Hversdagsleiðin
6. september, 2010
White Noise eftir Don DeLillo
Samtíminn (árið 1985) er skelfilegur. Of mikill dauði, takk fyrir og góða nótt.
06/09/2010 15:32
Jack Gladney er bandarískur fjölskyldufaðir og prófessor í hitlerstúdíum við póstmódernískan háskóla (þar sem sumir kennararnir lesa víst aldrei annað en umbúðir af morgunkorni). Jack Gladney er marggiftur og á sæg af börnum, sem eru bæði undarlega nojuð og furðulega gáfuð. Jack Gladney er afskaplega hræddur við dauðann. Þegar einhvers konar efnaleki (“airborne toxic event”) á sér stað í nágrenni við heimili hans magnast ótti Gladneys, og þegar honum er síðan sagt að hann muni “svo að segja” deyja af þessum sökum (“in so many words”), tryllist hann. En aðallega samt bara inn í sér. Jack Gladney er mjög inn í sig (megnið af bókinni). Jack Gladney er giftur konu sem er líka hrædd við dauðann. En hann á vin, Murray, sem er prófessor í Elvisfræðum og er ekki hræddur við dauðann.
Ég held að hinn klassíski lestur þessarar bókar snúist um paranoju – um óttann sem óþægilega nærveru sem ekki er hægt að losa sig við, óttann sem nær tökum á manni. En ég held að ég væri frekar til í að túlka Jack Gladney sem næman skynsemismann í heimi sem er fullur af dauða og hryllingi, frekar en óttaslegið flón. Hann hefur allar ástæður í heimi til að óttast. Og á meðan einhverjir gagnrýnendur telja Gladney hafa falið sig í hitlerstúdíum – að hann reyni að draga úr eigin hryllingi með því að umkringja sig stærsta hryllingi sem hann finnur – þá held ég að Gladney sé hugrakkur maður sem hafi ákveðið að takast á við hrylling heimsins (meðal annars með því að horfast í augu við Hitler, en líka annan hrylling heimsins), en sé nú að kikna undan hryllingnum sem smám saman nær tökum á lífi hans sjálfs. Það er auðvitað ægilegt fyrir hann – og eftir því sem hryllingur heimsins hvílir þyngra á honum, þeim mun lengra sekkur hann inn í sjálfan sig, og þeim mun meira snúast vandamál heimsins um hann sjálfan. Kannski er DeLillo að reyna að segja okkur eitthvað um sjálfselskuna – að hún verði ekki flúin svo glatt. Maður snýr sér út í heim en sér ekkert nema naflann á sér við enda dags.
Ég veit það ekki. Ég las útgáfu af bókinni sem var stappfull af ritgerðum og ritdómum og viðtölum um hana – og það verður eiginlega erfiðara að segja eitthvað af viti um hana þegar maður er búinn að troða fullan á sér hausinn á hugmyndum annarra. En ég var svona í og með ósammála öllu sem ég las. Svo er ég líka heiftarlega lasinn – með höfuð fullt af hor og verkjum.
White Noise er annars alveg hryllilega fyndin bók. Fyndin og drungaleg .
Síðan síðast hef ég lesið eitthvað af non-fiction, sem ég tíunda ekki hér, en líka Gengismun eftir Jón Örn Loðmfjörð og Ljóðveldið Ísland – og eitthvað röfl um þær vs. kreppuna verður í næsta tölublaði Spássíunnar. Það var búið að ljúga því að mér að Tími hnyttninnar eftir Berg Ebba væri líka kreppuljóðabók, en svo reyndist nú varla (nema maður sé með langan túlkara) – og ég veit ekki hvort ég segi nokkuð um hana þá barasta. Ég nenni ekki að fella gæðadóm um hana og fann engan vinkil á hana sem mér fannst áhugavert að delera um. Nú ætla ég að fá mér lúr áður en Aram vaknar.
Alltílagi. Bless.
3. september, 2010
Það er bannað að (taka þátt í að) drepa fólk
03/09/2010 19:16
Heyriðinúmig.
