18. aldar photoshop og díalekt-þýðingar
Í síðasta kafla ævisögu Blakes eftir Ackroyd (síðasta sem ég las, ekki síðasta í bókinni – ég er enn að) er farið í saumana á handíðamanninum Blake, iðnaðarmanninum, myndristumanninum og prentaranum. Og þá sérstaklega þeirri nýstárlegu aðferð sem Blake beitti við listsköpun sína, framkvæmd mynda og texta á prentplötur. Blake gerði prentplötur úr kopar og skissaði verkið á þær með hvítri eða rauðri krít og málaði síðan myndirnar og orðin á plötuna með blöndu af salatsolíu og kertafeiti, sem varði plötuna á réttum stöðum þegar hann hellti yfir hana aqua fortis sem brenndi sig ofan í yfirborðið á þremur-fjórum klukkustundum (u.þ.b. tíundapart úr millimetra á dýpt). Þá sverti hann plötuna með brenndri valhnotuolíu eða brenndri línolíu og prentaði á whatman-pappír (sams konar og Napóleón skrifaði erfðaskrá sína á, fimm ára áætlanir Sovétríkjanna voru skrifaðar á, sem og friðarsáttmálinn við Japani eftir heimstyrjöld númer tvö – ef eitthvað er að marka wikipediu). Loks litaði hann síðuna í höndum.
Sem betur fer var William Blake aldrei sérstaklega vinsæll – og þurfti því ekki að gera þetta oft og mikið. Þessi aðferð var hins vegar alger nýjung – gaf af sér nákvæmari og fallegri myndprentanir fyrir fjórðung kostnaðarins (að því haft er eftir Blake). Litli bróðir hans, Robert, sem lést fáeinum árum áður, mun hafa vitjað Williams í draumi og kennt honum þessa aðferð yfir móðuna miklu.
Sá böggull fylgdi hins vegar skammrifi að vegna þess að prentplötur eru spegilmyndir þurfti William Blake að skrifa allan texta afturábak.
Útkoman var svo eitthvað á þessa leið.
Í dag notar fólk bara Photoshop.
–
Í nýju Tregawöttunum er langloka eftir mig – 17 blaðsíðna samanburður á ólíkum þýðingum á upphafsorðum Mauvais Sang (annars kafla Árstíðar í helvíti) eftir Rimbaud. Í morgun var ég að blaða í skosku konkret-antológíunni The Order of Things (aðallega eftir verkum hins yndislega Edwin Morgan) þegar ég rakst á þýðingu Tonys McManus á Voyelles eftir Rimbaud, sem ég var búinn að gleyma. Tony þýðir ljóðið yfir á skoskan díalekt:
Þetta minnir svo aftur á fræga endurgerð kanadíska skáldsins Steve McCaffery á kommúnistaávarpinu, The Kommunist Manifesto – or Wot We Wukkerz Want Bi Charley Marx un Fred Engels, þar sem ávarpið er þýtt á Jórvíkurskírisdíalekt (en þaðan er McCaffery í raun og veru – eða líka, eða hvernig maður orðar það, flutti ungur til Kanada og gerðist innfæddur).
Nan sithi, thuzzer booergy-mister mouchin un botherin awl oer place–unnits booergy-mister uh kommunism. Allt gaffers errawl Ewerup’s gorrawl churchified t’booititaht: thuzimmint mekkers, unt jerry plain cloouz boobiz.
Hægt er að lesa allan textann hérna.