Íslensk ljóðlist: Fullyrðing 3
Íslensk ljóðlist dagsins í dag, í gær og síðustu vikur mánuði ár er að jafnaði ólæsileg fyrir tilgerð. Ástæðan er sú að form hennar á lítið sem ekkert erindi við samtímann. Hin alvarlega ofmeðvitaða en lítt sjálfsmeðvitaða myndlíking hefur í tímans rás orðið að djóki. Þess vegna eru ljóðabækur dregnar upp í partíum og lesnar til aðhláturs (þeir sem ekki hafa orðið vitni að álíka hljóta í það minnsta að hafa heyrt af slíku). Vegna þess að þær eru hlægilegar. Fyrir sakir ofmeðvitundar og sinkleysis við samtíma sinn: 4 af hverjum 5 ljóðskáldum vilja helst vera hugmynd um ljóðskáld sem aldrei var til – þau vilja vera það sem Rimbaud virðist hafa verið í dag, það sem Sigfús Daðason og Sapfó virðast hafa verið. Og því er hermt eftir því sem aldrei var. Og kóað með öðrum sem gera eins. Þetta heitir samtrygging og er ekki einvörðungu pólitískur veruleiki.
En aftur að myndlíkingunni. Ég vitna í sænska súrrealistann Aase Berg:
Hin nýja ljóðlist talar raunveruleikann og brýnir sig gegn myndlíkingunni, en hvað ef hin óraunverulega myndlíking er alls ekki að úrkynjast og hverfa, hvað ef hún hefur þess í stað tekið upp á því að ryðjast inn í raunveruleikann? Hvað ef hún hefur flutt inn í okkur og blandast hinu hversdagslega? Það hljómar ekki ósennilega ef maður lítur til annarra birtingarmynda hlutlægni, líkt og hins fetisjíska og reyndar frekar óraunverulega raunveruleikavarps fjölmiðlanna og persónuleikamarkaðarins, þar sem fólk hefur lagt allt sitt í að skapa sér hannað og ópersónulegt einstaklingseðli og orðið estetískt lamað og smáborgara-trendí í fótsporum tískutröllanna. Lífsstíll í staðinn fyrir líf, ég segi bara eitt: golf. Gervallur raunveruleikinn er orðinn að myndlíkingu, gríðarstórri as-if persónu þar sem allir reyna að virðast normal og hamingjusamir þrátt fyrir að hið hamingjusama norm sé í sjálfu sér snargeðbilað og enginn ráði við það án þess að þykjast. Yfirborðsvélin hefur komið í veruleikans stað, er orðinn veruleikinn, sápan þykist vera heimildamynd. Því heimildaveruleiki er einungis mögulegur þegar maður hefur firrt sig raunveruleikanum með því að virðast nálgast hann, með því að falsa heimildagildið. [...] Myndíkingin er ekki dauð, hún hefur bara breyst í kitsch, hana er ekki lengur hægt að lesa nema sem kitsch.
Sem sagt þetta: Myndlíkingin eins og þú þekkir hana er ónothæf. Veruleikinn er nýr.