Fyrir rétt ríflega einu ári síðan sat ég inni í stofu og las mbl.is. Þar var sagt frá ótrúlegu fannfergi í Helsinki.

Að sögn talsmanns lögreglunnar í Helsinki, Jussi Pohjonen, ríkir algjör ringulreið í höfuðborginni. En gríðarlegt fannfergi er í borginni sem og annars staðar í Finnlandi. Kom veðrið ýmsum í opna skjöldu enda hefur veturinn verið óvenju mildur í landinu.

Ég stóð á fætur og gekk yfir að stofuglugganum og leit út í nær alveg snjólausa vetrarstilluna í Helsinki. Það eina sem var nokkuð að marka í fréttinni var þetta um milda veturinn. En hann var bara ekkert farinn.

Nú nálgast kosningar á Íslandi. Og menn rífast um Evrópusamband og kreppu og evru. Ef við erum með þá deyjum við, ef við erum ekki með þá deyjum við. Hef ég fyrir satt.

Og þá les ég annars konar veðurspá frá Finnlandi. Djúp kreppa í Finnlandi. Ég segi ekki að hún sé eins galin og sú í fyrra, en hún er samt dálítið skjönuð og skjöpulvekjandi.

Sem sagt: þetta er generísk frétt í nær hvaða landi sem er í heiminum, þessa dagana. Það er heimskreppa. Og það mætti án nokkurs vafa skipta Vanhanen út fyrir Obama, Reinfeldt, Merkel, Sarkozy … o.s.frv. Fólk er einfaldlega ekkert sérstaklega jákvætt þegar það ræðir efnahagshorfurnar. Og engin ástæða til.

Sem vekur upp spurninguna: Djúp kreppa miðað við hvað?

Hér er ekki djúp kreppa miðað við það sem gerðist á níunda áratugnum. Ekki nema einhver hafi logið illilega að mér. Þvert á móti á sér mjög greinilega stað millistéttarvæðing – mellukofar loka og rónum fækkar. Bjórverð hækkar og sushi-stöðum fjölgar. Atvinnuleysið er hvergi nærri það sem það var – og áður en ég las um það í mogganum hafði ég hreinlega ekki orðið var við neina kreppu hérna, eða að nokkur talaði um að hér væri kreppa. Ekki er gjaldmiðillinn í rúst og ég verð ekki var við annað en almenna velsæld – helstu pólitísku hitamálin snúast um skólagjöld sem á að leggja á skiptinema í háskólum og skipulagsbreytingar sem munu svipta háskólanema ákveðnu samræðuvaldi við yfirstjórn menntamála.

Og það er svo sannarlega ekki djúp kreppa miðað við Ísland. Það best ég get séð er kreppan m.a.s. dýpri hinumegin sundsins, í velferðarparadísinni Svíþjóð – og jú, þar mun einmitt um að kenna sænsku krónunni, sem æ fleiri vilja losa sig við.

Ég er ekki á því að besti tíminn til að sækja um aðild að Evrópusambandinu sé þegar þjóðin er til fara eins og útmigin mella – og í sömu aðstöðu til samninga. Ég lít ekki heldur svo á að það sé einhver heilög skylda að sækja um aðild, og annars dæmi maður sig úr samfélagi siðaðra og vitrænna manna – það sé ekki hægt að afþakka pent (a.m.k. í bili) án þess að minna á manninn sem afþakkaði tjakkinn án þess að ná að biðja um hann. Maður þarf ekki að hafa lesið stofnsáttmála Ku Klux Klan til að vita að maður vill ekki vera með – þarf ekki að hafa rætt málin við þá kumpána í þaula. Og svo ég taki nærtækari viðlíkingu (og afsanni kenningu mína um að maður sanni ekkert með viðlíkingum) þá getur vel verið að maður vilji kaupa sér bíl og hafi þörf fyrir hann, þó akkúrat núna sé ekki gáfulegasti tíminn til að standa í slíkum viðskiptum.

En eins og þið heyrið á undansögðu er ég fyrst og síðast mótfallinn allri þessari nauðhyggju: annað hvort er maður sammála eða ósammála, og alveg sama hvort er, hinir eru allir fávitar. Annað hvort eru þeir fávitar fyrir að vilja ekki fara í umræður, eða þeir eru fávitar fyrir að vilja ekki ekki fara í umræður.

En mér finnast fréttir og umræða eins og sú um kreppuna í Finnlandi, sem ég get ekki skilið öðruvísi en sem innlegg í einhvern íslenskan debatt um Evrópusamband og kreppu, vera út í hött.

Að öllu jöfnu, myndi ég vilja vera með í Evrópusambandinu. Eða ég vildi það allavega síðasta sumar. Pólitískt finnst mér góð hugmynd að vera hluti af Evrópu – og fækka landamærum eins og kostur er. Hins vegar er mér einnig ljóst að flestir sem ég þekki í Evrópusambandinu – sem eru einhvers staðar í grunninn svipað fólk og ég þekki best á Íslandi, það er, krítískir vinstrimenn, grænmetisætur með hippíska slagsíðu innblásnir pípandi listrænu, eru ekki jafn hrifnir af Evrópusambandinu og stallfólk þeirra á Íslandi. Það sem maður heyrir um myntskiptin er þetta: Allt hækkar á einu bretti, allar tölur eru rúnnaðar upp og á einni nóttu verður allt dýrara en það var. Það sem maður heyrir um pólitíkina er að stjórnmálamenn til vinstri og hægri noti Sambandið sem skjöld fyrir markaðshyggjubreytingar, sem afsökun – alveg sama hver krítíkin er, hið pólitíska svar (í Svíþjóð og Finnlandi) er ævinlega: Evrópusambandið segir það. I’m sorry, there’s nothing we can do.

En sem sagt. Ein ástæða til viðbótar fyrir að geyma aðildarumsókn, er að mér sýnist íslenskur debatt einfaldlega ekki nógu þroskaður til að umræða um umsókn, og svo þjóðaratkvæðagreiðsla í kjölfarið, verði neitt nema botnlaus þvæla, nauðhyggja og ragnarökfærslur. Evrópsk pólitík er fyrir fullorðna, og Íslendingar eiga enga fullorðna stjórnmálamenn.

Tags: byltingin, Finnland

This entry was posted on Monday, April 20th, 2009 at 12:19 am and is filed under Fjallabaksleiðin. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed.