu áttir – hæfði því heimspeki þeirra fádæma vel, verandi laus undan þeirri merkingarsköpun sem hafði átt sér stað árhundruðin á undan, og í þessum mikilvægu frumskrefum listgreinarinnar er að finna öflugan og ákafan merkingarflótta, en sá þráður sköpunar hefur að nokkru leyti fylgt framúrstefnu- og tilraunakveðskap fram til dagsins í dag, mis-þvældur, -gisinn, -hnýttur, -skreyttur og -öflugur, eins og gengur. Tungumálið hefur verið strípað af samtíma sínum og flutt aftur til frummannsins, gert að muldri hellisbúans, hjali barnsins, máli þeirra sem heillast af tungumálinu án þess að skilja það og gera ekki endilega neina kröfu um að skilja það, og eftir standa nakin fónemin, hinar minnstu einingar talaðs máls, og möguleikar til samsetningar þeirra á þann hátt að ekki verði úr skiljanleg orð.

Eins og áður segir höfðu fútúristarnir áður sýnt hljóðaljóðlistinni áhuga, og hafið tilraunir innan listgreinarinnar. Einn höfuðstofnenda ítalskra fútúrista, og höfundur fútúristamanifestósins, Fillippo Tomasso Marinetti, var meðal frumkvöðla hljóðaljóðlistarinnar. Það ljóð sem hann er líklega frægastur fyrir er Zang Tumb Tumb, sem fjallar um orrustuna um Adrianópólís, í Tyrklandi. Oftsinnis hefur verið barist um Adrianópólís, en ljóð Marinettis er um þá orrustu sem hófst síðla árs 1912, þegar Búlgarir réðust inn í borgina. Orrustunnar er minnst ekki síst þekkt fyrir að þar áttu sér stað fyrstu sprengjuárásir úr lofti, þegar Búlgarar flugu yfir borgina og létu sérsmíðuðum handsprengjum rigna yfir andstæðinginn til að valda usla meðal tyrknesku hermannanna. Það er alkunna að fútúristarnir voru feykilegir aðdáendur stríðs, sem og framfara – og voru þessir tveir þættir líklega meðal sterkustu þráðanna í fagurfræði fútúrismans – og hefur þessi bardagataktík Búlgarana án nokkurs vafa fengið hinn harðfasíska Marinetti til að kikna í hnjánum af höfugri lotningu.

Ljóðið er ekki hreint hljóðaljóð, í þeim skilningi að í því sé ekki að finna skiljanleg orð, heldur er það eins konar sambræðingur orða, orðleysa og meininga, sem hljóðrænt er ætlað að kynda upp stríðsstemningu.

Þess er reyndar best að geta, áður en lengra er haldið, að fæst hljóðaljóð eru samansett úr óskiljanlegum hljóðum, eins og verk Hugos Ball, og fást þau jafnan heldur við hljóðræna eiginleika orða og setninga, frekar en að einblína á fónemin ein og sér. Mörg hljóðaljóð, sérílagi í seinni tíð, eru jafnvel samsett úr setningum sem eru blátt áfram og auðskiljanlegar.

Zang Tumb Tumb kom fyrst út í myndskreyttri útgáfu í tímaritum á árunum 1912 til 1914, eða sömu ár og orrustan stendur yfir, og var undir lok þess tímabils gefið út á bók. Í bókinni, hinni rituðu útsetningu verksins, er notast við týpógrafíska framsetningu til að koma áhrifunum til skila – margar leturtegundir koma við sögu, orð og bókstafir eru misstór og raðað á síðuna svo að úr verður myndverk til fylgis við hljóðverkið, þar sem tungumálið vefur sér leið um síðurnar og ákallar stríð sem eina möguleika heimsins til hreinsunar.

Við skulum nú hlýða á brot úr ljóðinu, í flutningi Marinettis sjálfs. Brotið nefnist einfaldlega Orrustan um Adríanópólís, og er tekið upp árið 1935, ríflega tveimur áratugum eftir útgáfu bókarinnar. Takið eftir því hvernig Marinetti hermir upp óhljóð styrjaldarinnar, skothríðirnar, ópin, söngvana, þrammið, suðið í sprengjum sem svífa til jarðar og sjálfa sprengjuhvellina – Zang Tumb Tumb.

