Ríkjandi tilhneiging til einsleitni
Afstaða mín til ljóðlistar er sérstaklega tvíbent. Annars vegar á ég það til að hoppa hæð mín af fögnuði yfir óskýrustu teiknum um metnað, hvort heldur hann er klassískur eða framúrstefnulegur – hvort sem um er að ræða tilraun til upphafningar á klassísku formi eða vísunum, einhverra fimleika sem jafnan er ekki að sjá í stærstum hluta þeirrar ljóðlistar sem snýst um tjáningu sjálfsins, eða tilraun til flipps eða látaláta – umsnúningi á hugmyndum um ljóðrænu, ljóðmál, málfræði, orð og bókstafi. Alls þess sem er ekki það sem ég átti von á að finna í ljóðabók – sem er auðvitað það undarlega í þessu öllu saman: ég býst einna síst við að finna frumlega og/eða metnaðarfulla nálgun á tungumálið í ljóðabók. Og engu að síður gref ég og gref, í hverri bókinni á fætur annarri, í von um að finna eitthvað sem getur glatt mig – þó ekki væri nema dálítið.
Hins vegar langar mig að grýta bókum í veggi þegar þær reynast innhverft bróderí.
Stundum finnst mér ég vanvirða íslenska samtímaljóðlist með því að hugsa um hana eins og barnalist, hugsa um hana eins og hún þurfi á forgjöf að halda – handíkapp heitir það á útlenskum – að sérhverja viðleitni beri að verðlauna og kröfur mínar, sem lesanda, þurfi að vera mildari en þegar átt er við ljóðlist milljónaþjóða.
Þetta er auðvitað að einhverju leyti misskilningur. Ljóðlist milljónaþjóða er ekki endilega neitt betri, en það sem ratar til mín af henni er meira að mínu skapi – á meðan ég fæ bara þverskurð frá Íslandi, af því sem er gefið út. Kanadískir nýformalistar rata ekki inn á borð til mín – þeir tilheyra einfaldlega öðrum heimi og ég þarf aldrei að taka afstöðu til þeirra. Né heldur konfessjónal lýríkerar eða smámæltir fortíðarhyggjandi módernistar.
Og þess vegna spyr ég mig, eðlilega, hvers vegna ég púkki yfir höfuð upp á íslenska ljóðlist – nema rétt svona það sem er mér að skapi. Væri kannski frjótt að taka upp hundrað ára gamla hugmynd og strika bara yfir fortíðina? – einn, tveir og bingó – þetta er búið! byrjum upp á nýtt! dagur núll!
Eða er spektrúmið – ef kalla má ríkjandi tilhneigingu til einsleitni slíku nafni – kannski mikilvægt? Mikilvægt að halda einhvers konar sambandi við það sem er að gerast á mínu eigin tungumáli – sumt af því veitir mér vissulega gleði, þó það krefjist dömpsterköfunar að finna það. En það er jú í móð að dömpstera – anarkisminn er pólitík dagsins.
Nei, ég er að hugsa þetta vitlaust. Margt af þeirri útlendu ljóðlist sem ég les veitir mér heldur enga gleði. Þetta er einfaldlega óttalegt kraðak af bókum sem þarf að grafa sig í gegnum til að finna eina sem breytir öllu, sem er stórkostlegt.
Ef einhver hér telur að hann eða hún deili smekk með mér, ætti ég að benda á þessar, valdar af handahófi úr hillunni minni:
Synopsis eftir Ulf Karl Olov Nilsson (á sænsku)
Konsumentköplagen eftir Idu Börjel (á sænsku)
Kingsize eftir Mette Moestrup (á dönsku)
info ration eftir Stan Apps
The Anger Scale eftir Katie Degentesh
Shorts are Wrong eftir Mike Topp
Chains eftir Derek Beaulieu
Predicting the next big advertising breakthrough using a potentially dangerous method eftir Daniel Scott Tysdal
Transnational Muscle Cars eftir Jeff Derksen
Deer head nation eftir K. Silem Mohammad
Girly Man eftir Charles Bernstein
Svo les maður aldrei nóg af ee cummings og Gertrude Stein, bpNichol og Steve McCaffery, Ezra Pound og Dada – og allt það. Miklu fleiri góðar bækur.
En ég ætla ekki að segja ykkur hvað þið ættuð að forðast, því þá gæti einhverjum sárnað.
Og nú er komið nóg af fortíð – strikum yfir hana, allt búið, við fyrirlítum fortíðina.
–
ps. kommentakerfið er lokað, ég verð ekki á smettiskinnu eða sendiboðanum næstu vikuna, og les engin blogg og helst bara dagblaðið Nei. ef ég kemst upp með það. En ég get svo sem svarað tölvupósti ef það er mikilvægt.