Fyrirheit um glæstan feril
Hugsjónadruslan er glæsileg fyrsta skáldsaga höfundar. Einhver glæsilegasta fyrsta skáldsaga höfundar sem ég hef lesið lengi. Það er kannski óviðeigandi að nefna það hér á þessum vettvangi en ég læt bara vaða. Þarna er sami krafturinn og í hinum Falska fugli Mikaels Torfasonar sem kom 1997. Sama flæðið, sama ákefðin, sama hispursleysið, sama greddan. Þarna í felst kostur sem er hraði í frásögn, hugmyndaauðgi og frumleiki.
Vottur af vanmetakennd
En galli líka. Þessi ákefð getur reynst þreytandi. Og Hugsjónadruslan er á köflum of klámfengin:
“Ég held að tussan á henni sé pestarbæli. Ég meinti það þegar ég sagði að hún væri lauslát. Ég man varla eftir henni öðruvísi en með typpi milli fótanna eða oní koki, nema hvort tveggja væri.” (bls. 186)
Ég er síður en svo að fara fram á tepruskap, síður en svo. En við svona segir maður bara: Æjiii Þetta er svona eins og höfundur sé að rembast við að sannfæra lesandann um að bókin sé heiðarleg. Allt látið vaða. En Eiríkur Örn þarf ekki á þessu að halda. Hann hefur aðdáunarverð tök á stíl og bókin er heiðarleg þrátt fyrir en ekki vegna þessara bersöglismála. En ég “… væri ekki fyrsti maðurinn til að skilja heiminn og hafa rangt fyrir mér.” (bls. 16). Slíkar hugleiðingar mega þá heita vel þróuð lygi. Eiríkur er einmitt bestur þegar hann veltir fyrir sér lífslygi, lífsháska og innbyggðum mótsögnum í ýmsum ismum sem sögupersónurnar flækja sig fúsar í.
Pósthippismi og frjálsar ástir
Bókin er bítnikkabók, fjallar um Þránd sem er á ferð með Norrænu á leið til Færeyja. Hann sefur yfir sig í ferjunni og fer beint til Danmerkur þangað sem ferðinni var reyndar heitið til fundar við Maggie, stúlku sem hann hafði kynnst á netinu. Á leiðinni hittir Þrándur Anní, færeyska stúlku sem hann fellur fyrir, og þar með er grunnurinn lagður fyrir spennandi ástarþríhyrning. Það sem verður til að flækja enn þau mál er að Maggie aðhyllist pólíamoríu sem er einhvers konar pósthippismi sem snýst um frjálsar ástir. Að menn megi sænga hjá hverjum sem er, bjóði þeim svo við að horfa. Þegar Þrándur er kominn til Kaupmannahafnar hittir hann vin sinn samkynhneigðan Billa sem er í óða önn við að sukka í borginni við sundin. Þrándur slæst glaður í leikinn.
Svikinn sögumaður
Á ferðalagi sínu heldur söguhetjan dagbók og ritar þar í eitt og annað. Þannig eru innbyggðar í söguna pælingar um frásagnarhátt og sjónarhorn án þess að það sé á nokkurn hátt truflandi. Þykir mér Eiríki takast þarna afar vel upp. Sögumaður er svikinn um hlut sinn og verkið færist nær höfundi. Þar með gefur Eiríkur undir fótinn með það að sagan byggi að verulegu leyti á sannsögulegum atburðum sem verður til þess að auka á trúverðugleika. Auk þess er notast við tölvupóst milli persóna til að varpa auknu ljósi á þær.
Eiríkur leikur sér að því að skapa söguheim sem stenst á eigin forsendum með margvíslegum vísunum í samtíma og sögu. Býsna gott en merkilegur má heita sá þroski hjá jafn ungum höfundi að vera samhliða með fléttu sem heldur lesandanaum vel við efnið. Hugsjónadruslan gefur sannarlega fyrirheit um glæstan feril.
Jakob Bjarnar Grétarsson
DV 9. desember, 2004