Eitur fyrir byrjendur (Kristján Atli Ragnarsson – blogg)
Næst tók ég millibláu bókina Eitur fyrir byrjendur eftir Eirík Örn Norðdahl. Ég þekki hann ekki persónulega frekar en Hauk Má en ég hafði reynt að lesa fyrstu skáldsögu hans, Hugsjónadrusluna, fyrir tveimur árum og gefist upp. Sú bók þótti mér ekkert sérstök, það verður að viðurkennast, en ég hef haft gaman af ljóðum Eiríks. Það kom mér því þægilega á óvart hversu góð Eitur fyrir byrjendur er. Eiríkur Örn skrifar lystavel en ólíkt fyrstu skáldsögu hans hefur hann hér vit á því að leyfa sögunni að njóta sín. Stundum er minna meira og hin hálf-mínímalíska frásögn sögumanns af sambúðinni við vinkonu sína dansar vel hina fínu línu á milli þess að vera of ýkt og að vera ekki nógu ítarleg. Eiríkur Örn er ekki að troða öllum upplýsingum inní frásögnina heldur leyfir textanum þess í stað að anda og njóta sín. Textinn hér er einfaldlega frábær og ég verð að viðurkenna að það eru ekki margar íslenskar skáldsögur á þessum áratug sem ég man eftir sem standa Eitrinu jafnfætis í þeim efnum.
Sagan sjálf segir af þeim Halldóri og Herdísi sem búa saman. Þau virðast ekki vera kærustupar en hvorugt þeirra virðist geta skilgreint samband þeirra mjög nákvæmlega. Þó grunar mann að þau tengist einhverjum dýpri böndum en bara vináttu tveggja tækifærissinna. Þegar Herdís síðan kynnist Högna fara þau að stunda það að halda fyrir Halldóri vöku með stórýktum ríðingum og tilheyrandi látum. Eitt óborganlegasta atriði sem ég hef lesið í íslenskum skáldskap í lengri tíma er að finna í þessari bók, þar sem lætin í parinu eru að æra Halldór sem leitar sér hugarafdreps í að fylgjast með sprungum í loftinu frammí stofu. Það atriði, vopnað frábærum prósa Eiríks Arnar, er algjört dúndur.
Á endanum hef ég bara yfir einu að kvarta; þessi skáldsaga er hreint ótrúlega góð alveg þangað til í síðasta atriðinu. Það er ekki svo að Eiríkur Örn skrifi síðasta kaflann illa eða neitt slíkt, en ég er einfaldlega ósáttur við það hvernig hann kaus að enda bókina. Auðvitað má maður ekki ræða neitt slíkt á netinu, svo maður spilli nú ekkert fyrir neinum, en við skulum orða það þannig að Eiríkur Örn velur að gefa sögunni endalok A þegar endalok B, C, D eða jafnvel E hefðu verið miklu betri. Stundum finnst manni illa farið með sögupersónur sem manni er farið að þykja vænt um og það á svo sem við hér – þótt endirinn sé að vissu leyti margræður og opinn til túlkunar þá er hann einnig frekar endaslepptur og snöggklipptur. Óþarflega svo. Bókin er engu að síður hin besta skemmtun bæði fyrir þá sem hafa áhuga á uppbyggingu prósans sem og þeim sem vilja bara lesa góða sögu.
Kristján Atli Ragnarsson
- á bloggi sínu. Dómurinn tók fyrir þrjár skáldsögur Nýhils, en auk Eiturs fyrir byrjendur var þar um að ræða Svavar Pétur og 20. öldin, eftir Hauk Má Helgason, og Fenrisúlfur, eftir Bjarna Klemenz. Textann má lesa í heild sinni hér.