Viljið þið gjöra svo vel að fara úr þessum óskapnaði.

Menn eru aftur farnir að tala um að banna blæjur. Níkab og búrka. Menn í Danmörku og menn í Frakklandi. Til að bjarga konum frá kúgun. En líkt og þegar gerð var innrás í Afganistan er væntumþykja þeirra í garð kvenna líklega fyrst og síðast (ó)þægilegt yfirvarp. Ég veit ekki hvort þetta er, þegar allt kemur til alls, einhvers konar ákall á hjálp, einhvers konar hræðsla, uggur, ótti við strangtrúaða múslima (sem er ekki það sama og að vera hryðjuverkamaður, þó það fari stundum saman) eða einfaldlega krafa um að allir verði steyptir í sama mót. Ég spegla blæjubönn stundum í reykingabönnum. Maður á að virðast sakleysislegur. Maður á ekki að ganga um með krabbameinið utan á sér. Með lágstéttina utan á sér. Í hryðjuverkabúning. Maður á ekki að minna saklausa borgara á þriðja heiminn, fátækt og stríð. Götur Parísar eru óminni utan við myndir fréttatímans. Ómenguð paradís. Það stríðir gegn frönskum gildum að sjá fólk í búrkum úti á götu. Fólk í búrkum lætur hýða sig í Íran. Fólk í búrkum vill hýða þig. Skera af þér hendurnar fyrir þjófnað og fljúga flugvélum á húsið þitt.

Frakkar eru afar uppteknir af því að vera sekúlar – veraldlega þenkjandi, guðleysingjar einsog ég. Og því banna þeir trúartákn á opinberum starfsmönnum á þeirri forsendu að það sé í andstöðu við frönsk gildi að opinberir starfsmenn gangi með trúartákn. Byggi á frönsku byltingunni og það alltsaman, lýðveldunum I-V.

En einhvern veginn var þetta ekki vandamál fyrren trúartáknin urðu íslömsk. Það sagði enginn hassídum á sjöunda áratugnum að þeir yrðu að klippa af sér lokkana eða hætta að vinna í bankanum. Það sagði enginn kennslukonunni að taka af sér róðukrossinn, sleppa talnabandinu.

Einhvers staðar hefur þetta með fleira að gera en múslima og samband þeirra við undirmeðvitund okkar sem erum forrituð á hræðslu, eins örugglega og hundar Pavlovs. Hulið andlit er ekki góðviljað tákn í vestrænum kúltúr. Við þekkjum hulin andlit bara af illmennum. Stríðsmönnum, bankaræningjum. Alþýðufólk eða aðalbornir, vestrænuleysingjar hafa aldrei hulið andlit sitt nema af tveimur ástæðum: 1) Til að verjast veðri 2) Til að fremja illvirki.

Við sjáum hulið andlit og slefum. Til og með froðufellum.

Kannski situr þetta í einhverjum.

Eitthvað hlýtur þetta að vera. Því séu blæjurnar í raun og veru það vandamál sem þær eru sagðar vera meikar lausnin ekkert sens. Þá er ekkert vit í banninu einsog það er framkvæmt.

Ef við gefum okkur að búrka og níkab séu kúgunartæki karlmanna gegn konum – aðferð miðausturlenskra feðravelda til að halda í völd sín – þá er út í hött að ætla að banna konunum að ganga með blæjurnar í skólum, strætisvögnum, bönkum o.s.frv. vegna þess að það kemur ekki í veg fyrir glæpinn, stöðvar ekki kúgunina. Það eina sem það gerir að verkum er að strangtrúaðar íslamskar konur, giftar strangtrúuðum íslömskum körlum, hætta að fara í skóla, strætisvagna og banka. Og sitja eftir minna menntaðar, með skert ferðafrelsi og engan aðgang að eigin fé (eigi þær nokkurt).

Ef að níkab og búrka eru hins vegar raunverulegt kúgunartæki – ef konur eru læstar inni í búrkum sínum af bókstafstrúareiginmönnum sínum (því allir vita jú að konur eru ekki færar um bókstafstrú) – þá þarf að bjarga konunum af heimilum sínum, koma þeim í kvennaathvarf, vernda þær og hjálpa þeim að koma undir sig fótunum. Já og leysa af þeim búrkurnar auðvitað.

Í nýjasta tölublaði enskumælandi útgáfunnar af Le Monde Diplomatique er vitnað til rannsóknar sem sýnir, þvert á yfirlýsingar óttasleginna, fóbískra stjórnmálamanna, að hið pólitískt róttæka Íslam er á undanhaldi í Evrópu. Þriðja kynslóð innflytjenda fúlsar við pólitísku Íslam.

It’s easy to mistake the high visibility of Islam in the West for a massive return to piety in Muslim communities. But for the last 20 years religious observance has stagnated, even slightly waned. Its reappearance is at an individual level, not as part of a shared project, even if it stems from a desire for communal solidarity, and corresponds most of all to the need to rediscover identity and roots.

.

Two wide currents are found in the present religious revival. First, marketplace Islam: religiosity freed from the Islamist obsession with politics, and distinguished by a search for cultural normalisation of the Muslim identity. Fashionable Islamic streetwear (combining jeans, trainers and the hijab), halal pop and Muslim Up (a French soft drink like cola) all express an affirmation of Islam rooted in mass culture.

.

- Patrick Haenni og Sami Amghar í LMD, janúar 2010, í þýðingu Roberts Waterhouse.