Marinetti

Það verk í sögu hljóðaljóðlistarinnar sem hefur orðið listamönnum hvað drjúgast til eftiröpunar er líklegast Karawane, eftir Hugo Ball, en það er eitt fyrsta verk listgreinarinnar og án efa það áhrifamesta. Eins og önnur hljóðaljóð Balls er Karawane sambræðingur fónema sem mynda engin orð, en treystir þess heldur á hljóðrænuna:

jolifanto bambla o falli bambla

großiga m’pfa habla horem

egiga goramen

higo bloiko russula huju

hollaka hollala

Verkið er ekki ósvipað Gadji beri bimba, enda hefur þessi tiltekna aðferð Balls þann ókost í för með sér að verða frekar einhæf – og því miður, ef ég leyfi mér að taka svo sterkt til orða, eru margir sem enn apa upp þennan stíl, tæplega hundrað árum eftir að Ball drakk hann til þurrðar. Hins vegar eru til útgáfur af ljóðum Balls, sem vinna kreatíft með útsetningar ljóðsins, og munum við nú heyra nokkrar slíkar útgáfur.

Meðal þeirra sem hafa látið vaða í kvæðið, og gert því góð skil er pólski bandaríkjamaðurinn Jerome Rothenberg, sem er ekki síst þekktur sem safnari gamallar etnópóesíu – eða heimsljóðlistar. En Rothenberg er líka fært hljóðaljóðskáld, og við skulum heyra hann flytja Karawane, eftir Hugo Ball. Hér er verkið útsett fyrir margar raddir, slagverk og strengi, og er tekið úr hljóðaljóðleikriti Rothenbergs, Der Dada Ton, eða Dada-andanum, sem var eins konar virðingarvottur við fyrirrennara Rothenbergs og annarra hljóðaljóðskálda, og samsett úr nýjum útsetningum á verkum eftir Tristan Tzara, Kurt Schwitters, Francis Picabia og Hugo Ball.

Karawane

Eins og áður segir hefur Karawane verið flutt af mörgum ólíkum skáldum af mörgum ólíkum tímabilum, en efalaust er óvenjulegasta útgáfan – eða öllu heldur, sú útgáfa sem á ólíklegasta flytjandann af ólíklegasta tilefninu – sú sem Marie Osmond flutti í Ripley’s Believe It Or Not þættinum um miðjan níunda áratuginn. Marie Osmond er bandarísk leikkona og söngkona, og meðlimur í sjóbissness fjölskyldunni The Osmonds. Um tíma starfaði Marie við Ripley’s Believe it or Not, sem einhverjir íslenskir sjónvarpsáhorfendur ættu að kannast við, en í þættinum er fjallað um hin ýmsustu furðufyrirbæri sem oft er bágt að trúa. Um miðjan níunda áratuginn voru kynnar í þættinum tveir, annars vegar Marie og hins vegar Jack Palance, og sá siður var tekinn upp að kynnarnir tækju upp stutt brot þar sem þeir sögðu frá einhverri furðu sjálfir, og eitt þeirra verkefna sem Marie fékk var að fjalla um hljóðaljóð, í kafla sem tileinkaður var furðum tungumálsins. Sagan segir að þegar kveikt var á myndavélunum hafi Marie fært augun af textaspjöldunum og þulið Karawane utanbókar.

Karawane

Flutningur Marie Osmond er einhvern veginn tær og saklaus, og má jafnvel segja að hann sé í aðra röndina úr flútti við fagurfræði dadaismans – frummannsrödd Osmond er tær og fögur eins og smáfuglsraust.

Áður en við segjum alveg skilið við meistara Hugo Ball, skulum við heyra hljóðaljóðskáldið Christian Bök, sem tvisvar hefur sótt Ísland heim og komið fram á ljóðahátíðum Nýhils, flytja annað af höfuðverkum Balls, sem nefnist Sæhestar og flugfiskar. Sæhestar og flugfiskar er léttleikandi verk, næstum því tiplandi, kyrjandin í ljóðinu, ef svo má að orði komast, er hálfgeggjuð í rytma sem minnir að einhverju leyti á frumbyggjasöngva og að einhverju leyti á gól geðbilaðs manns – og ítónun flytjandans, sénísins Christian Bök, spillir ekki fyrir.

