Rauðavatn

Ég held að lögreglan sé ekki endilega neitt harðari en hún hefur verið.

Andstæðingarnir - þ.e. vörubílstjórarnir - eru hins vegar harðari en verið hefur. Það er ekki jafn auðvelt að snúa niður vörubílstjóra, svona almennt, og ungling. Þá hafa unglingarnir - þ.e. Saving Iceland og aðrir tengdir Aftöku - verið skólaðir í non-violence. Þeir láta draga sig í burtu, en eru ekki að reyna að slá lögreglumennina í rot.

Lögreglan hefur hins vegar alltaf hagað sér eins illa og henni hefur þótt efni standa til. Og hún mun halda því áfram. Enda er henni gert að verja ákveðið skipulag, og þegar því skipulagi er raskað bregst hún við með látum.

Mér finnst það ekki gott. En það finnst mörgum.

Smekkleysi að eilífu

Allur í skýjunum eftir yndislega ferð til New York. Er að undirbúa mig fyrir ferð til Brussel á morgun þar sem ég tek þátt í Badtaste4Ever hátíðinni. Hún verður haldin í Paleis voor Schone Kunsten við Ravensteinstraat 23, miðvikudaginn 30. apríl, klukkan 18.30. Frekari upplýsingar hérna og hérna.

Ég er búinn að setja inn eitt myndband frá FlarfFest á síðuna, og er hægt að finna það undir Ljóð í mynd hér að ofan. Það er von á að minnsta kosti einu í viðbót.

Þá var Kennara með köldu blóði sýnt í Kiljunni síðastliðinn miðvikudag. Hér er hægt að sjá ljóðið og hér Kiljuna.

Ljóðbrot

En Freyr
þegar orðið verður eingilt eins og í íslenskri list
og gengi þess endanlega skráð
eins og hjá óhagganlegum skáldum
sem skrifa bækur líkar velreyttum hænum
þá ætti vesælt orðið að liggja á vöxtum í landsbankanum
og vera í útláni hjá leigupennum fyrir jól

-úr Flateyja-Frey eftir Guðberg Bergsson

Eplið sem aldrei sofnar

Bandaríkin voru skuggalega lík því sem ég átti von á. Fólkið er of jákvætt - það er engin leið fyrir evrópumann að vita hvað þeim finnst, lesa í táknin. Og raunar virðast þeir sjálfir haldnir félagslegri paranoju, sem ég geri ráð fyrir að komi til af þessari ofurjákvæðni - sem er skilyrðislaust skylduboð.

Ég sá annars allt sem maður á að sjá - Chinatown, frelsisstyttuna, Wall Street, Empire State, rottur á stærð við nýfædda kálfa, mann að fróa konu upp við vegg fyrir utan St. Marks Books, hassídiska fræðimenn, múslimskar konur vafðar í ipod-snúrur, brjálaðan mann sem fór út úr bílnum sínum til að ræða liðna umferð við gangandi vegfarendur, al-amerískan dæner, kóreska kaupmenn og pakistanska leigubílstjóra.

Og svo auðvitað fjöldann allan af skáldum - auk flarfista m.a. Eileen Myles, Ron Silliman, Charles Bernstein, James Sherry, Val Brynjar Antonsson, Huldar Breiðfjörð og Jonathan Lethem.

Nú er ég úttaugaður, og á morgun fer ég til Brussel.

Þýðingaverðlaunin

Eiríkur Örn Norðdahl hlýtur Íslensku þýðingarverðlaunin í ár fyrir bandarísku skáldsöguna Móðurlausa Brooklyn eftir Jonathan Lethem sem Bjartur gaf út sumarið 2007. Fram kemur í tilkynningu frá Bandalagi þýðenda og túlka að það sem geri skáldritið óvenjulegt og óvenjuerfitt í þýðingu sé maðurinn sem talar í bókinni en er með tourette-áráttuhegðun sem einkum kemur fram í máli hans.

