Friður í Evrópu

Enginn sem ég þekki á von á því að inn á heimili hans ryðjist hermenn til að drepa karlana og nauðga konunum. Eða, í það minnsta, mjög fáir.

Þær kynslóðir sem muna eftir seinni heimstyrjöldinni eru smám saman að hverfa. Mín er freistað til þess að rekja uppgang almennrar xenófóbíu, og af-tabúseringu útlendingafyrirlitningar í fjölmiðlun, til einmitt þessa. Þegar ég heyrði fyrst um Piu Kjærsgaard fyrir um tíu árum síðan, þá var hún brandari. Sú tilhugsun að þessi manneskja kæmist nokkurn tíma í ríkisstjórn var ekki bara óhugsandi heldur beinlínis sprenghlægileg.

Mín kynslóð er alin upp af kynslóð sem þekkir styrjaldir fyrst og síðast sem nokkuð sem kemur fyrir aðra, þá sem eru langt í burtu. Um árabil bjó Evrópa reyndar við mikla hryðjuverkaógn - IRA, ETA, Brigada Rossa, Baader-Meinhof o.s.frv. - en það hefur lítið farið fyrir slíku í raunveruleikanum síðustu árin (á meðan varla má þverfóta fyrir þessari ógn í spunaveruleikanum).

Ég átta mig stundum á því - í sálinni á ég við, heilanum er þetta jafnan ljóst - að það er ekki sjálfsagt að maður búi við frið. Evrópa er loftbóla, örlítið horn af veröldinni, sem hefur lifað við frið um tiltölulega skamma hríð, og mér þykir satt að segja ótrúlegt að sá friður sé kominn til að vera. Uppgangur xenófóbíu í Evrópu er ekki gott teikn fyrir framtíðina. Þá er sífellt fleira fólk sem kemst að þeirri niðurstöðu að þó þessi sósíal-demókratíski kapítalismi sem er rekinn í Evrópu sé að mörgu leyti mjög hagstæður fyrir okkur, þá er hann það á kostnað annarra íbúa veraldarinnar. Hvorutveggja gæti valdið grundvallarbreytingum á stjórnskipulagi innan Evrópu, sem myndi valda ákveðnu rofi í „evrópska samstöðu“.

Það er kannski ekki fyrirsjáanlegt að Evrópulönd fari í stríð hvert við annað (þó það sé ekki óhugsanlegt). En heimurinn er jú stærri en Evrópa. Ég á aðallega við þetta: Friður er ekki sjálfsagt ástand, þó hann sé vel þeginn - friður er ekki ókeypis.

Hugsum okkur eitthvað á þessa leið: Innrásarher (eða hryðjuverkamenn á vegum einhvers „óvinaríkis“ - t.d. Íraks, eða Afganistan, eða annars lands sem „við“ höfum níðst á) sest að á Ítalíu og setur af stað óreiðu, borgarastyrjöld, morðöldur - í stuttu máli sagt, rífur þjóðina á hol. Á sjö árum látast á bilinu 600 þúsund - 1 milljón manns.

Þetta er nokkurn veginn það sem hefur gerst í Írak - með hinum og þessum réttlætingum (eftir því hvað virðist trúverðugt). Nema Ítalía er dálítið stærra land, svo mannfallið þyrfti kannski að vera meira til þess að réttlæta samanburðinn. Hver ætli viðbrögðin væru ef hryðjuverkamenn dræpu 100 þúsund manns á ári?

Ég hef sagt það áður, og mér finnst ástæða til að segja það aftur: stærsti glæpur samtímans er firring okkar frá eigin þátttöku í morðum og misþyrmingum í krafti fjarlægðarinnar. Við getum andskotast yfir yfirgangi í Ísrael, íslamó-fasistum, hryðjuverkamönnum, mannréttindabrotum í Kína, Hugo Chavez & Fidel Castro, og Darfur þangað til við gubbum af æsingi - og samtímis látið eins og við séum betri og sívíliseraðri en aðrar þjóðir, annað fólk - það eru íslamisminn, zíonisminn og kommúnisminn sem ekki bera virðingu fyrir mannslífum - því að fólkið sem við tökum þátt í að drepa er svo óralangt í burtu.

Við getum meira að segja látið eins og það sé eitthvað heilbrigt við að gera grín að „þessu fólki“ þegar það gerir sér leið vestur fyrir fjöll - og gott ef það er ekki stundum heilög skylda okkar að „segja sannleikann“ um eðli þeirra innstu hugsana og tilfinninga.

Því það er enginn sameiginleg tilfinning eftir í Evrópu fyrir merkingu voðaverka. Voðaverk eru einfaldlega framkvæmd af öðrum en okkur sjálfum, og tilheyra nokkurs konar hobbíveröld, þau eru eitthvað fyrir eirðarlausa krakka að berjast á móti í frístundum.