Seahorses and flying fish

Í upphafi lék hljóðaljóðlistin sér aðallega utan orða, fékkst við orðleysur og upphrópanir, en síðar hefur það verið upp og ofan hvort listaverk greinarinnar eru framsett í fónemum, orðum, setningum, málsgreinum eða jafnvel heilum frásögnum, og koma þá ýmis önnur element inn í spilið – element sem jafnan eru fengin að láni úr bókaljóðlist, sem á jú rætur sínar að rekja til hinnar munnlegu hefðar: endurtekningar, stuðlun, rím og svo framvegis – eiginleikum sem var líklega í upphafi ætlað að auðvelda mönnum að leggja sögur á minnið.

Meðal þeirra hljóðaljóðverka sem má standa hvað næst bókaljóðshefðinni eru upptökur Gertrude Stein á sumum þeirra portretta sem hún skrifaði af eða um þau mikilmenni sem hún umgekkst í París á öndverðri tuttugustu öldinni. Portrettin voru vissulega skrifuð fyrir bækur og blöð, en ritlist Stein var að nokkru leyti syngjandi þó hún væri prentuð á síður – Stein var heltekin af hljómi setninga, og sú ástríða hennar skilar sér í upptökur sumra verka hennar, svo málamiðlunarlaust að hefð hefur myndast fyrir að telja upplestra hennar, og þá sérílagi upplestra á portrettunum, til hljóðaljóðlistarinnar. Einn bestu vina Stein var eins og kunnugt er myndlistarmaðurinn Pablo Picasso, og hefst portrett hennar um hann, í íslenskri þýðingu þess sem hér mælir, svo:

Ef ég segði honum, kynni hann við það,

kynni hann við það ef ég segði honum,

kynni hann við það, kynni Napóleon kynni Napóleon,

kynni, kynni hann við það?

Við skulum hlýða á lestur skáldkonunnar á portretti sínu um Picasso, If I told him:

If I told him

Hér er óljóst hvaða þáttur ákveður skilgreiningu textans sem hljóðaljóðs – það má jafnvel geta sér þess til að ákallandi rödd Gertrudar sjálfrar eigi hlut í því, í bland við óhefðbundna setningaskipanina og endurtekningarnar, auk þess mikilvæga hlutverks sem Stein annars gegnir í sögu framúrstefnubókmennta. Í öllu falli er sá sem hér mælir þeirrar skoðunar að portrett hennar séu að stærri hluta önnur verk í upplestri en þau eru á blaði. Sú skoðun er líklega ekki byggð á neinu nema tilfinningu, reyndar, en svo verður stundum bara að vera.

Viðfangsefni framúrstefnuljóðlistar er oftar en ekki það að teygja á tungumálinu. Framúrstefnuskáldið spyr sig fyrst, áður en það hefur skriftir, tveggja spurninga: Í fyrsta lagi: Hvað er tungumál? Og í öðru lagi: Hvað get ég gert með tungumál? Þegar þessara spurninga eru spurt innan hljóðaljóðlistarinnar, verður sú spurnarvídd ráðandi sem kalla mætti: Hvað eru fónem? Samkvæmt lýð-alfræðiritinu Wikipediu, eru fónem hinar minnstu merkingargreinandi einingar málsins. Þar segir: „Ólíkt málhljóðum eru fónem huglægar eindir í hljóðkerfi málsins sem finnast með því að skoða venslin milli hljóða“.

Það finnast hins vegar hljóðaljóð sem hvorki innihalda orð né raddir – og því í raun engin fónem – en sem dæmi um slíkt má nefna sunnudagsljóð sænsku skáldanna Idu Börjel og Mathiasar Kristersson, þar sem hljóðin í ljóðinu koma, að því ég best get heyrt, úr tölvuprentara. Við skulum heyra stuttan bút úr Sunnudegi við Disponentgötu.

Söndag

Hér er engin rödd á ferð, en þó hljóð sem tengja má við tungumál, sem tengjast orðum þó engin leið sé að fá botn í það hvaða orð það eru – hvað eru þau Ida og Mathias eiginlega að prenta út? Eru þau að prenta út ljóð? Og ef þau eru ekki að prenta út ljóð, er þá prentarahávaðinn ljóð? Eða, er prentarahávaðinn ljóð þótt þau séu að prenta út ljóð?

Það er ljóst að hljóðin sem prentarar gefa frá sér eru ein afurð tungumálsins. Án tungumálsins, væru þessi hljóð líklega ekki til. Það má jafnvel geta sér þess til að í hinum einmanalega heimi skáldsins hljómi ljóð jafnan einmitt svona, þegar þau skríða úr tölvunni út í heiminn – að þegar kemur að hljóðum ljóðanna séu prentarahljóðin reglan, en upplesturinn undantekning.

