Við borgum ekki (aftur)
Mér finnst fara of lítið fyrir einu mikilvægu atriði í yfirstandandi umræðum um hrun og ábyrgð og allt það: Ef við ætlum að halda áfram að reka kapítalískt hagkerfi, þá verður ekki hægt að koma í veg fyrir að hrun eigi sér stað af og til. Þannig er það bara – hefur ekki verið hægt, er ekki hægt og verði það nokkurn tímann hægt á samt ekki að gera ráð fyrir því að hrun geti ekki átt sér stað. Fjárfestar gambla og jafnvel færustu spilarar gera mistök, tapa annað veifið. Það þarf að búa svo um hnútana að áhættan sé þeirra sem gambla, og aldrei hinna.
Það sem ég á við er þetta: maður á ekki að vera ábyrgur fyrir skuldum annarra, óaðspurður. Ríkið á ekki að ganga í ábyrgð fyrir rekstur annarra en sjálfs sín – þar með talið banka. Gott og vel, við skulum borga þetta allt saman í þetta skiptið – IceSave og ég veit ekki hvað og hvað – vegna þess að við létum það líðast að ríkið gengi í ábyrgð fyrir þetta. Við, lýðurinn í lýðræðinu, berum líka ábyrgð á sinnuleysi okkar. En það er ekki lifandi í þessu samfélagi við óbreytt ástand, það er ekki lifandi við þann skepnuskap að lagaramminn leyfi þrjátíu fjárfestingabavíönum að láta skuldir sínar falla á íslenska skattgreiðendur.
Ef einkageirinn getur ekki rekið banka án ríkisábyrgðar, þá er tómt mál um einkabanka að tala. Þá verður bara að fórna þeim fyrir ríkisbanka. Só sorrí. Annað hvort ræður einkageirinn við þetta eða ekki. Hlutverk ríkisins er að veita fólki þjónustu – velferð, heilbrigði, samgöngur, menntun o.s.frv. Hlutverk ríkisins er ekki að vera hækja fyrir einkageirann.
Ef ekki er hægt að búa þannig um hnútana að fjárfestingabavíanarnir (með fullri virðingu fyrir hinum tignarlegu skepnum bavíönunum) beri sjálfir og einir ábyrgð á sínum mistökum, misferlum og glæpum – þá er ekki líft í samfélaginu.
Það er góðra gjalda vert að reyna að losna við seðlabankastjóra, forseta, redda stúdentum og öryrkjum og standa vörð um heilbrigðis- og menntakerfið – en ef við losum okkur ekki við lagaramma sem hreinlega leyfa fólki með fé að leggja eigið samfélag í rúst, er tómt mál um slíkt að tala, því að lokum verða engir peningar eftir – verða engir skattstofnar eftir til annars en skuldagreiðslna.
Næst þegar allt fer til andskotans – fá menn vonandi að borga sínar eigin skuldir.
Málið er einfalt. Ríkið á ekki að ábyrgjast skuldir einkafyrirtækja. Til þess eru lög um takmarkaða ábyrgð einkafyrirtækja. Við getum ekki skuldbundið komandi kynslóðir að greiða reikninga sem þeir stofnuðu ekki til. Þegar bankarnir voru einkavæddir þá hætti ríkið að ábyrgjast skuldir þeirra, skuldbindingum þeirra eða öðrum ákvörðunum. Einstaklingarnir sem voru á ofurlaunum vegna þess að báru svo mikla ábyrgð þegar vel gékk eiga að gera það áfram þegar illa gengur.
Kjósum ekki að skuldsetja næstu kynslóðir í komandi kosningum, kjósum rétt. Þjóðin verður að vakna af þessum doða. Kjósum þjóðina til valda, merkjum við X-O (Borgarahreyfinguna) Það er það eina rétta í stöðunni í dag.