Gasalegt drasl – blogg og blöð og ég
Ég hef ekki skrifað sérlega margar færslur upp á síðkastið. Fyrir því eru ýmsar ástæður. Efst á blaði er líklega sú að ég reif skáldsöguna mína á hol og er nú að tjasla henni saman aftur, endurskrifa stóra hluta. Hún mun heita eitthvað allt annað en ég sagði í síðustu færslu. Ég er því verí bissí, eins og heitir.
En við þetta bætist ansi rækilegt óþol fyrir – tja, ekki forminu, bloggi, per se, heldur innihaldinu. Og ekki endilega innihaldinu á þessari síðu, heldur annars staðar – ég les ekki mitt eigið blogg, nema til að fjarlægja stafsetningarvillur, og hef meira að segja misst metnaðinn fyrir því.
Óþol mitt er fyrir einhverju óskilgreindu moggabloggi. Þar sem mannvonskan ríður ekki við einteyming, heldur röftum og húsum. Og pólitískum dægurbloggum alls kyns. Það ætti að vera hverjum manni ljóst að ef hann skrifar 5-6 færslur (um skoðanir sínar) á dag eru þær ekki góðar. Engin þeirra. Þetta er misskilinn dugnaður. En af einhverjum orsökum er þetta ekki fólki jafn augljóst og mér finnst það ætti að vera (og jájá, kannski er ég bara ruglaður).
Ástæðan fyrir því að menn og konur kjósa að horfa framhjá þeirri staðreynd að þeim er ekki fært að skrifa heilu dagblöðin sjálf, meðfram annarri vinnu, er að ég held einfaldlega hégómi – sú bjargfasta trú að skoðanir manns á öllu milli himins og jarðar séu einstakar og ómissandi. Það þarf ekki að vafra mikið um íslenskar bloggsíður til að komast að því að svo er alls ekki. (Margt af þessu á einnig við um ljóðlistina, en látum það liggja á milli hluta í bili). Skoðanirnar eru þvert á móti eiginlega alltaf eins – pólemískar, partisanískar, grunnar og ritaðar í svo miklum flýti að stundum stendur ekki steinn yfir steini, hvorki í máli né hugsun. Þeim er ætlað að komast að niðurstöðu sem er fyrirfram ákveðin – þær eru ekki hugsun heldur áróður.
Áróður er ekki allur slæmur, stundum nauðsynlegur – áróður getur verið norrænt vinabæjarmót, hópefli í hinu húsinu, stappað kjarki í fólk. Hann getur líka verið mennskur – viðbragð við því sem manni ofbýður. En þegar hann verður að síbylju sem ekki er hægt að flýja, um allt og ekkert, fer mann að sundla af ógleði.
Bloggheimur er þar að auki dálítið eins og dagblað fullt af kjallaragreinum – já og slúðri, skrifuðu af stjörnunum sjálfum. („Í dag fór ég í sólbað og missti út geirvörtuna – úpps – MYNDIR“)
Eins og Arngrímur Vídalín benti á er að nokkru leyti óhjákvæmilegt að maður verði fyrir vonda blogginu ætli maður yfir höfuð að fylgjast með, lesa vefblöðin – eða fylgjast með betri bloggum. Sjálfur er ég líklega í margfaldri hættu fyrir það að búa erlendis og fá ekki upplýsingar annars staðar, eiga ekki í daglegum samskiptum við Íslendinga, augliti til auglitis, sjá ekki forsíður blaða. Þegar ég slekk á tölvunni hverfur Ísland. Sem er ágætis valkostur, stöku sinnum, en erfitt sem viðvarandi ástand.
Aukinheldur er þetta sama vandamál og í blaðamennsku. Flýtirinn – að þurfa að birta fréttir strax og þær gerast, að hver blaðamaður þurfi að skrifa óteljandi fréttir á hverjum einasta degi. Skoski námsmaðurinn Shane Fitzgerald framkvæmdi á dögunum dálitla tilraun – þegar kompónistinn Maurice Jarre lést, fór hann inn á Wikipediu og setti inn eftirfarandi tilvitnun:
One could say my life itself has been one long soundtrack. Music was my life, music brought me to life, and music is how I will be remembered long after I leave this life. When I die there will be a final waltz playing in my head that only I can hear.
Tilvitnunin er þvæla – uppspuni Fitzgeralds, sett inn án þess að getið væri heimildar. Fáeinum dögum síðar var hún engu að síður komin í umferð og hafði birst í ótal miðlum, þar með talið Guardian – sem var nota bene eini fjölmiðillinn til að birta leiðréttingu, til að skammast sín fyrir að hafa fallið í gildruna. Aðrir fjarlægðu einfaldlega tilvitnunina af netinu og létu sem hún hefði aldrei birst á prenti. Eða gerðu ekki einu sinni það. Stóðu bara við þetta og þögðu.