Við skulum hlusta á eitt sunnudagsljóða þeirra Idu og Mathiasar frá byrjun til enda – það er um tvær mínútur – og ég bið hlustendur að ímynda sér hvað hér sé á ferðinni. Hversu mikið heyrist prentað í hverja línu, áður en prentarinn færir sig einn paragraf niður, og hversu mikið er prentað á hverja síðu. Ég bið ykkur að leggja við hlustir og spyrja ykkur þessarar eilífu spurningar: Er þetta ljóð?

Söndag II

Bandaríski listamaðurinn Vito Acconci hóf feril sinn sem ljóðskáld, en færði sig síðar yfir í arkítektur, innsetningar og performans-list. Næsta verk sem við hlustum á kallast „Now do you believe the dirty dogs are dead“ eða „Trúirðu því nú að hundingjarnir séu dauðir“ af kassettunni „Live to Air: Artist’s soundworks“, eða „Líf í loft: hljóðverk listamanna“. Hljóðaljóðið er að finna á D-hluta kassettunnar, sem helguð er verkum sem fjalla á einn eða annan hátt um samskipti einstaklingsins við þéttbýlisumhverfið.

Kassettan var gefin út árið 1982 í tilefni af hljóðlistasýningu í Tate-galleríinu í London, sama haust og verkin komu út. Í fylgiefni með kassettunni segir meðal annars: „Þessi verk eiga sér enga aðra birtingarmynd en sem afspilun á kassettu, annað en mörg önnur verk þar sem upptakan er notuð „óvirkt“, sem aðferð til að festa á band hlustunarviðburð, eða sem tækni til að styðja við bakið á öðru verki.“

Í „Trúirðu því nú að hundingjarnir séu dauðir“ má heyra galið geltið í taugaveikluðum borgarhundum, sem svarað er af röddu, sem ekki mælir mikið skýrara en hundarnir, þó hún sé yfirvegaðri, allt að því blíð í einfeldni sem virðist daðra við sína eigin tegund taugaveiklunar.

The dirty dogs

Því fer ekki fjarri að áheyrendur hljóðaljóðlistarinnar spyrji sig hvað það er sem einkenni hljóðaljóðið – hvað skilur að söng frá ljóði, ljóð frá samræðu, hljóð frá ljóði, hljóðfæri frá hljóðaljóði? Svarið er í raun flókið og einfalt – hljóðaljóðið, eins og önnur ljóð, er það sem með einhverjum anga sínum bendir á tungumálið, gerir tungumálið að einum aðalfókuspunkti sínum. En þar með er ekki sagt að hljóðaljóðið geti ekki verið fleira – söngur getur vissulega verið hljóðaljóð, og samræða getur það líka, rétt eins og myndverk getur líka verið ljóð. Það er jafnvel í myndinni að hljóðfæri geti bent á tungumálið með þeim hætti að kalla megi hljóðljóðlist – þó venjulegur hljóðfæraleikur falli ekki undir þann hatt.

Áður en við leggjumst í dvala næstu vikuna skulum við hlusta á kanadíska hljóðaljóðskáldið bp Nichol flytja verk sitt The Alphabet Game, eða stafrófsleikinn. Nichol má nefna höfund samtímahljóðaljóða, og hafði hann gríðarleg áhrif meðan hann lifði og fram á okkar dag, en hann lést langt fyrir aldur fram, 44 ára árið 1988. Nichol var einnig meðlimur í hljóðaljóðsveitinni The Four Horsemen, ásamt þeim Rafael Barreto-Rivera, Paul Dutton og Steve McCaffery, en þeim síðastnefnda fáum við að kynnast betur síðar.

Í stafrófsleiknum leikur Nichol sér með upptökutækni, söng og konsept stafrófsins, eins og sá maður getur einn sem elskar tungumálið af allri sinni sál.

Alphabet Game

Kallfæri – 2. þáttur – Framburður hljóðaljóða

Kallfæri – 2. þáttur

Kallfæri – 3. þáttur – Pólitísk hljóðaljóð

Kallfæri – 3. þáttur

Kallfæri – 4. þáttur – Nýrri hljóðaljóð

Kallfæri – 4. þáttur

Ég hata alla! eftir Bryndísi Björgvinsdóttur.