„Málsnið einstaklinga með tourette er ekki hægt að þýða, það verður að endurskapa á nýja tungumálinu, og þetta gerir Eiríkur Örn af skáldlegri fimi,” segir í tilkynningunni. Skapandi þýðing af þessu tagi sé í rauninni hliðstæð höfundskap. Read the rest of this entry »

Á frelsisslóð

Nú er ég farinn á vit frelsisins. Enn og aftur á flugstöð. Í þetta skiptið þurfti ég að fara í gegnum annað vegabréfshlið, og er því kominn á ókunnar slóðir á Vantaa-flugvelli. Þegar ég hef dúsað hinumegin við þetta dýrindis fína hlið, hef ég kvartað viðstöðulaust yfir reykherbergjunum, sem eru litlar, óloftræstar ruslakompur. Svo virðist sem þeir sem eiga leið út úr Evrópu fái betri þjónustu. Hér sit ég í hálfgildings koníaksstofu, stóru loftræstu rými - sem þar að auki er opið - umkringdur leðursófum.

Það þarf svo lítið til að gleðja mig orðið. Tveir tímar í flug, og ég er með óopnaða bók um sögulegar viðtökur  og heimspeki dada til að skemmta mér.

Þetta verður hreinasta fyrirtak.

Umfjöllun um Móðurlausa Brooklyn

Fjallað var um þýðingaverðlaunin í Lesbók Morgunblaðsins á helginni. Hjörvar Pétursson skrifaði um Móðurlausa Brooklyn, og má lesa umfjöllun hans með því að smella hér. Þá var líka fjallað um verðlaunin í útvarpsþættinum Seiður og hélog á Rás 1. Hægt er að hlusta á þá umfjöllun á heimasíðu þáttarins næstu tvær vikurnar.

Tilkynnt verður um verðlaunahafa, og verðlaunin afhent, á Gljúfrasteini næstkomandi miðvikudag.

Hótunarbréf

Mér finnst hugmyndin um að Davíð Stefánsson fari að útrýma málvillum úr hótunarbréfum, og bæta textann í þeim, dálítið fyndin. Ætli þetta eigi bara við um persónuleg hótunarbréf, eða er hann að biðla til Intrum Justitia?

Kæri borgari vorrar ástkærrar fósturjarðar.

Illa hafi þér staðið í skilum með skuldir yðar, þér ekkisens athafnaluðra, og vaxa þær nú af veldismætti slíkum að til óaldar kemur ef ekki verður neitt að gert. Í auðmjúkum þjónustuverum okkar starfa hálfsveltandi einstæðar mæður, hverra laun verða að engu í skugga þinna djöfullegu vanskila. Óskandi væri að þér finnduð í sál yðar heiðarlegan streng, sem slá mætti á svo loks titri tónar ábyrgðar í annars merkingarlítilli verund yðar.

Yðar einlægur,

Keisarinn

Eða, ef um annað er að ræða:

Þér argasti skíthæll minna heiftúðugustu martraða.

Þann dag er þér rænduð mig heittelskaðri dís minna drauma sór ég þess eið svo megnan að himnarnir brustu, að hefndum skyldi ég ná á auvirðilegum skrokki yðar, þó kosta myndi mig bæði sálarheill og önd mína alla.

Þér skuluð aldrei fá óhræddir að líta um öxl, og er það innileg, brennandi von mín að yður komi ekki dúr á auga frá þessum degi og þar til þér liggið örendur í jörðinni. Það skuluð þér vita, óhræsi, að eigi mun ég sjálfur sofa fyrren blóð yðar sæðir vorblómin og upp sprettur nýr og fagur veruleiki, laus undan þunga yðar samviskulausu nærveru.

Yðar, hvert einasta augnablik,

Einn ástríðufullur í hefndarhug

eða enn fremur:

Þér lúalegastur skíthæla.

Vor herra hefur tjáð oss að þér hafið af ómenguðum ræfildómi yðar eigi í skilum staðið með umsamdar afborganir af guðdómslyfjan þeirri er ölvun þér veitti, þá er sálartetur yðar þarfnaðist huggunar myrkustu daga ársins. Eigi skuluð þér efast, karlsson, að berist ekki silfrið í pyngju vors herra áður en sól sekkur í sæ og nótt tekur við af degi, munu skeljar yðar skjálfandi hnjáa með breiðum boltum gataðar, og yðar minnstu bein mulin undir voldugum sleggjum vorum.

Yðar - nótt sem nýtan dag,

Synir Andskotans

Friður í Evrópu

Enginn sem ég þekki á von á því að inn á heimili hans ryðjist hermenn til að drepa karlana og nauðga konunum. Eða, í það minnsta, mjög fáir.