Fólk sem flytur langt að heiman sækir oft í tengingu við heimaslóðirnar. Ljóðskáld í útlegð yrkja um heimaslóðirnar. Íslendingar í útlöndum láta senda sér ópal, harðfisk og bækur úr jólabókaflóðinu. Ég borðaði ekki svona mikinn harðfisk þegar ég bjó á Íslandi. Íslendingafélög erlendis eru (í heildina tekið, þó á því séu undantekningar) þjóðernissinnaðri en nokkur samtök Íslendinga á Íslandi.

Sá sem upplifir sig utanveltu í nýju samfélagi, þó það sé ekki nema að litlu leyti (einsog Íslendingur í Danmörku), þarf að takast á við ídentítet sitt upp á nýtt. Maður verður aldrei fyllilega hluti af nýju samfélagi. Maður kann ekki sömu vögguvísur og nágrannarnir, vill borða annan mat á jólunum, talar með hreim og svo framvegis. Vestur-íslenskar fjölskyldur halda enn í sína íslensku arfleið, þó meira en öld sé liðinn frá því þeir settust að. Það sama gildir um aðrar innflytjendaþjóðir í Ameríku – í Toronto í Kanada getur maður sjálfsagt keypt allan hugsanlegan mat í heiminum (nema kannski íslenskan), enda er Toronto mesta fjölmenningarborg heimsins þar sem meira en helmingur íbúanna er fæddur utan Kanada. Og þarf að þjónusta margar sjálfsmyndir.

Það sem ég er að segja er þetta: Fólk þarf á einhvers konar sambandi við eigið kúltúral ídentítet að halda – því þarf að vera frjálst að skapa eigin sjálfsmynd. Það má vel vera að hákarl sé ógeðslegur matur og þorramaturinn sé ekki heilsusamlegur eða í samræmi við gildi annarra þjóða, en við viljum samt fá þorramat þó við búum í útlöndum og við viljum það enn frekar ef okkur er bannað það. Þjóðir sem upplifa sig undirokaðar, einsog þjóðir múslima hljóta að gera í Evrópu (ég myndi gera það), eru enn líklegri til að bregðast heiftúðlega og með þrjósku við hugmyndum um menningarbönn, jafnvel þó einstaklingarnir sem slíkir aðhyllist ekki þessa tilteknu siði. Þannig myndi ég sjálfur töluvert æstari í kæstan hákarl ef hann væri bannaður í Svíþjóð á þeirri forsendu að hann væri í andstöðu við sænsk gildi. Og væri ég nítján ára múslimsk kona í Frakklandi myndi ég vilja ganga í níkab, þó ekki væri nema bara til að senda Sarkozy fingurinn.

Þeir sem líta á blæjurnar sem kúgunartæki verða auðvitað ekki sáttir við hákarlslíkinguna. Né heldur hinir sem líta á þ´r sem tákn um skaðsama ofsatrú sem verði að kæfa með öllum ráðum. Ykkur minni ég á enska málsháttinn um hunangið og edikið – maður veiðir ekki býflugur með ediki. Framsetning Jótlandspóstsins á múhameðsteikningunum um árið (frekar en myndbirtingar á Múhameð sem slíkum, sem voru daglegt brauð fram að þeim tíma) varð ekki til að skapa neina sátt – líkt og innrásirnar í Írak og Afganistan var sú heift bara olía á eld öfgasinna. Hið sama gildir um bönn Svisslendinga á mínarettum og bönn Dana og Frakka á blæjum. Heift er aldrei mætt með öðru en heift.

Og svo er hitt. Það furðulegasta í þessu öllu saman. Stærð vandamálsins, talið í hausum. Í Danmörku er farið að tala um blæjufarsann. Þetta mál hefur verið allsráðandi í danskri pólitík frá því að stungið var upp á banninu síðasta sumar. Í heila meðgöngu hafa Danir rifist og slegist um níköb og búrkur á meðan annað hefur setið á hakanum.

Og hvað skyldu vera margar konur í níkab í Danmörku?

Þær eru um 200.

Um helmingur þeirra eru danskir trúskiptingar.

Það fannst ekki ein einasta kona í búrku í Danmörku.

Konur í búrkum eða níköbum í Frakklandi eru 1.900. Altso, tæplega 0,003% af hinni 65 milljón manna þjóð. Auðvitað getur þetta verið prinsippmál – mörg mikilvæg prinsippmál snerta ekki nema fáa einstaklinga. En ég kaupi ekki heldur að það komi öðru fólki við – í prinsippinu – í hvað ég klæði mig þegar ég fer úr húsi, eða að það komi mér við í hvað annað fólk klæðir sig. Mér þykir bann við búrkum og níköbum alveg jafn óréttlát hugmynd og sú að skylda konur til að ganga í búrku eða níkab. Maður getur látið ýmislegt fara í taugarnar á sér án þess að maður þurfi ævinlega að krefjast þess að það sé bannað eða bundið í lög. Mér finnst það óréttlát hugmynd að konur sjái um 90 prósent allrar eldamennsku, en ég vil ekki að það verði bundið í lög að karlar eigi að elda annan hvern dag.

Maður leysir einfaldlega ekki öll vandamál með lagasetningu.

Tags: Íslam

This entry was posted on Saturday, January 30th, 2010 at 6:11 am and is filed under Fjallabaksleiðin. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.