Sú fyrstnefnda er í anda Reykvísks Eðalefnis, sem Bryndís gaf út hér um árið – var það 2007? (Ég meina bara ártalið, ekki „hugarástandið“). Eins konar sambræðingur úr fjölmiðlamáli, neti og prenti, í bland við hysteríska lýrík:

Hópur rasista
býr allsber niðri í fjöru
og lifir á Gunnarsmajónesi,
Maríu-kexi og malti
Hann hleypur undan öldunum
því þær koma frá útlöndum

Annað ljóð er útlegging á sögunni um Litlu gulu hænuna, sem hefur verið frjálshyggjumönnum notadrjúg í gegnum tíðina. Ljóðið er sett upp eins og viðskiptafrétt með fyrirsögnina: „Litla gula hænan tekur skortstöðu í brauði“. Fréttin sjálf er síðan keðja af lánalýsingum sem er álíka auðvelt að skilja og viðskiptafréttirnar sjálfar, en þó að minnsta kosti hálfu skemmtilegri. Fréttinni fylgir mynd af hænunni sem breiðir vængin yfir brauð sitt. Myndatextinn er: „Litla gula hænan varnaði fréttamönnum aðgangi að brauðinu.“

Hnotskurn: Ég hata alla! virðist eiginlega meira elska alla. Nema auðvitað þá sem hata alla. Hún hatar þá sem hata alla.

Sjálf kvíslast ég eftir Hildi Lilliendahl

Bók 2 í Bútgáfuflokkinum er Sjálf kvíslast ég eftir Hildi Lilliendahl. Hún er skrifuð í ansi ólíkum stíl en Ég hata alla! – langt í frá hysterísk, án upphrópunarmerkja, einhvern veginn yfirvegað ringluð/ringlandi (ég meina það í jákvæðum skilningi). Á meðan Ég hata alla! er fyrst og síðast pólitísk er Sjálf kvíslast ég kannski fyrst og síðast feminísk. Ekki að það sé nein sérstök ástæða til að bera þessar tvær bækur saman.

Barátta karlsins væri auðvitað löngu töpuð ef ekki væri fyrir ofurlitla tilhneigingu mína til að halda með honum.

Ljóðmælandi kvíslast í karl og konu sem búa í brjóstum hans (þ.e.a.s hennar, ljóðmælandi er hún). Karlinn er dálítill vælukjói, tilfinningasamur og jafnvel íhaldssamur. Konan er villtari, frekari, aðgangsharðari. Auk þess ber ljóðmælandi „leyndarmál“ í legi sínu sem hann/hún á erfitt með að taka afstöðu til og leyfir kynjunum í brjósti sínu að berjast um í sinn stað. Því lýkur með fóstureyðingu/fósturmissi en í kjölfar þess birtist átján mánaða strákur sem togar í typpið á sér og dreymir um „konu á stærð við frystitogara“.

Bók Hildar er að því leytinu öðruvísi en hinar bækurnar í bútgáfuflokknum að hún leggur sig minna eftir tungumálinu og meira eftir spekinni og myndmálinu – þrátt fyrir að hefjast á orðaleiknum að vera með „varúðarráðstafanir / á vörunum“.

Hnotskurn: Sjálf kvíslast ég er allt í senn feminísk bók, feminín og maskúlín, skrifuð með estrógeni í innilegu testósterón-rúsi. Svör hennar eru loðin og óljós en þeim fylgja konkret og ljósar niðurstöður/afleiðingar.

Það sem mér finnst helst að heiminum eftir Ingólf Gíslason.

Ingólfur Gíslason skrifar sig lengra frá ljóðrænunni í Það sem mér finnst helst að heiminum… Strax á fyrstu síðu kemur upptalning á orsökum barnadauða í þriðjaheiminum sem lýkur með orðunum: „Hér vil ég ekki vera ljóðrænn. Þetta eru bara einföld skilaboð.“

En þetta er auðvitað tvíbent. Hvernig getur ljóð verið „óljóðrænt“ og Ingólfur ber ítrekað á borð eigið óþol fyrir ljóðlínum – „flúra við fornan kveðskap“:

fegurðarkúrinn

.

smjörsteiktir fiðrildafætur

með flugugalli

innbakað músarmilta

og magi úr lús

Bókin samanstendur af sjálfstæðum setningum/sögum/lýsingum um kapítalismann. Eða réttara sagt gegn kapítalismanum með innskotum um (mögulegt?) gagnsleysi ljóða. Brotin eru stundum stakar málsgreinar, stundum blaðsíða, og tengjast saman á viðfangsefninu og afstöðu til þess.