Mér finnst merkilegt hversu sumir eiga auðvelt með að horfa framhjá því að þetta blessaða ECA Program fyrirtæki, eða hvað það nú heitir, sem ætlar að kenna stríðstækni á Suðurnesjum – við húrrahróp Árna Sigfússonar – stundar sem sagt þann bissniss að kenna sumum að vera betri í að drepa aðra. Og að það sé kannski ekki nema rétt tæplega skömminni skárra en að drepa þá sjálfur. Í veröldinni er altso hernaðarbransi sem er svo normalíseraður að fólki finnst það bara alltílagi að Keflvíkingar hjálpi Ameríkönum að verða betri í að drepa Írani, svo fremi sem það þýðir að Keflvíkingarnir þurfi ekki að bora í naflann á sér á milli átta og fimm alla virka daga. Mér finnst þetta sem sagt merkilegt, og ekki bara vegna þess að þetta er móralskur brestur sambærilegur við að finnast það ekki koma manni við þegar konum er nauðgað fyrir framan mann – heldur hreinlega bara félagslega, að það skuli fyrirfinnast svona skuggablettur í sjónsviði fólks svo það hreinlega virðist ekki þora að leggja saman einn og einn af ótta við að útkoman gæti reynst tveir. Sá sem gróðursetur pálma í stofupottinum er ekki hissa þegar plantan stingur upp kollinum úr moldinni, þótt þar að baki liggi mun ósennilegra ferli en frá þjálfun hermanna og að dauða saklausra borgara – hefur einhver kannski misst af Wikileaks, já eða skrópuðu allir í mannkynssögu í menntaskóla? Var enginn að hlusta? Ég skal alveg kaupa það að margir hafi átt erfitt með að viðurkenna fyrir sjálfum sér að svona færi í Afganistan og Írak, að sumum skuli hafa þótt ósennilegt að íslenska viðskiptaveldið myndi að lokum hrynja – en er ekki þessi afneitunarstefna að verða dálítið þreytt? Fær þetta fólk aldrei ógeð á sjálfu sér? Heyrir Árni Sigfússon sjálfan sig tala?
Altso – það skiptir engu máli hvað kemur út úr nákvæmri skoðun Ögmundar, eða hvort þessar flugvélar koma hingað með plastbyssum eða alvöru skotfærum. Markmiðið er það sama. Tilgangur fyrirtækisins sá hinn sami. Að hjálpa einum að drepa annan. Og það er bara ekki ásættanlegur tilgangur. Sama hvað.
Ástæðan fyrir því að vesturlönd eru fyrirlitin víðast hvar í þriðja heiminum – frá Arabíuskaganum til Suður Ameríku og suðaustur Asíu – er ekki MTV og kóka kóla (flestir fíla MTV og kóka kóla), og það er ekki Jótlandspósturinn eða „lífshættir okkar“, ekki sekúlarisminn, það eru ekki einu sinni hatursfullir fávitar einsog Geert Wilders eða Pia Kjærsgaard (þannig fávitar eru til í öllum menningarheimum og þeir eru alls staðar eins) – fyrirlitninguna má rekja beint til vilja okkar (allra, líka Íslendinga, sem taka þátt hvenær sem færi gefst) til þess að drepa fólk, yfirleitt á einhverjum yfirvarpsforsendum um pragmatík og öryggi sem kalla undantekningalítið martraðir yfir fjölskyldur, kynslóðir og þjóðir. Það er hægt að röfla gat á hlustirnar á sér um flugvelli í Vatnsmýri, góða og vonda ljóðlist, ábyrgð Ólafs Ragnars og skuldugar fjölskyldur í of stórum óseljanlegum húsum – ekkert af þessu skiptir neinu máli á meðan við tökum vitandi vits þátt í því að drepa aðra. Þetta er einfaldlega endaleysa af mannvonsku og viljugri heimsku og henni verður að linna. Við verðum að hætta að drepa fólk.
Og já, líka þegar við græðum á því peninga.
2. september, 2010
Thinking outside the box
02/09/2010 22:16
outside the box from joseph Pelling on Vimeo.
1. september, 2010
Metsölubókin er ókeypis
01/09/2010 15:02
Ég er auðvitað vonlaus bjartsýnismaður, einsog allir vita sem þekkja mig, en mér finnst eitthvað áhugavert við að metsölubókin það sem af er ári skuli ekki bara hafa fengist í bókabúðum – til sölu fyrir fullt af peningum – heldur hafi hún þar að auki verið ókeypis á netinu alveg frá útgáfu. Þetta er eitthvað sem bókmenntaforlög mættu staldra við.