Þær kynslóðir sem muna eftir seinni heimstyrjöldinni eru smám saman að hverfa. Mín er freistað til þess að rekja uppgang almennrar xenófóbíu, og af-tabúseringu útlendingafyrirlitningar í fjölmiðlun, til einmitt þessa. Þegar ég heyrði fyrst um Piu Kjærsgaard fyrir um tíu árum síðan, þá var hún brandari. Sú tilhugsun að þessi manneskja kæmist nokkurn tíma í ríkisstjórn var ekki bara óhugsandi heldur beinlínis sprenghlægileg.

Mín kynslóð er alin upp af kynslóð sem þekkir styrjaldir fyrst og síðast sem nokkuð sem kemur fyrir aðra, þá sem eru langt í burtu. Um árabil bjó Evrópa reyndar við mikla hryðjuverkaógn - IRA, ETA, Brigada Rossa, Baader-Meinhof o.s.frv. - en það hefur lítið farið fyrir slíku í raunveruleikanum síðustu árin (á meðan varla má þverfóta fyrir þessari ógn í spunaveruleikanum).

Ég átta mig stundum á því - í sálinni á ég við, heilanum er þetta jafnan ljóst - að það er ekki sjálfsagt að maður búi við frið. Evrópa er loftbóla, örlítið horn af veröldinni, sem hefur lifað við frið um tiltölulega skamma hríð, og mér þykir satt að segja ótrúlegt að sá friður sé kominn til að vera. Uppgangur xenófóbíu í Evrópu er ekki gott teikn fyrir framtíðina. Þá er sífellt fleira fólk sem kemst að þeirri niðurstöðu að þó þessi sósíal-demókratíski kapítalismi sem er rekinn í Evrópu sé að mörgu leyti mjög hagstæður fyrir okkur, þá er hann það á kostnað annarra íbúa veraldarinnar. Hvorutveggja gæti valdið grundvallarbreytingum á stjórnskipulagi innan Evrópu, sem myndi valda ákveðnu rofi í „evrópska samstöðu“.

Það er kannski ekki fyrirsjáanlegt að Evrópulönd fari í stríð hvert við annað (þó það sé ekki óhugsanlegt). En heimurinn er jú stærri en Evrópa. Ég á aðallega við þetta: Friður er ekki sjálfsagt ástand, þó hann sé vel þeginn - friður er ekki ókeypis.

Hugsum okkur eitthvað á þessa leið: Innrásarher (eða hryðjuverkamenn á vegum einhvers „óvinaríkis“ - t.d. Íraks, eða Afganistan, eða annars lands sem „við“ höfum níðst á) sest að á Ítalíu og setur af stað óreiðu, borgarastyrjöld, morðöldur - í stuttu máli sagt, rífur þjóðina á hol. Á sjö árum látast á bilinu 600 þúsund - 1 milljón manns.

Þetta er nokkurn veginn það sem hefur gerst í Írak - með hinum og þessum réttlætingum (eftir því hvað virðist trúverðugt). Nema Ítalía er dálítið stærra land, svo mannfallið þyrfti kannski að vera meira til þess að réttlæta samanburðinn. Hver ætli viðbrögðin væru ef hryðjuverkamenn dræpu 100 þúsund manns á ári?

Ég hef sagt það áður, og mér finnst ástæða til að segja það aftur: stærsti glæpur samtímans er firring okkar frá eigin þátttöku í morðum og misþyrmingum í krafti fjarlægðarinnar. Við getum andskotast yfir yfirgangi í Ísrael, íslamó-fasistum, hryðjuverkamönnum, mannréttindabrotum í Kína, Hugo Chavez & Fidel Castro, og Darfur þangað til við gubbum af æsingi - og samtímis látið eins og við séum betri og sívíliseraðri en aðrar þjóðir, annað fólk - það eru íslamisminn, zíonisminn og kommúnisminn sem ekki bera virðingu fyrir mannslífum - því að fólkið sem við tökum þátt í að drepa er svo óralangt í burtu.

Við getum meira að segja látið eins og það sé eitthvað heilbrigt við að gera grín að „þessu fólki“ þegar það gerir sér leið vestur fyrir fjöll - og gott ef það er ekki stundum heilög skylda okkar að „segja sannleikann“ um eðli þeirra innstu hugsana og tilfinninga.

Því það er enginn sameiginleg tilfinning eftir í Evrópu fyrir merkingu voðaverka. Voðaverk eru einfaldlega framkvæmd af öðrum en okkur sjálfum, og tilheyra nokkurs konar hobbíveröld, þau eru eitthvað fyrir eirðarlausa krakka að berjast á móti í frístundum.

Að gera píslarvott úr hálfvita

Mér þykja þeir sem verja málfrelsið hvað harðast - eða réttara sagt, rétt vestrænna karlmanna til að níðast á hinum, því um aðra anga málfrelsis er ekki mikið rætt - gera heldur lítið úr því hversu lágt það er andlega risið á mörgum þessara manna. Geri ég lítið úr málfrelsinu með því að viðurkenna að mér finnst ritstjórn Jótlandspóstsins heimskuleg og vond, og bannaði bloggarinn Skúli Skúlason hálfviti? Er ekki rétt að hafa áhyggjur af því þegar fjöldi manns lýsir því yfir að Skúli Skúlason hafi bara verið „að segja sannleikann“? Eins og að „Jihad“ og „Mein Kampf“ þýði í raun það sama?

Þá er rétt að hafa í huga að Skúli hefur ekki verið „rekinn úr bloggheimum“, heldur einvörðungu vísað af moggablogginu. Internetið er stórt - og rétt eins og það er hægt að búa til sirkus í kringum Geert Wilders og ritskoðun á mynd hans á netinu (sem er botnlausari vitleysa en ég á auðvelt með að skilja, og ágætis dæmi um hvernig fjölmiðlar láta teyma sig áfram á fréttatilkynningum), þá er hægt að láta eins og Skúla hafi verið bannað eitthvað annað en að vera á moggablogginu - líkt og einhverjum á undan honum, minnir mig - af því að hann var að fjalla um eitthvað sem er pólitískt eldfimt. Þannig verður píslarvottur úr hálfvita. Skúla standa hins vegar allar dyr opnar með að halda þjónustu sinni við sannleikann áfram.

Það er ekki ritskoðun að vísa manni af bloggkerfi, frekar en það er ritskoðun að birta ekki ljóðið hans í Lesbókinni ef honum dettur í hug að fara fram á það. Skúli var ekki bannaður - ekki dæmdur fyrir neitt - þarf ekki að draga í land með nokkuð eða greiða neinum skaðabætur. Hann var ekki einu sinni kærður. Enda alvarlegra að segja rasisti en að vera rasisti. Það lýsir nefnilega svo miklum fordómum að segja rasisti.

Það var hins vegar líklega ekki neinum til góðs nema íslamófóbum að Skúla skyldi vísað af moggablogginu. En málsvarar heimskunnar ættu að vara sig á því hverja þeir gera að píslarvottum sínum.

—

Það er alveg ljóst að alls kyns þvæla fer óleiðrétt um heiminn, og við höfum oft engin verkfæri til að verjast henni - sannleikurinn er ekki auðsóttur, og þar af spretta til dæmis allar samsæriskenningar heimsins. Á dögunum stóð á mbl.is að það væri ringulreið og ótrúlegt fannfergi í Helsinki - sem var tóm þvæla. Nú veit ég ekki hvort það væri rétt að skylda blöð (og fjölmiðla alla) til að birta leiðréttingar alltaf þegar þeir eru staðnir að því að fara með vitleysur - og ýta ekki mannvonskulegum túlkunum sínum upp á aðra. Maður vildi vona að þess þyrfti ekki. Ekki síst vegna þess að það eru allar líkur til þess að nokkurs konar löggjöf af þessu tagi skapi fleiri vandamál en hún leysir.

En það breytir ekki vandamálinu sem við stöndum frammi fyrir nú. Fjölmiðar ljúga að okkur, meira og minna stanslaust, og það líklega bæði viljandi og óviljandi. Þetta hafarí er í siðlegri búningi á prenti en á netinu, fágaðra og með siðprúðara orðalagi. Ég veit ekki hvort sá munur er stigs eða eðlis.

—

Finnska listakonan Rosa Liksom er með sniðuga sýningu í Stokkhólmi, og í viðtali við DN kemur hún inn á hið eina sem máli skiptir varðandi klæðnað kvenna (hvar sem er í heiminum) - að þær ákveði sjálfar í hverju þær gangi (og hafi rétt til að taka ákvarðanir sem öðrum finnst heimskulegar). Það tryggir maður ekki með því að banna það sem manni misbýður.