Eini vandi neyslusamfélagsins er einfaldlega sá að það fá ekki allir að taka þátt í því.

Bókin er auk þess stráð tilvitnunum í alla frá Degi Sigurðarsyni til Hómers til Vilborgar Dagbjarts og Wittgenstein. Hún er samanhnýtt hugsun höfundar og annarra (höfundur bæði skrifar og les, endurtekur, undirstrikar) – tilraun til að kortleggja (kannski?) í von um niðurstöðu eða vegvísi („Ég held ekki þræði heldur hugsa ég brot“ eru lokaorð bókarinnar).

Sumarið sem ég kom til Auschwitz stóðu yfir mestu fjöldamorð sögunnar, eftir seinni heimstyrjöld, í Rúanda. Á meðan ég velti fyrir mér stöðluðum skilaboðum (aldrei aftur) voru manneskjur að brytja niður aðrar manneskjur, nágranna sína, í Afríku.

Hnotskurn: Þetta er pólitísk vandlæting. Á köflum. Í eigin garð og annarra. Að baki hennar liggur heift og réttvísi. Hún rambar á barmi þess að vera hallærisleg, grunar mig, enda ekki beinlínis töff að vera alltaf með svöngu börnin í Afríku á heilanum. En samtímis bæði gáfuð og skemmtileg.

Usli: Kennslubók eftir Dr. Usla.

Síðasta bókin í flokknum er Usli: Kennslubók eftir hinn dularfulla Dr. Usla. Hún er (líkt og Ég hata alla) skrifuð í „flippstíl“ – það er, hún virðist ekki „taka sig sérlega alvarlega“ en fjallar þó (líkt og hinar bækurnar) um „alvarleg málefni“. Nánar tiltekið um kyn og kynusla. Bókin er skrifuð einsog kennslubók/sjálfshjálparbók í kynjafræðum og þræðir hverja klisjuna á fætur annarri í útúrsnúningum, afturbeygingum og heljarstökkum.

Yfirskrift einnar síðu er „Kynin má helst þekkja á ólíkri líkamstjáningu og skartgripum“. Þar er mynd af tveimur kynlausum verum. Önnur segir: „Ég væri til í að mæta þessum karlkellingum og ræða við þær; mæta þeim skartklædd og hakka þær í mig glitrandi.“ Hin segir: „Það á ekki að veita konunni nein réttindi. Að leggja kvaðir á konuna er að svipta hana öllu frjóu valdi hennar.“

Undir þessu er úrklippa úr blaði (?) sem á stendur: „í auglýsingar“

Bókin er annars að mestu samansett úr fundnum textum og myndum sem er skeytt saman. Í stað þess að fella textana saman í eina heild eru þeir jafnan birtir eins og úrklippur – það er að segja, yfirleitt er hægt að skilja á milli hvar ein úrklippa byrjar og hvar næsta byrjar. Ekki að það sé gefið að uppsetningin sé „sönn“ – skilin milli úrklippna eru kannski login og það sem virðist fundinn texti er kannski frumskrifaður. En það er ástæða til að undirstrika að þetta hlýtur að vera val á tölvuöld þar sem auðvelt er að bræða texta og myndir saman í eina heild. En þetta er líka kannski pönkhefð – bókin minnir þannig kannski á sér eldri bækur í sömu línu frá því áður en mynd og textavinnsla varð jafn sjálfsagður hæfileiki og í dag.

Hnotskurn: Usli: Kennslubók er tilraun til að snúa á haus grunnhugsaðri pólitískri réttsýni sjálfshjálparbóka og annarra slíkra kerfislægra kennslumeðala, tilraun til að afhjúpa heimskulega orðræðu hins mjúka vinstris um kyn í víðri merkingu, til að finna merkingu.

Ég er auðvitað ekki hæfur til að gefa þessum bókum neinn dóm. Þetta eru allt saman góðvinir mínir sem skrifa – ég skulda þeim bjór og þau skulda mér bjór, við sofum á sófum hvers annars. Eða, það er eiginlega gefið að dómurinn verði jákvæður. Fjórar stjörnur á línuna og takk fyrir mig.

Valerie Solanas bíður betri tíma.