Heim frá Litháen

Í gærmorgun sat ég í sólskininu á grasflöt í Jurbarkas í Litháen og horfði á helstu andófshöfunda norðurlanda og Litháen narta í snittur á meðan undir tók í steríógræjunum af hreinum júrótrass-unaði. Ég er enn að melta þá tugi upplestra og fyrirlestra sem áttu sér stað á hinu Norræna sumri í Litháen - þar sem þemað (já, ef ekki bara hreinlega konseptið !) var ‘Rithöfundurinn og andófið’, sem eru skemmtilegir ákveðnir greinar. Flest var á einhvern hátt sögulegt - uppruni kvenrithöfunda í Litháen, andófskvæði á Sovét-tímanum eða avant-garde undir lok þess tíma (tveir stórir póstar í amerískri tilraunalist, Jonas Mekas og George Maciunas, voru Litháar og í landinu sjálfu var starfrækt fluxus-hreyfing). Samtímaandófið birtist helst í hópnum Castor & Pollux, en er allt einhvern veginn í gæsalöppum - einhvers konar enduröpun framúrstefnuláta (Castor & Pollux er hópur gagnrýnenda og fræðimanna sem reif í sig litháískan menningararf undir þessu dulnefni, og hefur staðið fyrir gjörningum þar sem ‘andóf’ er sett á svið á einn hátt eða annan). Útlendingarnir á hátíðinni voru, að mér undanskildum, Maja Lundgren frá Svíþjóð, sem fjallaði um bók sína Myggor och tigrar og stöðu kynjanna í sænskri kúltúrpólitík, Vigdis Hjorth frá Noregi, sem fjallaði um kynferði höfunda og fyrirmyndir kvenna (drykkjusjúkar sjálfseyðandi konur á borð við Blixen og Plath, og Tuomas Kyrö, sem viðeigandi nokk talaði um um sitt innra líf - baráttuna við sjálfan sig, andófið gagnvart eigin tilhneigingu til að samræmast og aðlagast þeim heimi sem samþykkir mann, án þess að maður hafi nokkru sinni velt því fyrir sér hvort maður samþykki heiminn (eða jafnvel, eins og í hans tilfelli, alltaf verið á móti þessum heimi).

Mitt erindi, The rebellion and apathy , má lesa með því að smella hér .

Litháar eru mjög hrifnir af norðurlöndum og tala um þau af mikilli virðingu. Ég hálfskammaðist mín fyrir það hvernig Íslendingar tala yfirleitt um Litháa - einfalt gúgl leiðir líka í ljós að á þá er vart minnst öðruvísi en til að tala um glæpi, ýmist með neikvæðum (’Litháar nauðga’) eða jáneikvæðum (’Ekki allir Litháar nauðga’) formerkjum. Staður þeirra í íslenskri umræðu er þar, en þrátt fyrir nokkurn fjölda litháískra innflytjenda á Íslandi vitum við held ég almennt töluvert minna um þá en þeir um okkur.

Við ljúkum þessu á hinum stórfenglega Jonasi Mekas, að tala um hina yndisfögru Britney Spears, og hárið á henni: