Einlæg saga af kaldhæðnum sögumanni
Maðurinn með hattinn. Þar sem jólabókaflóðið fer mestpart fram í Kastljósi, kjaftasögum og netsíðum núorðið (enda hafa fæstir nema atvinnugagnrýnendur tíma til þess að lesa nokkurn skapaðan hlut fyrr en eftir flóð) er rétt að gera fyrst grein fyrir fyrirframfordómum mínum um höfundinn, fordómum sem ég veit að ég er ekki einn um: Hellingur af attitjúdi og dónaskap, minna af hæfileikum. Dónaskapur einn og sér verður þreytandi ef það vantar hjartað. Attitjúd er fínt ef það er innistæða fyrir því.
En hver fjandinn, hér er svo sannarlega innistæða fyrir mannalátum í efsta stigi. Hugsjónadruslan virðist þó mestmegnis hafa verið misskilin. DV líkir bókinni við Falskan fugl annars ritsjórans en þó sumt sé líkt eru líkindin villandi. Fuglinn var hrollvekja login upp á úthverfi Reykjavíkur, full af ofbeldi og látum. Hér gerast lætin mest í hausnum á aðalpersónunni, hann beitir aðallega sjálfan sig ofbeldi. Ekki að það gerist ekki neitt, berklar, nauðgun (sem er óvenju vel farið með hér), ástarævintýri, fyllerí og allsherjar uppgjör í lokin – en þó er helsti kostur bókarinnar hversu fundvís Eiríkur er á þessa kjánalegu litlu hluti sem maður segir ekki öðrum, sem og þá hluti sem maður áttar sig ekki á að eru stórmerkilegir fyrr en einhver annar segir þá.
Þótt bókin sé stundum klámfengin og groddaleg þá er hún fyrst og fremst falleg æskumynd af sakleysingjanum Þrándi og ástarævintýrum hans. Því þrátt fyrir alla hugsjónaorgíuna og keleríið þá er aðalpersónan Þrándur merkilega saklaus og bláeygur – í jákvæðri merkingu. Valið stendur á milli tveggja stúlkna, hinnar færeysku Anní, sem hann kynnist í Norrænu, á leið sinni til þess að hitta hina bandarísku Maggie í Danmörku.
Ástarsagan eru óvenju sannferðug, klípan er kunnugleg úr raunveruleikanum en merkilega sjaldgæf í bókum: Báðir kostir virðast góðir, grey Þrándur veit bara ekki nóg um hvoruga stúlkuna. Það er erfitt að gera upp á milli tveggja manneskja þegar þær eru stundum sín hvor hliðin á sama peningnum, tvær draumsýnir Þrándar enda er hann afsprengi tíma þar sem ekki er lengur hægt að reiða sig á tálsýnir rómantíkurinnar, frjálsra ásta né nokkurs annars, efast er um allt en um leið trúað á allt. Enginn hefur hugmynd um hvað er mjúkt og hvað er hart, hvað á við og hvað ekki, upplýst nútímafólk sem burðast með kreddur og drauma aldanna. Og hvora skal velja? Það er erfitt að fylgja innsæi sem þú ert vanur að hunsa. Það er ekki einu sinni hægt að vera sanngjarn, Maggie kom á undan í orðum en Anní snerti hann fyrst.
Svona til að koma því að: Eini galli bókarinnar er hve stirðir sumir kaflarnir um netsamskipti eru, ekki tölvupóstarnir sjálfir heldur það sem textinn í kringum þá stundum óþörf upptalning.
Hins vegar er einhver besti hluti bókarinnar lýsingar á doðanum áður en hann fór. Doðanum sem fylgir hinu séríslenska böli of mikillar vinnu, hversdagsins, kunnugleikans og endurtekningarinnar. Um leið og hann kemur í Norrænu fer aftur að koma líf í dauðar æðar, volkið vekur hann til lífsins, lífið er komið í nýjan takt. Því eins og öll almennileg ferðalög er ferð Þrándar hér um leið inn í sig, inn í sig og út úr sér. Inn í bernskuna og út í heiminn. Inn í kjarnann og út til endimarkanna. En alheimurinn er enn að þenjast út, miðjan er allstaðar og hvergi. Því líkur þesari sögu sjálfsagt aldrei og því ekkert að gera annað en að bíða eftir framhaldinu.
Ásgeir H Ingólfsson