Hjálp! Flóttamennirnir koma!

Það líður að laugardagskvöldi í Helsinki. Í öllum hornum bera menn gel í hárið, pússa ballskóna, strauja jakkafötin, brýna kuta sína, tálga kylfur og bóna hnúajárn. Í kvöld verður keppt um bronsið á HM í íshokkí, og keppinauturinn er erkióvinurinn hinumegin sundsins: Svíþjóð. Íshokkí í Finnlandi gengur út á tvennt. Annars vegar að ná sem bestum árangri á mótum, og hins vegar að rústa helvítis Svíunum. Það hefur víst ekki gengið svo vel undanfarin misseri. Taugaveiklunin verður svo mikil, froðufellandi bræðin byrgir þeim sýn og þeir leika aldrei jafn illa og á móti hinum umburðarlyndu Svíum - sem eins og frægt er kunna ekki að reiðast.

Ég er giftur inn í sænska velferðarríkið, og líklega munum við frúin hafa hægt um okkur næstu vikur. Í það minnsta ef Svíþjóð vinnur.

–

Vinstrimenn ala á ótta við „umræðuna um innflytjendamál“. Eða svo skilst manni. Vilja hreinlega ekkert um útlendinga tala. Enda virðist manni að sú umræða eigi, samkvæmt sömu heimildum, að vera neikvæð. Umræða um innflytjendamál á að snúast um það hvernig við getum komið í veg fyrir að til Íslands komi útlendingar. Eða hvernig við eigum fyrst að hugsa um okkar eigið fólk.

Þetta er auðvitað bara gamaldags rasismi. Eða þjóðernishyggja. Xenófóbía. Mér er svo sem nokk sama hvað það er kallað. Eitthvert undarlegt samkrull af ótta og fyrirlitningu í garð þeirra sem „eru ekki eins og við“ - þ.e. þau eru fátæk, útlensk og í vandræðum.

Með því að taka á móti flóttamönnum, eða innflytjendum frá fátækum löndum, erum við að flytja inn félagsleg vandamál. Það er staðreynd. Fólk sem er alið upp í flóttamannabúðum þarfnast mikillar aðstoðar, og það er ekki gefið að það nái nokkurn tímann að lifa eðlilegu, óttalausu lífi. Fátækt ber með sér alls kyns fylgikvilla. Hún kostar t.d. peninga - og hana verður að skilja í ljósi þess valdleysis sem hún sprettur úr og hrærist í.

En að eitthvað sé erfitt - og ekki endilega íslensku samfélagi „til góða“ (en það má í það minnsta debatera) - er ekki eini mælikvarðinn á það hvað maður á að gera og hvað ekki. Veröldin er ekki bara Ísland. Að markera það sem svo að fyrst það finnist vandamál á Íslandi eigi Íslendingar ekki að skipta sér af öðrum vandamálum, er í grunninn mannfjandsamleg einangrunarstefna. Það er rétt að forgangsraða þeim vandamálum sem maður ákveður að takast á við - en það er illyrmislegt að setja í forgang eftir þjóðerni, frekar en neyð.

Vandamálin 25 fjölskyldur á biðlista eftir félagslegu húsnæði á Akranesi og tugir milljóna á vergangi í flóttamannabúðum af pólitískum ástæðum eru einfaldlega ekki sambærileg. Ísland ætlar að taka á móti 60 (líklega, a.m.k. 30) flóttamönnum, að svo stöddu. Í hverjum mánuði bætast um 60 þúsund manns í þennan hóp, bara í Írak. Ísland getur ekki „leyst“ þennan vanda, eitt og óstutt, en heimsbyggðin getur það ekki heldur ef allir hjálpast ekki að. Þó að við myndum sleppa því að gera ráð fyrir efnahagslegum mismuni á milli þjóða (sem er gríðarlegur, og Ísland er meðal þeirra allra, allra ríkustu) og segja einfaldlega að allir ættu að leggjast á eitt og taka að sér flóttamenn í samræmi við íbúafjölda landsins, myndi það þýða 30 Íraka á mánuði fyrir Ísland, eða 360 á ári. Sem myndi raunar ekki gera nema 7,2 flóttamenn á ári á Akranesi. Þetta er sem sagt um átta ára skammtur. Hvenær tók Akranes síðast við flóttamönnum, annars? Eru meira en átta ár síðan?

Annars er það algerlega ljóst að þessi útreikningur gengur ekki upp. Í fyrsta lagi eru margar þjóðir heimsins ekki færar um að taka á móti flóttamönnum, bæði vegna pólitískra aðstæðna og efnahagslegra. Í annan stað eru þjóðir heimsins, eins og áður sagði, misríkar, og eðlilegt að þeir sem mest eiga, leggi mest af mörkum.

Ef miðað er við verga þjóðarframleiðslu á mann, og tölur frá Alþjóða gjaldeyrissjóðnum fyrir 2007, er Ísland með um 7,5 X meðaltalið (63.830 USD á ári miðað við 8.356 USD á ári). Mér finnst erfitt að finna út úr því hversu stór hluti heimsins getur ekki tekið við flóttamönnum af pólitískum ástæðum - og það er sömuleiðis erfitt að átta sig á því hvar fátæktin er svo mikil að þær tekjur sem verða til er beinlínis ekki hægt að nota í neitt annað en framfærslu íbúanna - en ef við leyfum okkur að miða einfaldlega við krónutöluna, þá er ljóst að eigi allir að leggjast á eitt við að útrýma þeirri óásættanlegu óværu að fólk í heiminum búi á vergangi, stríðshrjáð, hungrað og án aðgengis að heilbrigðisþjónustu, menntun eða hreinu vatni - og Akraneskaupstaður tæki á sig sinn hluta byrðarinnar, væru það um 54 einstaklingar á ári. Sem er næstum því sextíu. Og þá erum við bara að tala um tilfærslu á litlu broti af heimsins harmi, inn á svæði þar sem auðveldara er að tækla hann. Íslendingar ættu þá að taka á móti 2.700 Írökum á ári. Tilfærslan eyðir að sjálfsögðu ekki vandamálunum, en hún getur hjálpað til - þetta er einfaldlega spurning um að koma fólki í hús áður en það deyr af einhverri þeirra ótal ástæðna sem maður deyr af í flóttamannabúðum. Þetta er alger neyðarhjálp. Og neyðin er mikil. Mér þykir það leitt gagnvart þeim 25 fjölskyldum á Akranesi sem eru á biðlista eftir félagslegum íbúðum, en neyð þeirra er einfaldlega ekki samkeppnishæf.

Annars þætti mér vænt um ef einhver gæti útskýrt það fyrir mér hvað það þýðir, að 25 fjölskyldur séu á biðlista. Er þetta fólk sem er að leita að stærra húsnæði? Sefur þetta fólk kannski á dýnum í íþróttahúsinu á Akranesi? Eða á sófum hjá ættingjum? Er þetta atvinnulaust fólk - eða duga lágmarkslaun ekki fyrir framfærslu þeirra? Það væri áhugavert að fá að vita hverjar aðstæður þessa fólks eru - og ekki væri verra að einhver léti sér detta í hug lausnir á vandamálum þeirra, aðrar en að það eigi ekki að hjálpa stríðshrjáðum útlendingum. Það hjálpar nefnilega nákvæmlega engum.