Nýlega „skúbbaði“ Pressan því að Hichem Mansri, flóttamannsins sem nú sveltir sig í hel í boði íslenskrar vinstristjórnar, biði dómur í Alsír. Látum nú vera hvort íslensk stjórnvöld eigi að taka alsírskt réttarkerfi alvarlega – látum vera samanburð við eiturlyfjasmyglarann í Brasilíu – og einbeitum okkur að þessu: Skúbbið var löngu komið fram. Hichem Mansri hafði einfaldlega aldrei farið í neinar grafgötur með þetta og hið svonefnda skúbb birtist í frétt á Nei.inu þann 1. maí síðastliðinn. En íslenskir fjölmiðlar hafa svo lítinn áhuga á því sem er rétt að þeir nenna ekki að grafa það uppi – hafa ekki nennt að tala við manninn sjálfan (eða lesa Nei.) og gera einfaldlega ráð fyrir því, hver á fætur öðrum, að hann hljóti að hafa leynt þessu. Af því hann er útlendingur. Fátæklingur. Útlenskir fátæklingar ljúga. Þeir eru með langa fingur og lykta af hvítkáli og fremja svartagaldur á nóttunni (þegar þeir eru ekki að svíkjast undan því að vera í hungurfalli með því að graðga í sig mat).
Ef þetta er standardinn meðal atvinnumanna – við hverju á maður þá að búast af amatörum, sjálfboðaliðum? Sem í þokkabót eru fastir í sama sandkassaleik og fjölmiðlar – sem keppast um að fá sem flesta smelli á dag. Vera efstir á blogggáttinni. Og til þess þarf maður að blogga oft á dag. Helst um þessi þrjú-fjögur helstu dægurmál sem tróna á oddi „umræðunnar“ (sem er eiginlega engin umræða, og þaðan af síður samræða – meira samslefandi kraðak af einræðum). Maður þarf að skrifa eins fólk, kallar Jónas Kristjánsson það – stuttan, skýran og spennandi texta, sem mér virðast einhvers konar skrauthvörf fyrir að hafa ákveðnar og kraftmiklar skoðanir. Sem er heimskuleg tilskipun (þið afsakið þessa ákveðnu og kraftmiklu skoðun). Gremja er ekki dygð og gagnrýnin hugsun þrammar ekki keik í hánorður án þess að líta nokkru sinni um öxl eða hvika. Ef hugsun þín er óvenju skýr, skaltu athuga málið betur – þér yfirsést áreiðanlega eitthvað.
En – nei – að skrifa 5-6 færslur á dag, sem vert er að lesa, er ekki ómögulegt. Ef maður hefur það að fullri atvinnu – en jafnvel þá heldur það enginn út dag eftir dag eftir dag.
Vandi fjölmiðla – dagblaða – hefur verið mikið ræddur síðustu misseri og ár (dálítið StebbaFr-æðileg setning?) og jafnan er það orðað svona: Hvernig getum við staðið vörð um vandaða blaðamennsku án þess að fá borgað? Dagblöðin deyja ef við finnum ekki leið til að rukka neytendur. Forsendan í þessu er sú að á dagblöðum sé stunduð vönduð blaðamennska. En það er raunar alveg jafn misjafnt og á blogginu – hist og her, tvist og bast, upp og ofan. Og svo sannarlega á það ekki við á neinu íslensku dagblaði – ekkert íslenskt dagblað er vant að virðingu sinni, nema ef vera skyldi Nei., og er það þó sömuleiðis kæruleysislegast og hvað – hvað kallast það að lýsa yfir kommúnískri ritstjórnarstefnu? Í blaðamannahandbók Jónasar?
Einn af fallegri fítusunum við Nei. er innbyggða töfin – ef óeðlilegar aðstæður krefjast ekki annars, þá birtast fréttir ekki fyrren í fyrsta lagi daginn eftir að þær eru skrifaðar og stundum enn síðar. Og í stað þess að birta 40 stuttar fréttir á dag (sem væri vel hægt, miðað við sjálfboðakraftinn og velvildina sem Nei. nýtur hjá launalausum starfsmönnum sínum) birtast kannski tíu á viku.
Pressan og AMX eru síðan eins konar millivegur – mitt á milli bloggs og blaðs – pólitískar slúðurmaskínur sem gefa sig út fyrir að flytja fréttir. Smugan er kannski undir sömu sök sett – ég á erfiðara með að sjá það, þar sem ég er sjálfur meira á þeirra línu en ekki.
Síðan eru það veiturnar. Eyjan. Blogggáttin (sem verður eiginlega að telja sem sérstakan fjölmiðil). Og þær eru auðvitað ekki betri en efnið sem hægt er að hlekkja á – og þó úrvalshugmyndin á bakvið Eyjuna sé ágæt eru þeim oft mjög mislagðar hendur við val á efni.
Auðvitað ætti þetta ekki að fá á mig. Hrekja mig frá eigin heimasíðu. En það gerir það samt. Því að sjálfsögðu er engri loku fyrir það skotið að maður tilheyri sjálfur síbyljunni, gargandi beljandinni, og mætti vel við því að vanda mál sitt og hugsun sína betur. Og hvernig sem það snýr fær maður illt í magann af því að tilheyra þessum hópi, hvort sem það er með réttu eður ei.